ابوبکر البغدادی

در اواخر دهه ۸۰ و ابتدای دهه۹۰ صدام حسین رییس‌جمهور معدوم عراق و سران حزب بعث به این نتیجه میرسند که تفکرات حزب حاکمشان و تاکید صرف بر اندیشه ناسیونالیسم عربی برای جلب حمایت عمومی مردم کافی نیست.

سرویس جهان مشرق - کشته شدن ابوبکر البغدادی رهبر گروه تروریستی داعش در حمله اکتبر سال جاری توسط نیروهای امریکایی در منطقه باریشه استان ادلب تحلیل‌های متفاوتی را از جانب کارشناسان در خصوص آینده این گروه و فعالیت‌های تروریستی در منطقه خاورمیانه به همراه داشت. گروهی معتقد بودند که کشته شدن بغدادی در کنار از دست رفتن کلیه مناطق تحت تصرف این گروه و کشته شدن اکثر رهبران و فرماندهان بارز آنها به منزله پایان عمر داعش خواهد بود. دسته ای دیگر اما معتقدند مطالعه تاریخچه فعالیت گروه‌های تکفیری در منطقه نشان می‌دهد مرگ یک رهبر نه تنها به معنی پایان کار گروه نبوده بلکه در مواردی موجب آزادسازی ناگهانی پتانسیل مخفی آنها شده است. به منظور تحلیل بهتر این موضوع بهتر است ابتدا به تاریخچه و زمینه‌های شکل گیری تروریسم تکفیری در کشور عراق بپردازیم.

تاثیر اقدامات صدام حسین بر رشد اندیشه‌های تکفیری

در اواخر دهه ۸۰ و ابتدای دهه ۹۰ میلادی صدام حسین رییس‌جمهور معدوم عراق و سران حزب بعث به این نتیجه میرسند که تفکرات حزب حاکمشان و تاکید صرف بر اندیشه ناسیونالیسم عربی برای جلب حمایت عمومی مردم کافی نیست. انتخاب حاکمان بعثی عراق برای ایجاد جنبشی جدید "اسلامگرایی" بود. البته این گرایش به تفکرات اسلامی و دینی تا جایی مجاز بود که اساس تفکرات حزب بعث و قوانین اصلی آن را زیر سوال نبرد. طبق اسنادی که در سال ۲۰۰۳ پس از اشغال عراق، به دست نیروهای امریکایی افتاد نخستین بار این موضوع در جلسه سری حزب بعث موسوم به رهبری ملی (القیاده القومیه) در سال ۱۹۸۶ مطرح میشود که با موافقت عمده اعضا به جز ۲ نفر همراه میشود: طارق عزیز تنها عضو غیر مسلمان (مسیحی) حلقه اصلی رهبری حزب بعث و برزان التکریتی برادر ناتنی صدام و رییس سازمان اطلاعات عراق.

طارق عزیز

برزان در کتاب خاطرات خود میگوید: اتحاد با مذهبی ها اشتباه است زیرا اساس بنیان بعث و تفکر مدرن نمیتواند با آنها پیوند داشته باشد.

برزان التکریتی

جنگ کویت و سرعت بخشیدن به اندیشه‌های تبلیغاتی دینی

حمله ارتش بعث عراق به کویت و اشغال این کشور در ماه آگوست ۱۹۹۰ میلادی موجب شد امریکا و ائتلافی از کشورهای عضو سازمان ملل تصمیم به حمله نظامی و آزادسازی کویت بگیرند. در ابتدای ژانویه ۱۹۹۱ حدود ۵ ماه پس از اشغال کویت، نبرد آغاز شد. تنها چند روز پیش از شروع حملات ائتلاف در ۱۷ ژانویه، صدام حسین طی یک برنامه زنده تلویزیونی با دست خط خود عبارت "الله اکبر" را به پرچم این کشور اضافه کرد.

دیگر اقدام صدام در این ماه تاسیس بانک اسلامی عراق بود. شکست سنگین و خردکننده ارتش عراق در جنگ کویت و وضعیت نابسامان اقتصادی و معیشتی مردم در دوره پس از آن موجب شد حزب بعث علاقه بیشتری به ترویج تفکرات اسلامی نشان دهد. تابستان سال ۱۹۹۳ صدام رسما تاسیس "جنبش ایمان" یا الحمله الایمانیه را اعلام کرد. به موجب این قانون کلیه کلوپ‌های شبانه و مشروب فروشی‌ها در سراسر عراق تعطیل شدند و کمی بعد مجوز فروش مشروبات الکلی را تنها به غیر مسلمانان ارائه میدادند و فروش آن در شهرهای مذهبی نظیر کربلا و نجف و محله اعظمیه بغداد به کلی ممنوع شد.

