سرویس جهان مشرق- دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بارها ادعا کرده که به جز او، هیچ رئیس‌جمهوری در تاریخ آمریکا «شجاعت» آغاز جنگ با ایران را نداشته. این در حالی است که هرچه از این جنگ می‌گذرد، ترامپ بیش‌تر به این نتیجه می‌رسد که آن‌چه او داشته و اسلافش نداشته‌اند، شجاعت نبوده، بلکه «حماقت» ورود به جنگ به ایران بوده است.

اگرچه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، ده‌ها سال است که تلاش می‌کند آمریکا را به جنگ با ایران بکشاند، اما رؤسای‌جمهور قبلی آمریکا فریب او را نخورده بودند. ترامپ نیز روزبه‌روز بیش‌تر متوجه می‌شود که رؤیای نتانیاهو درباره‌ی تغییر رژیم در ایران و شکست جمهوری اسلامی، دارد به کابوس رئیس‌جمهور آمریکا تبدیل می‌شود.

این جنگ، نه‌تنها نقطه‌ی درخشان پرونده‌ی ریاست‌جمهوری ترامپ نخواهد بود، بلکه «میراثی» را که ترامپ می‌خواهد از خود به جای بگذارد، نابود خواهد کرد.

دونالد ترامپ (راست)، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، ۲۹ دسامبر ۲۰۲۵، طی یک کنفرانس خبری در عمارت مارئه‌لاگو متعلق به ترامپ در شهر پالم‌بیچ ایالت فلوریدای آمریکا، با یک‌دیر دست می‌دهند. گزارش‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد نتانیاهو با خوش‌بینی درباره‌ی نقشه‌های موساد برای تغییر رژیم در ایران، پای ترامپ را به جنگ با این کشور کشانده، در حالی که این نقشه‌ها عملی نشده‌اند و این جنگ اکنون به تهدیدی علیه ریاست‌جمهوری ترامپ تبدیل شده است. (+)

روزنامه‌ی آمریکایی نیویورک‌تایمز طی گزارشی تحت عنوان «اسرائیل فکر می‌کرد می‌تواند در ایران شورش به راه بیندازد. چنین اتفاقی رخ نداده است.[۱]» توضیح می‌دهد که چگونه نتانیاهو پای ترامپ و آمریکا را به جنگی باز کرد که نه‌تنها آمریکایی‌ها خواهان آن نبودند، بلکه ترامپ نیز به زودی از آن پشیمان خواهد شد. آن‌چه در ادامه می‌خوانید، ترجمه‌ی گزیده‌ای از گزارش نیویورک‌تایمز است.

لازم به ذکر است که مشرق صرفاً جهت اطلاع نخبگان و تصمیم‌گیران عرصه سیاسی کشور از رویکردها و دیدگاه‌های محافل رسانه‌ای-اندیشکده‌ای بین‌المللی این گزارش را منتشر می‌کند و دیدگاه‌ها، ادعاها و القائات این گزارش‌ لزوماً مورد تأیید مشرق نیست.

در حالی که آمریکا و اسرائیل برای جنگ با ایران آماده می‌شدند، رئیس موساد، سرویس اطلاعات خارجی اسرائیل، با نقشه‌ای نزد نخست‌وزیرْ بنیامین نتانیاهو رفت. دیوید (داوید) بارنئا، رئیس موساد، گفت ظرف چند روز از آغاز جنگ، سرویس او احتمالاً می‌تواند معارضان ایرانی را بسیج کند، و باعث ایجاد اغتشاشات و دیگر اقدامات شورشگرانه‌ای شود که حتی ممکن است منجر به فروپاشی حکومت ایران گردد.

دیوید بارنئا همچنین این پیشنهاد را در جریان سفری به واشینگتن در اواسط ژانویه، به مقامات ارشد دولت ترامپ هم ارائه کرد. نتانیاهو این طرح را سرلوحه قرار داد.

