سرویس جهان مشرق - در ماههای اخیر، منطقه منطقه غرب آسیا بار دیگر شاهد افزایش تنش میان عربستان سعودی و جنبش انصارالله یمن بوده است. گزارشهای غربی از جمله بوستون گلوب و گاردین از آمادگی احتمالی ریاض برای رویارویی نظامی مجدد سخن میگویند؛ پس از هفتهها حمله به کشتیهای سعودی، فرودگاهها و تأسیسات نفتی.
با گسترش جنگ گستردهتر مرتبط با ایران در سال ۲۰۲۶، پویاییها تغییر کرد. انصارالله اعلام کرد که کشتیهای سعودی در دریای سرخ را هدف قرار میدهد و آن را پاسخی به «محاصره یمن» توصیف کرد. یمن اعلام کرد که عربستان با محدودیتهای دریایی و هوایی، از رسیدن غذا، دارو و کالاهای اساسی به مردم یمن جلوگیری میکند. مقامات انصارالله بارها تأکید کردهاند که حملاتشان پیشگیرانه و در پاسخ به تحرکات نظامی نیروهای تروریست تحت حمایت سعودی در داخل یمن است.
تا پایان اوت ۲۰۲۶ تنش میان عربستان سعودی و انصارالله یمن به بالاترین سطح خود از زمان آتشبس نسبی ۲۰۲۲ رسیده است. حملات مکرر انصارالله، ریاض را در موقعیت دشواری قرار داده و این پرسش را مطرح کرده که آیا عربستان واقعاً آماده بازگشت به جنگ گسترده و طولانیمدت شبیه دوره ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲ است یا ترجیح میدهد با اقدامات محدود و کنترلشده پیش برود.
ترجیح استراتژیک عربستان همچنان اجتناب از جنگ تمامعیار است. ریاض از سال ۲۰۲۲ بهطور آشکار سیاست کاهش درگیری مستقیم در یمن را دنبال کرده و دلایل این رویکرد چندلایه است. جنگ قبلی علاوه بر تلفات سنگین و انتقادات بینالمللی، میلیاردها دلار هزینه به همراه داشت و پیشرفت برنامههای داخلی عربستان را کند کرد.
اکنون که عربستان در آستانه میزبانی اکسپو ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ قرار دارد و برنامه چشمانداز ۲۰۳۰ را پیش میبرد، بازگشت به یک جنگ فرسایشی میتواند این برنامهها را مختل کند و سرمایهگذاری خارجی را تهدید نماید.
تجربه گذشته نیز به مقامات سعودی نشان داده که شکست کامل یمنیها از طریق نیروی هوایی یا حتی عملیات زمینی محدود بسیار دشوار است، زیرا انصارالله کنترل مناطق پرجمعیت را حفظ کرده و توانایی مقاومت نامتقارن بالایی دارد. مقامات سعودی بارها اعلام کردهاند که صلح را ترجیح میدهند اما آماده دفاع از خود هستند. این موضع رسمی نشاندهنده تمایل به حفظ فضای دیپلماتیک از سوی ریاض است نه عجله برای جنگ گسترده.
با وجود این ترجیح، عربستان اقدامات ملموسی برای افزایش بازدارندگی از دست رفته خود انجام داده است. تشکیل ائتلاف دفاع دریایی چندملیتی برای حفاظت از کشتیرانی در دریای سرخ و بابالمندب، جابهجایی نیروها در یمن، افزایش هماهنگی میان گروههای ضد انصارالله و تجهیز آنها، انجام حملات هوایی محدود در پاسخ به حملات یمنیها بهویژه در ژوئیه و اوت ۲۰۲۶، و امضای توافقهای دفاعی با کشورهایی مانند ترکیه و پاکستان از جمله این اقدامات است.
برخی از تحلیلگران معتقدند این تحرکات بیشتر جنبه بازدارندگی و آمادگی احتمالی دارند تا تصمیم قطعی برای حمله زمینی گسترده، چرا که عربستان سعودی پیشتر طعم شکست در برابر رزمندگان یمنی را چشیده و دیگر حاضر به تکرار آن نیست.
سناریوی محتملتر حمایت هوایی و لجستیکی از نیروهای یمنی تحت حمایت سعودی برای عملیات محدود در مناطقی مانند البیضا یا مأرب است نه ورود مستقیم ارتش سعودی به یک جنگ فرسایشی. در مقابل یمنیها این تحرکات را آمادهسازی برای تهاجم تفسیر میکنند و حملات خود را پیشگیرانه میدانند در حالی که عربستان ادعا میکند پاسخهایش دفاعی است.
تصمیم نهایی ریاض به چند عامل کلیدی بستگی دارد. شدت و تداوم حملات یمنیها مهمترین عامل است؛ اگر حملات به تأسیسات نفتی حیاتی آسیب جدی وارد کند یا تلفات غیرنظامی قابلتوجهی در خاک سعودی رخ دهد فضای دیپلماسی تنگتر میشود و احتمال اقدامات نظامی شدیدتر افزایش مییابد.
وضعیت جنگ گستردهتر مرتبط با ایران نیز فشار مضاعفی ایجاد کرده و عربستان میخواهد از تبدیل شدن به جبهه اصلی این درگیری اجتناب کند. نتیجه میانجیگری بهویژه از طریق عمان همچنان اهمیت دارد؛ اگر توافقی برای کاهش محدودیتها و محاصره ظالمان رژیم سعودی علیه یمن حاصل شود احتمال جنگ کاهش مییابد.
موضع دولت تروریستی آمریکا، همکاریهای پشت پرده رژیم صهیونیستی با ریاض و سایر شرکای بینالمللی نیز در حمایت یا محدودیت اقدامات سعودی مؤثر خواهد بود. بسیاری از تحلیلگران غربی معتقدند جنگ در حال آمدن است اما منظورشان لزوماً جنگ تمامعیار نیست بلکه تشدید درگیریهای محدود حملات هوایی و نبردهای زمینی توسط نیروهای نیابتی محتملتر به نظر میرسد.
در مجموع عربستان سعودی حاضر نیست بهراحتی و با اشتیاق به جنگ تمامعیار و طولانیمدت با یمن بازگردد. تجربیات تلخ گذشته سعودیها، اولویتهای اقتصادی و تمایل به حفظ ثبات نسبی، ریاض را به سمت رویکرد محتاطانه سوق داده است.
با این حال اگر حملات هماهنگ سعودیها و شبه نظامیان تروریست در یمن بر علیه یمنیها ادامه یابد و حملات متقابل انصارالله نیز عربستان سعودی را به صورت کامل تحت تاثیر خود قرار دهد، ریاض آماده اقدامات نظامی محدود خواهد بود از جمله حمایت هوایی گسترده از نیروهای تروریست در یمن و احتمالاً عملیات زمینی هدفمند توسط نیروهای نیابتی. به بیان سادهتر عربستان جنگ را نمیخواهد اما اگر چارهای نداشته باشد، آماده اجرای محدود آن خواهد بود.