همچنین دانشگاه مطالعات قرآنی بغداد که در سال ۱۹۸۹ به منظور مقابله با تفکرات سلفی تشکیل شده بود اینبار به محلی برای اجرا شدن طرح های جدید حزب بعث مبدل گشت. از سال ۱۹۹۲ روحانیون شیعه و سنی به شرط تایید از سوی کمیته مرکزی حزب بعث مجاز به فعالیت در راستای تبلیغات دینی در این دانشگاه شدند.

عزت ابراهیم الدوری در کنار صدام 

همچین پزوهشگاه عالی حوزه قرآن کریم به ریاست عزت ابراهیم الدوری از سران مشهور حزب بعث و نفر دوم تشکیلات پس از صدام حسین، مامور نظارت بر آموزش مبانی قرآنی به اعضای حزب بعث شد. ساخت مساجد جدید و باشکوه با هزینه بسیار زیاد در بغداد و سایر مناطق عراق از جمله مسجد مشهور ام المعارک در منطقه غزالیه بغداد که ساخت آن ۸ سال طول کشید از دیگر اقدامات حزب بعث در این دوره زمانی بود.

ظهور رهبران آینده تروریسم عراق از دل برنامه‌های تبلیغی حزب بعث

ترویج تفکرات دینی و اسلامی توسط حکومت صدام باعث شد تا مبلغان و گروه‌های تندرو و سلفی و نمایندگان گروه القاعده که مدت‌ها از ترس مجازات حزب بعث جرات فعالیت نداشتند فرصت مغتنم را برای به واقعیت پیوستن رویایی حکومت اسلامی مد نظر خود به دست آورند. یکی از مشهورترین افرادی که دکترای علوم دینی خود را از دانشگاه مطالعات قرآنی بغداد گرفت جوانی با نام ابراهیم البدری بود که سالها بعد تحت نام ابوبکر البغدادی رهبری گروه تروریستی داعش را به عهده گرفت.

همچنین اجبار پرسنل امنیتی و ارتش برای کسب آموزه‌های دینی در این دوره موجب شد پس از سقوط صدام بسیاری از ارکان اصلی سیستم نظامی و اطلاعاتی حزب بعث جذب اندیشه‌های تندرو و تکفیری نمایندگان القاعده که از سوی اسامه بن لادن به این کشور فرستاده شده بودند. مشهورترین افراد در این بین سمیر الخلیفاوی(حاجی بکر)، عبدالرحمن مصطفی(ابوعلی الانباری)، عدنان البیلاوی و فاضل حیالی(ابومسلم الترکمانی) بودند.

جدولی از رهبران گروه تروریستی داعش همراه با ملیت و سابقه عضویت در ارتش بعث عراق (علامت X )

سقوط حکومت صدام و آغاز دوره تروریسم تکفیری در عراق

در دوران پس از اشغال نظامی عراق توسط ارتش امریکا گروه‌های مختلف تروریستی نظیر "جماعت توحید و جهاد"، "تنظیم القاعده فی بلاد الرافدین" و ... تشکیل شد. اما اصلی ترین گروه که به ثبات کامل رسید القاعده عراق تحت رهبری ابومصعب الزرقاوی نماینده رسمی بن لادن بود. زرقاوی بدون شک تندروترین و خشن ترین رهبر گروه‌های تکفیری منطقه در دو دهه اخیر بوده است. فردی که به دلیل کشتار و خشونت بیش از حد حتی نسبت به مردم اهل سنت عراق شدیدا از سوی گروه‌های تحت بیعت خود تحت انتقاد و فشار بود. همچنین با توجه به ملیت اردنی و غیر بومی وی بسیاری از سران عشایر و قبایل عراقی که تمایل به اندیشه‌های تکفیری داشتند حاضر به اطاعت از وی نشدند. زرقاوی در سال ۲۰۰۶ در خانه امنی در شهر بعقوبه استان دیاله عراق هدف حمله نیروی هوایی امریکا قرار گرفت و کشته شد.