به‌رغم تردیدهایی که مقامات ارشد آمریکایی و برخی مقامات دیگر آژانس‌های اطلاعاتی اسرائیل درباره‌ی عملی بودن این طرح داشتند، هم او و هم رئیس‌جمهور ترامپ ظاهراً دیدگاهی خوش‌بینانه را اتخاذ کردند. آن‌ها فکر می‌کردند کشتن رهبران ایران در آغاز درگیری و به دنبال آن، مجموعه‌ای از عملیات‌های اطلاعاتی با هدف تشویق مردم به تغییر رژیم، می‌تواند منجر به قیام گسترده‌ای شود که ممکن است پایانی سریع برای جنگ به همراه داشته باشد. ترامپ در اولین سخنرانی خود در شروع جنگ، خطاب به ایرانی‌ها توصیه کرد ابتدا در برابر بمباران‌ها پناه بگیرند و سپس «حکومت خود را به دست بگیرید: این حکومت در اختیار شما خواهد بود.»

مکان یکی از بمباران‌های آمریکایی-اسرائیلی در تهران. چهار هفته از آغاز جنگی می گذرد که قرار بود منجر به شورش مردم ایران و سرنگونی رژیم در این کشور شود، و بنابراین، خیلی زود پایان یابد. اکنون نه‌تنها حکومت ایران سرنگون نشده، بلکه مردم هر شب در حمایت از جمهوری اسلامی به خیابان‌های می‌آیند و ارزیابی‌های اطلاعاتیِ هم آمریکا و هم اسرائیل مبنی بر این است که تغییر رژیم در ایران گزینه‌ی واقعی‌گرایانه‌ای نیست. (+)

با گذشت [چهار] هفته از جنگ، قیام ایرانی‌ها هنوز اتفاق نیفتاده است. ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل به این نتیجه رسیده‌اند که حکومت مذهبی ایران تضعیف شده، اما پابرجاست، و ترس گسترده از نیروهای نظامی و پلیس ایران چشم‌اندازِ نه‌تنها بروز یک شورش نوپا در کشور، بلکه همچنین حمله‌ی شبه‌نظامیان قومیتی از خارج از مرزهای ایران را کم‌رنگ کرده است. این باور که اسرائیل و آمریکا می‌توانند به تحریک شورش گسترده کمک کنند، یک نقص اساسی در آماده‌سازی برای جنگی بود که در سراسر خاورمیانه گسترش یافته است. حکومت ایران به جای فروپاشی از درون، موضع خود را تثبیت، و درگیری را تشدید نموده، و با حمله و ضدحمله علیه پایگاه‌های نظامی، شهرها، و کشتی‌ها در سراسر خلیج فارس، و همچنین تأسیسات آسیب‌پذیر نفت و گاز واکنش نشان داده است. این گزارش بر اساس مصاحبه با بیش از ده نفر از مقامات فعلی و سابق آمریکایی، اسرائیلی، و دیگر مقامات خارجی تهیه شده است، که اکثر آن‌ها به شرط فاش نشدن نامشان به خاطر بحث درباره‌ی مسائل امنیت ملی و اطلاعاتی در زمان جنگ، با نیویورک‌تایمز صحبت کرده‌اند. نیویورک‌تایمز با مقاماتی با دیدگاه‌های متفاوت درباره‌ی احتمال وقوع قیام مصاحبه کرده است.

از زمان اولین سخنرانی ترامپ تا الآن، مقامات آمریکایی تا حد زیادی از صحبت علنی درباره‌ی چشم‌انداز شورش در داخل ایران دست برداشته‌اند، اما برخی همچنان امیدوارند که چنین اتفاقی رخ دهد. اگرچه لحن نتانیاهو هم ملایم‌تر شده، اما او همچنان می‌گوید کارزار هوایی آمریکا و اسرائیل توسط نیروهای روی زمین یاری خواهد شد. وی اخیراً در یک کنفرانس خبری گفت: «نمی‌توان از هوا انقلاب کرد. باید یک مؤلفه‌ی زمینی نیز وجود داشته باشد. احتمالات زیادی برای این مؤلفه‌ی زمینی وجود دارد و من این اجازه را به خود می‌دهم که تمام آن احتمالات را با شما در میان نگذارم[۲].» نتانیاهو همچنین افزود: «هنوز زود است که بگوییم آیا مردم ایران از شرایطی که ما برای آن‌ها ایجاد می‌کنیم برای ریختن به خیابان‌ها استفاده خواهند کرد یا خیر. امیدوارم چنین شود. ما برای رسیدن به این هدف تلاش می‌کنیم، اما در نهایت، این تنها به خود آن‌ها بستگی دارد.»