مرگ وی مثال بارزی از ظهور قدرتی جدید و آزاد شدن پتانسیل نهفته در دل یک جریان تکفیری پس از کشته شدن رهبر آن است. پس از مرگ زرقاوی شورای رهبری القاعده عراق، ابوعمر البغدادی را به عنوان رهبر جدید گروه منسوب کرد. اما در واقعیت وی به هیچ وجه فرد مهم و در جایگاه رهبری این گروه نبود. ابوعمر بر خلاف لقب دروغینش حتی اهل شهر بغداد نیز نبود و محل تولد وی شهر حدیثه در استان الانبار و در فاصله ۱۳۰ کیلومتری پایتخت عراق بود.

ابوعمر البغدادی

شخصی که در پشت پرده رهبری این گروه را به عهده داشت ابوحمزه المهاجر عضو سابق جهاد اسلامی مصر و از اعضای قدیمی القاعده بود که در سال ۲۰۰۳ پایه گروه القاعده عراق را بنا نهاده و اداره آن را به ابومصعب الزرقاوی سپرده بود. ترکیب ابو عمر و المهاجر موجب شد خونین‌ترین ماه‌های عراق در دوره پس از اشغال با موج گسترده عملیات ترور و بمبگذاری در سراسر این کشور همراه شود. این حوادث بیشتر در مناطق شیعه نشین یا بغداد پایتخت عراق روی میداد اما به تدریج دامنه آن به استان‌های سنی نشین نظیر نینوا و الانبار نیز کشیده شد زیرا رهبری القاعده عراق کشتار مردم اهل سنت را در مناطقی که با دولت عراق یا ارتش امریکا همکاری میکنند نیز مجاز می‌دانست.

ابوحمزه المهاجر

تشکیل شوراهای بیداری و تضعیف القاعده

کشتار بیرحمانه مردم به ویژه در مناطق سنی نشین باعث شد تا جنبشی تحت عنوان شورای بیداری (صحوات) از میان جوانان اهل سنت عراق برای مقابله با ترویج تروریسم تکفیری شکل گیرد. این جنبش در دوران اوج خود بیش از ۱۰۰ هزار عضو داشت که در کنار بازسازی مجدد ارتش عراق و حضور گسترده نظامیان امریکایی موجب تضعیف شدید تروریسم و محدودیت شدید حوزه فعالیت ابوحمزه المهاجر و گروهش شد.

در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۱۰ نیروهای ویژه ارتش عراق با کشف محل زندگی ابوعمر البغدادی و ابوحمزه المهاجر در جنوب شهر تکریت، این منطقه را به محاصره خود درآوردند. ابوعمر و المهاجر با فعال کردن کمربند انفجاری خودکشی میکنند اما ۱۶ نفر از همراهان آنها توسط ارتش عراق دستگیر شدند. مقامات عراقی در آن زمان این عملیات را بزرگترین ضربه به القاعده تا آن تاریخ و به منزله پایان تروریسم در عراق میدانستند اما سرنوشت سودای دیگری در سر داشت.

ظهور زوج مخوف حجی بکر_ البغدادی و اوج گیری تروریسم

ماجرای زندان بوکا و آزادی افراد دستگیر شده در این زندان توسط نیروهای امریکایی را بسیاری از افراد مشتاق به مطالعات منطقه ای به یاد دارند. زندانی که در جنوب عراق به منظور نگهداری اعضای تروریست و یا افرادی که مظنون به ارتباط با گروه‌های تروریستی توسط ارتش امریکا دایر شده بود. در سال ۲۰۱۰ امریکایی ها به بهانه عدم وجود مدارک کافی برای اثبات اتهام، تعداد زیادی از زندانیان این محل را آزاد کردند. مشهورترین این افراد "سمیر عبد محمد الخلیفاوی" ملقب به "حجی بکر" سرهنگ سابق اطلاعات نیروی هوایی عراق  و "ابراهیم عواد البدری السامرایی" ملقب به "ابوبکر البغدادی" بودند.

پس از مرگ ابوعمر و المهاجر، حجی بکر که نفر بعدی تشکیلات به حساب می‌آمد با یک ترفند زیرکانه گزینه مطلوب خود یعنی بغدادی را به رهبری گروه منصوب کرد. وی با ارسال نامه‌ای تحت این مضمون که "تمام رهبران با ریاست بغدادی موافقت کرده اند و رای شما باقی مانده " به تک تک اعضای شورای رهبری القاعده عراق، موفق شد موافقت عمده اعضا را برای ریاست البغدادی و در حقیقت ریاست خودش جلب کند. حجی بکر طراح اصلی هجوم داعش به خاک سوریه در زمانی بود که عمده اعضا معتقد بودند که نخست باید خاک عراق به شکل کامل به تصرف این گروه در بیاید.

اما پس از جدایی جولانی و گروه جبهه النصره از داعش بلافاصله حجی بکر طرح هجوم به شرق و شمال سوریه و تصرف مناطق وسیعی از استان‌های دیرالزور، حسکه، رقه و حلب را کلید زد. این حملات موجب شد تا در ابتدای سال ۲۰۱۵ مناطق تحت تصرف داعش در سوریه حتی وسیع تر از خاک عراق باشد. حجی بکر در میان نیروهایش به ارباب سایه‌ها مشهور بود به این دلیل که هرگز استقرار در مناطق محافظت شده این گروه در شهرهای اصلی تحت اشغال را قبول نمیکرد و معمولا در مناطق دورافتاده و یا حتی در مناطق تحت کنترل دشمنانش زندگی میکرد. این موضوع در مورد ابوبکر البغدادی نیز صدق میکرد که در حالی کشته شد که در غرب استان ادلب و محل تحت کنترل گروه هیات تحریرالشام زندگی میکرد که نفرت عمیق و کینه قدیمی از یکدیگر داشتند. سرنوشت حجی بکر نیز مشابه بغدادی بود. در سال ۲۰۱۴ محل حضور وی در خانه‌ای در شهر تل رفعت شمال استان حلب توسط همسایه وی لو میرود. تل رفعت در آن زمان تحت اشغال مخالفین دولت سوریه قرار داشت که بلافاصله به محل گزارش شده هجوم میبرند و حجی بکر در حالی که با اسلحه شخصی خود در حال درگیری بود به دست رقیب به هلاکت میرسد. مرگ حجی بکر موجب شد تا رهبری داعش مجددا از جناح بعثی این تشکیلات به افراد سلفی و تکفیری برسد.

زخمی شدن بغدادی و اداره امور توسط ترکمانی و العدنانی

نوامبر سال ۲۰۱۴ میلادی ابوبکر بغدادی در حمله جنگنده‌های امریکایی به محل سکونتش در شهر موصل به شدت زخمی شد. وی مدت‌ها توان فعالیت و اداره امور این گروه تروریستی را نداشت. در غیاب وی اداره تشکیلات داعش بر عهده ابومحمد العدنانی و ابومسلم الترکمانی بود.

ابومحمد العدنانی

طه صبحی فلاحه ملقب به ابومحمد العدنانی سخنگوی رسمی و مغز متفکر شورای رهبری داعش، متولد شهر ادلب سوریه بود که به هنگام تشکیل گروه "جماعت توحید و جهاد" در عراق به این گروه پیوسته و در سال ۲۰۰۵ توسط نیروهای امنیتی عراق دستگیر شد. العدنانی ۵ سال بعد در سال ۲۰۱۰ به دلایل نامعلوم از زندان آزاد شده و بلافاصله به عنوان یکی از اعضای برجسته شورای رهبری القاعده عراق و سپس داعش شروع به فعالیت میکند. العدنانی به عنوان طراح اصلی حملات تروریستی شهر پاریس در نوامبر ۲۰۱۵ شناخته میشود که منجر به کشته شدن بیش از ۱۳۰ نفر از شهروندان فرانسوی شد. وی سرانجام در آگوست سال ۲۰۱۶ میلادی در حمله یک فروند پهپاد پریدیتور امریکایی در شمال حلب به هلاکت رسید.

نفر دیگر فاضل الحیالی ملقب به ابومسلم الترکمانی نفر دوم داعش و جانشین ابوبکر بغدادی بود. وی زاده شهر تلعفر در استان نینوا بوده و با لقب حجی معتز نیز نام برده میشد.

پس از واقعه زخمی شدن ابوبکر بغدادی، العدنانی سخنگوی گروه طی سخنانی اعلام کرد که خلیفه داعش اعلام کرده که در صورت مرگش ابومسلم الترکمانی رهبر جدید این گروه خواهد بود.