نیروهای امنیتی و امداد و نجات اسرائیلی محل برخورد یکی از موشک‌های ایران در شهر رامات گان در مرکز فلسطین اشغالی را بررسی می‌کنند. یکی از واقعیت‌هایی که مقامات آمریکایی-اسرائیلی را غافلگیر کرد، توان پاسخ ایران، حتی با وجود شهادت بسیاری از فرماندهان و مقامات سیاسی این کشور در روزهای ابتدایی جنگ بود. (+)

با این حال، نتانیاهو در پشت صحنه از این‌که وعده‌های موساد برای ایجاد شورش در ایران محقق نشده، ابراز ناامیدی کرده است. نخست‌وزیر در یک جلسه‌ی امنیتی، چند روز پس از شروع جنگ، گلایه کرد که ترامپ ممکن است هر روز تصمیم به پایان جنگ بگیرد، در حالی که عملیات‌های موساد هنوز به نتیجه نرسیده‌اند. مقامات فعلی و سابق آمریکایی و اسرائیلی می‌گویند در دوره‌ی منتهی به جنگ، نتانیاهو با استناد به خوش‌بینی موساد درباره‌ی احتمال قیام ایرانی‌ها، ترامپ را متقاعد کرد که سرنگونی حکومت ایران هدفی واقع‌بینانه است. بسیاری از مقامات ارشد آمریکایی و همچنین تحلیلگران اطلاعاتی در آژانس اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل (آمان)، با شک و تردید به طرح اسرائیل برای قیام گسترده در طول درگیری نگاه می‌کردند. رهبران نظامی آمریکا به ترامپ گفتند که ایرانی‌ها در حالی که آمریکا و اسرائیل [روی کشورشان] بمب می‌ریزند، برای اعتراض بیرون نخواهند آمد. مقامات اطلاعاتی ارزیابی کرده بودند که احتمال یک قیام گسترده که حکومت مذهبی ایران را تهدید کند، کم است، و تردید داشتند که حمله‌ی آمریکا و اسرائیل باعث ایجاد هر نوع جنگ داخلی‌ای شود.

گزینه‌ی کُردها

اگرچه بسیاری از جزئیات برنامه‌های موساد همچنان مخفی است، اما یکی از عناصر آن شامل حمایت از تهاجم گروه‌های شبه‌نظامی کُردِ ایرانی مستقر در شمال عراق بود. موساد روابط دیرینه‌ای با گروه‌های کرد دارد و مقامات آمریکایی می‌گویند هم سی‌آی‌ای و هم موساد طی سال‌های اخیر سلاح و حمایت‌های دیگر را در اختیار نیروهای کرد قرار داده‌اند. سی‌آی‌ای پیشاپیش اختیاراتی برای حمایت از مبارزان کرد ایرانی داشت و مدت‌ها پیش از جنگ فعلی، با ارائه‌ی سلاح و مشاوره از آن‌ها حمایت کرده بود. در اولین روزهای جنگ، جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های اسرائیلی اهداف نظامی و انتظامی ایران را در شمال غرب این کشور به‌شدت هدف حمله قرار دادند که یکی از دلایلش کمک به هموار شدن شرایط برای نیروهای کرد بود. ۴ مارس، طی یک گزارش تلفنی، از یک سخنگوی نظامی اسرائیلی پرسیده شد که آیا اسرائیل بمباران‌های شدید در غرب ایران را برای کمک به تهاجم کردها انجام می‌دهد یا خیر. این سخنگو، سرهنگ دوم ناداو شوشانی، گفت: «ما در غرب ایران بسیار سنگین عمل کرده‌ایم تا توانمندی‌های رژیم ایران را تضعیف کنیم، راه را به سمت تهران باز کنیم، و آزادی عملیاتی ایجاد کنیم. تمرکز ما در آن‌جا بر این مسئله بوده است.»