الترکمانی به عنوان مسئول لجستیک و جابه جایی نیرو و تجهیزات این گروه مابین دو کشور عراق و سوریه شناخته میشد و همچنین طراح عملیات اشغال شهرهای موصل و تکریت نیز بود. آفتاب عمر ترکمانی نیز در آگوست سال ۲۰۱۵ غروب کرد و وی در حمله نیروی هوایی امریکا در شهر موصل به هلاکت رسید.

پس از مرگ عدنانی و ترکمانی دوره زوال این گروه تروریستی آغاز شد و تا پایان سال ۲۰۱۷ داعش تقریبا از تمامی مناطق تحت اشغال خود بیرون شده و با مرگ ابوبکر بغدادی در سال جاری میلادی دوره اخیر فعالیت تکفیری‌ها در سرزمین شام تقریبا خاتمه یافت.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 24
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 20
  • محمد عظیمی IR ۱۰:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    41 4
    اگر ایران نبود عراق تا حالا تجزیه شده بود. هرچند که وضع داخلی کشور خودمان مهمتر است
    • عبدالله مومن IR ۱۰:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
      67 7
      حرف حقی را با منظور باطلی در هم آمیخته ای. اگر کمک ایران به عراق و سوریه در مبارزه با داعش نبود. همه کشورهای منطقه از جمله ایران. تجزیه شده بودند. پس کمک به عراق در حقیقت. در مرحله اول. کمک به وضع مردم ایران بود
    • nadi IR ۱۶:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
      4 2
      اشتباه مثبت دادم
  • IR ۱۰:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    21 45
    نتیجه امریکا و تکنولوژی حذف رهبران داعش نتیجه داد و داعش نابود شد دقیقا مخالف روایت جمهوری اسلامی از پایان داعش(دست شما درد نکند)
    • hamed IR ۱۰:۳۶ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
      24 5
      میشه لطفا مدارک سری و اکتشافاتت رو بیشتر توضیح بدی.......!!!!!!
  • IR ۱۰:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    46 10
    شما با این گزارش مضحک دارید آمریکا را نابود کننده داعش معرفی می کنید بدون هیچ تحلیلی طوری که این تصور را ایجاد می کنید که شهادت سردار سلیمانی و المهندس نیز در راستی نیات خیرخواهانه آمریکا!! در مقابله با مهره های کلیدی تروریسم بوده است. واقعا دست مریزاد. شاید کرونا عقل شما را هم زایل کرده.
  • ع IR ۱۱:۰۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    15 8
    همه سران را که آمریکا کشته شما که می گفتید آمریکا این گروه را خلق کرده پس ایران چکار کرده این وسط؟
    • IR ۱۲:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
      6 6
      حالا که میبینی امریکا همشون رو کشته. مشکلی داری؟ حقیقت همیشه تلخه
    • IR ۱۳:۰۰ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
      7 4
      همه سران داعش رو هم قبلش امریکا از زندان ازاد کرده بود یکم دقت هم خوب چیزیه ! اینها برای داعش مثل سگی می موند که وقتی از فرمان اربابش تخطی کنه و پاچه صاحبش رو بگیره سقطش می کنن ولی تا وقتی پاچه دشمنان صاحبش رو میگیره کاری باهاش ندارند تازه قلاده اش رو هم باز می کنن !
    • IR ۱۶:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
      6 3
      دوست عزیز یه جوری داری حرف میزنی که انگار باید از آمریکا تشکر هم بکنیم آخه مگه همین رئیس جمهور احمقشون نبود که میگفت داعش رو آمریکا و اوباما بوجود آورده به خدا هنوز مصاحبش هست.نمیدونم چرا خودتون رو زدین به کوری نمیبینید که اسلحه های کشف شده از داعش همش ساخت کشورای غربی بوده. پس به قول قرآن باید گفت" افلا تعقلون"
  • IR ۱۱:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    27 7
    خدا نسل متجاوزین امریکایی را براندازد که چنین بازی کثیفی را با مال و جان مسلمانان منطقه براه انداخت. خودشان میسازند و پرورش میدهند و خودشان هم حذف میکنند. یک تلفات بسیار بسیار سنگین از نظامیهای امریکایی خط پایان حضور منحوس این جانوران در منطقه است.
  • علی خدایی RS ۱۱:۲۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    6 4