اعضای یکی از گروه‌های تروریستی و ضدایرانی کُرد در استان اربیل عراق. یکی از اجزای نقشه‌ی موساد برای ایجاد آشوب در ایران با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی، تسلیح و استفاده از تروریست‌های کرد برای حمله‌ی زمینی از سوی غرب و شمال غرب کشور بود، اما این حمله به‌سرعت خنثی شد. (+)

با این وجود، مقامات آمریکایی دیگر علاقه‌ای به نظریه‌ی خود درباره‌ی استفاده از کردها به عنوان یک نیروی نیابتی، که مربوط به مدت‌ها قبل از جنگ بود، ندارند؛ تغییر نظری که باعث تنش با همتایان اسرائیلی آن‌ها شده است. ۷ مارس، یک هفته پس از شروع جنگ، ترامپ گفت صراحتاً به رهبران کرد گفته است که شبه‌نظامیانشان را به داخل کشور نفرستند. وی به خبرنگاران گفت: «من نمی‌خواهم کردها وارد شوند. نمی‌خواهم ببینم که کردها آسیب ببینند یا کشته شوند.» اندکی پس از انتشار گزارش‌ها مبنی بر این‌که شبه‌نظامیان کرد ممکن است به این کارزار بپیوندند، بافل طالبانی، رئیس اتحادیه‌ی میهنی کردستان، یکی از احزاب اصلی سیاسی کرد عراق، در مصاحبه‌ای با فاکس‌نیوز گفت که چنین برنامه‌ای در دست اجرا نیست. او افزود که پیشروی کردها ممکن است نتیجه‌ی معکوس داشته باشد. طالبانی گفت: «می‌توان استدلال کرد که این، اتفاقاً، ضرر دارد[۳].» وی افزود که ایرانی‌ها بسیار ملی‌گرا هستند: «من معتقدم اگر آن‌ها بترسند که ورود کردها از نقاط دیگر باعث شکاف یا تجزیه‌ی کشورشان شود، ممکن است اتفاقاً علیه این جنبش جدایی‌طلب متحد شوند.»

علاوه بر این، ترکیه به دولت ترامپ هشدار داده است که از هیچ اقدامی توسط کردها حمایت نکند. یک دیپلمات ترکیه‌ای گفت که این پیام توسط هاکان فیدان، وزیر خارجه‌ی ترکیه، در یک گفت‌وگوی اخیر به مارکو روبیو، وزیر خارجه‌ی آمریکا، منتقل شده است. ترکیه که از متحدان آمریکا در ناتوست، مدت‌هاست با هرگونه عملیات کردهای مسلح مخالف است، زیرا با جدایی‌طلبی کردها در داخل مرزهای خود دست‌وپنجه نرم می‌کند.

قیامی که هنوز نشده

مقامات آمریکایی که پیش از جنگ در جریان گزارش‌های اطلاعاتی قرار گرفته بودند، می‌گویند سی‌آی‌ای تحولات مختلف احتمالی را در داخل ایران پس از شروع درگیری ارزیابی کرده است. آژانس‌های اطلاعاتی فروپاشی کامل حکومت ایران را پیامدی نسبتاً بعید می‌دانستند. دیگر مقامات آمریکایی‌ای که در جریان این گزارش‌های اطلاعاتی قرار دارند می‌گویند حکومت ایران، حتی وقتی تحت فشار بود، مانند اعتراضات گسترده در این کشور در ماه ژانویه که در آن هزاران معترض کشته شدند، باز هم موفق شد شورش‌ها را نسبتاً سریع سرکوب کند. ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهد که محتمل‌ترین نتیجه این است که عناصر تندروی حکومت فعلی، همچنان کنترل اهرم‌های قدرت را حفظ کنند.

مردم ایران در واکنش به جنگ آمریکایی-اسرائیلی علیه کشورشان، نه‌تنها به دنبال تغییر رژیم نرفته‌اند، بلکه هر شب در حمایت از جمهوری اسلامی به خیابان‌ها می‌آیند. همین هوشیاری آرزوها و نقشه‌های آمریکا و رژیم صهونیستی برای سرنگونی حکومت ایران را نقش بر آب کرده است. (+)

آژانس‌های اطلاعاتی اسرائیل مدت‌هاست که احتمال تحریک شورش در داخل ایران را به عنوان یک عملیات مستقل یا اندکی پس از شروع یک کارزار نظامی بررسی کرده‌اند، اما تا همین اواخر این احتمالات را رد می‌کردند. موساد به عنوان سرویس اصلی اسرائیل که مسئول عملیات خارجی است، مسئولیت برنامه‌ریزی در این زمینه را به عهده داشته است. شاخار کویفمن، رئیس سابق میز ایران در بخش تحقیقات اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، می‌گوید اسرائیل نظریه‌های مختلفی را برای تضعیف یا سرنگونی حکومت ایران بررسی کرده است، اما به نظر او این نظریه‌ها از همان ابتدا محکوم به شکست بودند. وی باور ندارد که سرنگونی حکومت ایران هدفی دست‌یافتنی در درگیری فعلی باشد. یوسی کوهن، رئیس سابق موساد، که بارنئا اکنون جایگزین او شده، به این نتیجه رسیده بود که تلاش برای ایجاد شورش در داخل ایران اتلاف وقت است، و دستور داده بود منابع اختصاص‌یافته به این موضوع به حداقل برسند. در دوران تصدی کوهن، که سال ۲۰۲۱ به پایان رسید، موساد محاسبه کرد که چه تعداد از شهروندان ایرانی باید در اعتراضات شرکت کنند تا واقعاً تهدیدی برای حکومت این کشور به شمار بیایند، و این برآوردها را با حجم اعتراضات واقعی از زمان انقلاب ۱۹۷۹ ایران مقایسه نمود. کوهن سال ۲۰۱۸ گفت: «ما به این فکر کردیم که آیا می‌توانیم این شکاف را پر کنیم، و به این نتیجه رسیدیم که نمی‌توانیم.»

در همین‌باره بخوانید:

›› آزادی بیان به سبک آمریکایی/ جزئیات همکاری توئیتر با پنتاگون برای براندازی در ایران

›› «بهار فارسی»/ تلاش ناکام سی‌آی‌ای و ام‌آی۶ برای کودتا در ایران

›› ایرانی‌های بد - ایرانی‌های خوب؛ حمایت آمریکا از اغتشاشگران ایرانی

در عوض، راهبرد موساد در آن دوره این بود که سعی کند با استفاده از ترکیبی از تحریم‌های اقتصادی فلج‌کننده، عملیات‌های ترور دانشمندان هسته‌ای و رهبران نظامی ایران، و خرابکاری در تأسیسات هسته‌ای، حکومت را تا زمانی تضعیف کند که اساساً در برابر خواسته‌های اسرائیل و آمریکا تسلیم شود. طی سال گذشته، با محتمل‌تر شدن چشم‌انداز اقدام نظامی اسرائیل علیه ایران، آقای بارنئا رویکرد موساد را تغییر داد و منابع این آژانس را به برنامه‌هایی اختصاص داد که می‌توانست در صورت وقوع جنگ منجر به سرنگونی حکومت در تهران شود. به گفته‌ی مقامات، در ماه‌های اخیر بارنئا به این باور رسیده بود که موساد می‌تواند پس از چند روز حملات هوایی شدید اسرائیل و آمریکا و ترور رهبران ارشد ایران، جرقه‌ی شورش در سراسر ایران را بزند. این در حالی است که پس از حملات و ترورهای روزهای اولیه‌ی جنگ، چنین قیامی رخ نداد. با این حال، مقامات اسرائیلی می‌گویند که هنوز امید خود را از دست نداده‌اند. یخیل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، اخیراً در سی‌ان‌ان در پاسخ به این سؤال که جنگ چگونه پایان خواهد یافت، گفت: «من فکر می‌کنم که ما به نیروی پیاده روی زمین نیاز داریم، اما این نیروها باید ایرانی باشند. و من فکر می‌کنم آن‌ها در راه هستند.»

در همین‌باره بخوانید:

›› فارن‌پالسی: رژیم اسرائیل حق موجودیت ندارد