    تمامی این گروه های تروریستی ها اولا مستقیما آمریکا و اسرائیل و غرب و وهابی عربستان و دیگر کشور های عربی و بعلاوه ترکیه تعلیم و آموزش دادند.و میخواستند کشور ها را مشغول جنگ داخلی ویرانگر کنند این گروه های تروریستی ها همان کسایی هستند که مزدوران غربی ها هستند لعنت بر این تروریستهای منحرف شده ها کشور ها را ویران کردند با تفرقه و کینه و نفاق اندازی بین مردم و تحریک بر جنگ داخلی در سوریه و عراق اینطوری شد
  • IR ۱۲:۰۸ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    7 4
    متن رو آمریکا نوشته؟! ممنون آقای نفوذی
  • IR ۱۲:۱۲ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    5 5
    خیلی شیک و مجلسی روایت آمریکاییا رو توی رسانه ی سپاه منتشر کردی. جدا خسته نباشی
  • نظر IR ۱۳:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    3 3
    این جانورها را کی زاییده؟
  • IR ۱۳:۲۳ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    3 3
    این تعداد که آمریکا آنها رو کشته خیلی کم هستند و افراد دیگری بودند که جای آنها رو در داعش بگیرند کشتن آنها توسط آمریکا بدلیل ازبین بردن داعش نبوده بلکه اینها افرادی بودند که دیگر برای آمریکا کاربردی نداشتند مثلا خودرای شده بودند یا با برنامه های آمریکا مخالفت می‌کردند یا ممکن بود درون داعش اختلاف وباعث تجزیه گروه شوند و یا به خواست گروهای رقیب حذف شدند وهزار دلیل دیگر که حتما بدلیل مبارزه آمریکا با داعش نبوده داعش به خواست خدا وبا جهاد سردار سلیمانی و یارانش شکست خورده هر چند تفکر داعشی هنوز به واسطه آمریکا هست و آمریکا همچنان از داعش حمایت می‌کند مثل آزادی زندانیان داعشی به بهانه فرار
  • علی IR ۱۴:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    4 3
    هدف قرار دادن سران عملیاتی یک گروه بیشتر جنبه پرپاگاندا داره معمولا یک سیستم عملیاتی داره کار رو به پیش میبره چیزی که فرماندهان لایق ایرانی مثل سردار سلیمانی به خوبی آگاه بودند در واقع ایران و نیروهای مقاومت با از بین بردن سیستم عملیاتی داعش بود که نابودشون کردن نه به قول نویسنده این مقاله امریکا با زدن سران این گروه.
  • IR ۱۵:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    2 4
    میشه اینطور توجیه کرد ورود و خروج سران داعش تعریف شده توسط امریکا است.نقششان را بازی کنند و از مرحله یا حذف بشوند یا خارج شوند.و نقش بعدی را یک نفر جدید با انرژی جدید بازی کنه.تا بتونن به اهدافشان برسند
  • سعید US ۱۵:۱۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    1 1
    .نظر ارسالی ما چون به دور از ثنا گویی بلکه در رد ونقد این تحلیل سطحی بوده غیر قابل انتشاره.
  • IR ۱۵:۴۹ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    2 1
    کم کم باید مشرق هم ول کنیم
  • سینا DE ۱۵:۵۱ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    3 1
    کسایی که به این گزارش معترضین واقعا لیاقت ندارین تحلیل بی طرفانه بهتون ارائه بشه. لیاقتتون همون خبرای دروغ رسانه های معلوم الحاله.
  • حسین US ۱۶:۰۳ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    3 1
    دوستان واقعیت تلخه،نمیدونم هدفتون از این کامنتا چیه ولی مقاله کاملا بیطرفانه با مدارک ثابت شده داره فرمانده های کشته شده توسط امریکا رو معرفی میکنه
  • مهدی DE ۱۶:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    3 1
    درود بر نویسنده با سواد این مقاله واقعا لذت بردم از این حجم اطلاعات دقیق و جالب خدایی چرا بعضیا عادت کردن به اطلاعات تکراری و پروپاگاندای مسموم و دروغین هر کسی هم ۴ تا مطلب با ارزش بزاره فوری بهش حمله میکنن
  • حسین CZ ۱۶:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۱/۱۳
    3 1
    عجیبه بعضیا بهشون فشار اومده تحلیل درست حسابی و فارغ از چرندیات خوندن ، انگار زیادی به 20:30 و امثاهم دیدن زورتون میاد واقعیتو ببینین. همه دنیا اون جفنگیات صدا و سیما نیست. من این تحلیل رو تو مشرق خوندم تعجب کردم که چه عجب بالاخره یه مطلب درست و حسابی و غیرجانبدارانه دیدم اینجا.

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس