ابراهیم فیاض

ابراهیم فیاض، پژوهشگر حوزه‌های جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی و دانشیار گروه مردم‌شناسی دانشگاه تهران، گفتگویی خواندنی و جالب را درباره تیم ملی و فوتبال انجام داده است.

سرویس ورزش مشرق - ابراهیم فیاض، پژوهشگر حوزه‌های جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی و دانشیار گروه مردم‌شناسی دانشگاه تهران است. فیاض متولد ۱۳۴۲ است و به‌عنوان یکی از چهره‌های فرهنگی جناح اصولگرا شناخته می‌شود. وی در این مصاحبه، می‌کوشد مبانی معرفتی فوتبال ایران را تشریح و ترسیم کند. در واقع او معتقد است دین و مذهب و عرفان و فلسفه در هر کشوری، بر فرهنگ و سبک فوتبال آن کشور تاثیر می‌گذارد و ایران نیز از این حکم مستثنی نیست. «معرفت‌شناسی فوتبال» از نظر ابراهیم فیاض، یعنی کشف زیرساخت‌های فکری موثر در چند و چون فوتبال هر سرزمینی. فیاض به چیزی به نام «فوتبال ایرانی» اعتقاد دارد ولی آن را پدیده‌ای منفی می‌داند که متأثر از صوفیسم ایرانی است و باید با علم‌گرایی و عقلانیت اصلاح شود. 

آقای دکتر فیاض، با این سوال شروع می‌کنم که شما خودتان فوتبال می‌بینید یا قبلاً فوتبال بازی می‌کردید؟

من در دورۀ نوجوانی در کازرون بودم. قبل از انقلاب. من و دوستانم طرفدار تیم هما بودیم. گلزن اصلی تیم هما ابراهیم مشدی‌عوض بود. البته مشدی‌عوض اسم پدرش بود ولی همه او را به این اسم صدا می‌کردند. بعداً هم رفت معلم شد و بعد از انقلاب نوحه‌خوان هم شد.

تیم هما در چه سطحی بازی می‌کرد؟

در سطح فوتبال کازرون. همای کازرون بود و چند تا تیم کازرونی دیگر. فکر کنم در مجموع شش تیم بودند. محله ما دو بخش جنوب و شمال داشت. جنوب محله موسوم بود به آهنگران، شمال محله را هم کوزه‌گران می‌گفتند. خانواده من هم ساکن شمال محله بود. کوزه‌گران طرفدار پرسپولیس بود و آهنگران طرفدار تاج. معمولاً بین کوزه‌گرانی‌ها و آهنگرانی‌ها دعوا بود. البته من نه پرسپولیسی بودم نه تاجی. از آن دعواها اصلاً خوشم نمی‌آمد.

خودتان هم فوتبال بازی می‌کردید؟

بله، من تا سال ۵۷ که انقلاب پیروز شد بازی می‌کردم.

کجا؟ در زمین خاکی؟

بله. فردی به نام آقای لقمانی، که فئودال بود و آدم خوبی هم بود، یک زمین صاف داشت و من و بچه‌های محله در آن زمین بازی می‌کردیم. خدا رحمت کند آقای لقمانی را. من جزو گلزن‌ها بودم.

پس فوروارد بودید.

بله، من مهاجم بودم.

به همین دلیل الان هم تهاجمی هستید؟!

(می‌خندد) نمی‌دانم، شاید. شاید هم چون رشته‌ام ریاضی بود. چون ریاضی آدم را تهاجمی بار می‌آورد.

بعد از انقلاب رابطه شما و فوتبال چطور شد؟

بعد از انقلاب دیگر کاری به فوتبال نداشتم. من یکی دو سال قبل از انقلاب وارد مطالعات مذهبی شدم. پلی‌کپی‌های شریعتی را می‌خواندم و همیشه در کتابخانه عمومی کازرون بودم. یک آقایی به نام کشاورز، که هنوز هم زنده است، در آن دوره در هدایت مطالعات من نقش مهمی داشت. مثلاً وقتی که دوره راهنمایی بودم، آثار آنتوان چخوف را برداشتم ولی آقای کشاورز به من گفت این کتاب‌ها برای تو خیلی سنگین است.

مطالعه شما را از فوتبال جدا کرد یا انقلاب؟

هر دو. من از دوره راهنمایی روزنامه می‌خواندم. روزنامه‌های کیهان و اطلاعات و رستاخیز را می‌خریدم. اطلاعات ۱ تومان بود و رستاخیز پنج قران. مطالعات آزادم در حوزه دین و ادبیات بود. کتاب‌های درسی هم که سر جای خودش بود. قبل از قیام قم در دی ماه ۵۶، ما وارد فضای انقلابی شده بودیم. دقیقاً از شهریور ۵۶٫ دایی من انقلابی بود و در دانشگاه تهران درس می‌خواند. طرفدار شریعتی بود و یادم است عکس‌های شاه را در کتاب‌های درسی من پاره می‌کرد. او هم در انقلابی شدن من نقش داشت.

چون سال ۵۶ انقلابی و فعال بودید این سوال را می‌پرسم: برخی معتقدند فضای فعلی جامعه ایران شبیه فضای سال ۵۶ است. نظر شما چیست؟

من این حرف را تقریبا دو سال پیش در شورای عالی امنیت ملی گفتم. به آن‌جا دعوت شده بودم و گفتم دهه ۹۰ مثل دهه ۵۰ است.

برگردیم سر موضوع اصلی. در دهه ۶۰ که کشور درگیر جنگ بود و شما هم دیگر فوتبال بازی نمی‌کردید، اخبار فوتبال را دنبال می‌کردید؟

تا حدی. چون خیلی برایم مهم نبود. بالاخره جنگ و جبهه اخبار اصلی بودند.

بعد از پایان جنگ چطور؟

من دو بار رفتم استادیوم آزادی رفتم. یکبار سال ۷۲ که بازی ایران و هامبورگ بود. آن موقع درگیر نوشتن پایان‌نامه‌ام بودم. اتفاقی یکی از دوستانم را زیر پل گیشا دیدم و او به زور مرا به استادیوم آزادی برد. بازی که شروع شد احساس کردم توپ به پای بازیکنان هامبورگ چسبیده. برعکس بازیکنان ما که همه اهل ادا و اطوار بودند. عابدزاده و علی دایی و همه بودند. بازی هامبورگی‌ها برایم عجیب بود. برگشتم به یکی از تماشاگران گفتم این‌ها الان پدر ما را درمی‌آورند که! یک عده از حرف من عصبانی شدند ولی دوستم به آن‌ها گفت این چیزی از فوتبال سرش نمی‌شود و دانشجو است و از این حرف‌ها. خلاصه غائله خوابید و آن‌ها هم که فهمیدند من دانشجو هستم، به ما تخمه و چای دادند و ما هم ساکت شدیم تا آخر بازی! یادم است که علی دایی از جلوی ما رد شد و رفت، یک عده هم به او فحش ناموسی می‌دادند که عجب بازیکن خوبی است! مثلاً از او تعریف می‌کردند! آن اولین تجربه حضور من در استادیوم آزادی بودم و تازه آن‌جا فهمیدم که هویت ملی در ایران روی چه ساختارهایی بنا شده.

و فهمیدید که هویت ملی روی چه ساختارهایی بنا می‌شود؟

فهمیدم هویت ملی در کشور ما مبتنی بر هیجان است. ما کاری به درست و غلط امور نداریم. هیجان مبنای هویت ملی ماست. استادیوم آزادی نمونه بزرگ و خوبی از کل کشور ماست. هامبورگی‌ها تکنیکی بودند ولی بچه‌های ما اصلاً تکنیک نداشتند. فقط مثل اسب در زمین می‌دویدند!

فعلاً آن بازی را فاکتور بگیریم و تکلیف هویت ملی را مشخص کنیم! با توجه به نکته‌ای که گفتید، از نظر شما انقلاب و جنگ هم، که امروزه جزو ارکان هویت ملی ما شده، به عنصر هیجان گره خورده بودند و در هیجان‌طلبی ما ریشه داشتند؟

دقیقاً. ما اگر عالمانه به جنگ خودمان نگاه می‌کردیم، الان چنین وضعی داشتیم؟ این شاخ و شانه کشیدن ما برای آمریکا و سایر کشورهای جهان هم بر مبنای هیجان است.

انسان که فقط عقل ندارد. عاطفه هم دارد. «ویلفردو پاره‌تو» بحث مفصلی دارد که باید هیجانات ناشی از عواطف را هم در رفتار سیاسی آدم‌ها لحاظ کنیم. چه اشکالی دارد که این هیجانات، چه در حوزه فوتبال چه در حوزه سیاست، بخشی از هویت ملی ما را تشکیل دهند؟

اشکالی ندارد ولی هیجانات هم باید عاقلانه باشد. در کشورهای جهان سوم، همیشه نظامی‌گری بر سیاست غالب می‌شود. مثلاً ما موشک نقطه‌زن می‌سازیم ولی نمی‌توانیم یک پیکان بسازیم. ما الان در جاده‌هایمان به اندازه یک جنگ کشته می‌دهیم.

وقتی در اطراف ایران کشورهایی مثل عربستان و اسرائیل قرار دارند، جمهوری اسلامی ناچار است موشک‌ساختن را به ماشین‌ساختن ترجیح دهد.

قبول. ولی ما کی می‌خواهیم از نظامی‌گری خلاص شویم؟ مثل شوروی می‌خواهیم آن قدر در این زمینه پیش برویم که عاقبت دچار فروپاشی شویم؟

این حرف‌های شما چه ربطی به آن بحث هویت ملی و فوتبال دارد؟

احساسات و نظامی‌گری باید تحت مهار عقلانیت و سیاست به معنای واقعی کلمه درآیند. فوتبال ما هم همین است. فوتبال ما عقلانی نیست. ما فقط مثل اسب در زمین می‌دویم! می‌رویم جام جهانی، اسباب‌بازی دیگران می‌شویم و برمی‌گردیم. همیشه در گروهمان حذف می‌شویم. قبل از انقلاب این‌طور بود، الان هم این‌طور است. من یادم است قبل از انقلاب حسن روشن در جام جهانی به اسکاتلند گل زد و دل ما خوش بود که کاری کردیم که اسکاتلند هم مثل ما حذف شود! پس خود ما کی می‌خواهیم صعود کنیم؟ دلخوشی ما این است که دیگران را هم مثل خودمان حذف کرده‌ایم. مگر هیکل بچه‌های کمتر از مسی است؟ نه، بچه‌های ما مغزشان مشکل دارد در فوتبال!  

امکانات ما کمتر است و به صورت حرفه‌ای دیرتر وارد دنیای فوتبال شده‌ایم.

چرا کشورهایی را نمی‌بینید که دیرتر از ما به فوتبال حرفه‌ای پیوسته‌اند و تیم‌های برجسته‌ای دارند؟ کامرون و الجزایر و مصر تیم‌هایی قوی در دنیای فوتبال دارند. زودتر از ما هم فوتبال وارد کشورشان نشده. مشکل فوتبال ما این است که تهی از عقلانیت و آلوده به احساسات و هیجان محض است. همه ساختارها در کشور ما چنین وضعی دارند. فقط فوتبال ما این‌طور نیست. مثلاً کسی می‌خواهد رئیس‌جمهور شود، شعارهای تند و هیجانی سر می‌دهد ولی آخرش یک آدم بی‌حال و بی‌رمق از آب درمی‌آید.

منظورتان آقای روحانی است؟

نه، احمدی‌نژاد هم همین بود، خاتمی و هاشمی هم این‌طور بودند.

دومین‌باری که به استادیوم آزادی رفتید، تماشاگر کدام بازی شدید؟

پرسپولیس و استقلال بود. در وی‌آی‌پی هم نشستم. قلم و کاغذ هم با خودم بردم و ساختار خلاقیت ایرانی را آن‌جا نوشتم.

آن بازی چه ربطی داشت به این موضوع

چون فقط توپ را بر سر و کلۀ هم می‌کوبیدند، همدیگر را لت‌وپار می‌کردند و کسی هم قرار نبود گل بزند. قرار بود همدیگر را لت‌وپار کنند که هیچ‌کس نتواند گل بزند.

کدام بازی بود؟

یادم نیست چه سالی بود. نتیجۀ بازی را هم یادم نمی‌آید. در همان وی‌آی‌پی هم دعوا می‌شد و نیروی انتظامی تماشاگران را جدا می‌کرد. بعد از بازی، افشین پیروانی را دیدم و به او گفتم این چه بازی‌ای بود؟ پیروانی هم دید لهجۀ من شبیه شیرازی‌هاست، با لهجۀ شیرازی گفت: کاکا، همه چیزمان به هم می‌آید.

ممکن است شما یک بازی را هم در لیگ آرژانتین تماشا کنید که پر از خطا و درگیری است. آیا از آن بازی می‌توانید نتیجه بگیرید که ملت آرژانتین فاقد خلاقیت است؟

نه. ولی آرژانتینی‌ها قدرتی بازی می‌کنند. بازی فیزیکی و قدرتی، یکی از اصول فوتبالشان است. آب‌وهوای آنجا این خصلت را به فوتبالشان بخشیده است. کمااینکه فوتبال در جنوب ایران هم چنان خصلتی دارد. بدن‌های کشیده و پرتحرک و پرقدرت در بوشهر  و اهواز است نه در فوتبال شمال ایران.

شما از یک بازی پرخطای پرسپولیس و استقلال به این نتیجه رسیدید که ملت ایران فاقد خلاقیت است. به نظرتان این نتیجه‌گیری منصفانه است؟

من سال‌هاست که بازی‌های داخلی را می‌بینم. همین بازی آخرشان هم به کلی فاقد خلاقیت بود. آخرش هم که تماشاگران چیزهایی را پرت کردند داخل زمین و رئیس فیفا از خنده روده‌بر شد!

در کلام شما تحقیر ملت ایران موج می‌زند. بسیاری از ما ایرانیان، چه در بحث از فوتبال چه در بحث از سیاست یا فرهنگ، با چنین لحن و ادبیاتی دربارۀ خودمان حرف می‌زنیم. این میل به تحقیرکردن خودمان، از کجا می‌آید؟ یا اینکه واقعاً شایستۀ تحقیریم!

شایستۀ تحقیر هستیم. تعارف ندارد که! مگر بازی ایران در برابر آرژانتین را فراموش کرده‌اید؟ تیم ما می‌توانست تهاجمی بازی کند ولی نود دقیقه دفاع کرد و آخرش هم یک گل خورد و حذف شد. آن‌ها برای بازی در برابر ما انرژی چندانی هم صرف نمی‌کنند. فقط فوتبال ما این‌طور نیست. دانشگاه ما هم چنین وضعی دارد. همه جای مملکت ما همین‌طور است. ما الان در دانشگاه سال‌های سال است که سر کاریم! در علوم اجتماعی، سیاست‌گذاری‌های نادرست وجود دارد و هرچه ما داد می‌زنیم این سیاست‌گذاری‌ها غلط است، کسی به حرفمان گوش نمی‌دهد. رؤسای دانشگاه تهران همگی فنی هستند و حرف ما علوم‌انسانی‌ها را متوجه نمی‌شوند. شورای عالی انقلاب فرهنگی، همان سیستم ارتقای رشته‌های فنی را برای رشته‌های علوم انسانی هم در نظر گرفته است. این مسخره نیست؟ کسی که در آزمایشگاه کار می‌کند با کسی که در حوزۀ جامعه‌شناسی یا فلسفه کار می‌کند، باید مشمول یک سیستم ارتقا باشند؟ بله، ما شایستۀ تحقیریم! ما در قرن بیستم سه بار انقلاب کردیم. مشروطه ۱۹۰۶، نفت ۱۹۵۳، انقلاب اسلامی ۱۹۷۹٫ ما بعد از این سه انقلاب به کجا رسیده‌ایم؟

در دورۀ دکتر مصدق که انقلاب نشد.

بالاخره کلی درگیری بر سر ملی شدن نفت در جریان بود.

قبول. سه واقعۀ سیاسی بزرگ داشتیم که کامیابی چندانی هم به بار نیاوردند. شما چه نتیجه‌ای از این واقعیت تاریخی می‌گیرید؟

یعنی هیجان. یعنی تاریخ سیاسی ما مبتنی بر هیجان است. همین الان آقایان حاضر نیستند تاریخ مشروطه را به درستی مطالعه کنند. کشوری که هیجان‌زده است، تاریخ را هم به صورت اسطوره می‌بیند. History نیست، story است. ما وقتی دربارۀ تاریخ خودمان حرف می‌زنیم، داستان‌سرایی می‌کنیم. کشوری که تاریخ ندارد آینده ندارد. الان همین تاریخ فوتبال خودمان را بررسی کنید. علی کریمی چه کار کی‌روش دارد؟ این عربده‌کشی کریمی یعنی چی؟ یعنی اینکه یک عده می‌خواهند همان ساختار فوتبال مبتنی بر داش‌مشدی‌گری و لات‌بازی و عربده‌کشی ادامه پیدا کند. این‌ها با ساختار علمیِ مبتنی بر تفکر مخالفند.

ولی به کی‌روش هم این نقد وارد است که او هم یک اتوکرات تمام‌عیار است.

بله، چون کی‌روش آمده این‌جا، دیده است که ما چقدر عقب‌مانده‌ایم. کی‌روش فهمیده ما چی هستیم. من هم ده روز در اروپا باشم، تفاوت ساختار آن‌جا و این‌جا را متوجه می‌شوم.

شما با این نگاهی که به مردم ایران دارید و ما را عقب‌مانده و شایستۀ تحقیر می‌دانید، اگر بالاترین مرجع قدرت سیاسی در ایران شوید، یک حکومت دموکراتیک تأسیس می‌کنید یا دیکتاتوری رضاشاه و بقیه را ادامه می‌دهید؟

نمی‌دانم. من تا حالا به کار اجرایی فکر نکرده‌ام. ولی خودم همیشه خودم را تحقیر می‌کنم و می‌گویم بله، ببین چه وضعی داری! من هم مثل بقیه. من به پنج زبان مطالعه می‌کنم و شب و روزم صرف خواندن و نوشتن می‌شود. حتی طرح هم نمی‌گیرم و مشغول کتاب‌های خودم هستم.

به چه زبان‌هایی مطالعه می‌کنید؟

فارسی و عربی و انگلیسی و آلمانی و فرانسه. من خودم این‌همه مطالعه می‌کنم ولی باز می‌بینم سر جای اولم هستم.

یکبار دکتر سروش در نقد شما گفت ابراهیم فیاض رسماً مخبط است. شما پاسخی به این نقد تند ندارید؟

نه، ایشان حق استادی به گردن من دارد و هیچ‌وقت به او چیزی نگفته‌ام. خودش هم خوب مرا می‌شناسد و سال‌هاست که می‌داند من در چه سطح فکری‌ای هستم. ما بارها با هم مباحثۀ نوشتاری و تلفنی داشتیم. من در موسسۀ امام رضا در قم، نزد دکتر سروش قبض و بسط تئوریک شریعت را خواندم، فلسفۀ اخلاق خواندم، فلسفۀ علوم اجتماعی خواندم، سوال‌هایم سر کلاس‌هایش هم ضبط ‌شده است. آن نوارها در موسسۀ امام رضا موجود است و صدای من هم موقع سوال کردن معلوم است. ایشان هرچه می‌خواهد بگوید ولی من به کسی توهین نمی‌کنم. حالا اگر ایشان می‌خواهد توهین کند، من کاری به ایشان ندارم. ولی آن حرف را بابت نقد من به پوپر، دربارۀ من گفته است. من گفته بودم ایدۀ ابطال‌پذیری پوپر برگرفته از فلسفۀ عرفانی منفی یهودی است و این حرف به دکتر سروش بر خورد و آن حرف‌ها را به من زد.

برگردیم به فوتبال. شما در دهۀ ۱۳۷۰ دو بار به ورزشگاه آزادی رفتید و بعدش دیگر آن‌جا نرفتید. بازی‌های مهم داخلی و خارجی را در دهه‌های ۸۰ و ۹۰ شمسی دیده‌اید؟

لحظاتی از بازی‌های مهم را دیده‌ام. ده دقیقه یا یک ربع بازی را می‌بینم. فوتبال هر جایی تابع فرهنگ همان‌جاست. چرا هند فوتبال ندارد؟ من در مجلۀ «پگاه حوزه» مقالۀ «مذهب و فوتبال» را نوشتم. آن‌جا گفتم چرا کشورهای کاتولیک در فوتبال به شدت قوی‌اند؟ چون دینشان سازمانی است. کلیسا جای دین نشسته است. دین در این کشورها به شدت مبتنی بر همبستگی است. ایتالیا و آرژانتین و آمریکای لاتین و پرتغال و اسپانیا. در کشورهایی مثل آلمان، که پروتستانتیسم مذهب رایج است، نظم نقش مهمی دارد و پاس کوتاه زیاد می‌دهند. انگلیسی‌ها هم پروتستان‌اند و نظم در بازی‌شان چشم‌گیر است ولی سرعتی بازی می‌کنند. برعکس پروتستانتیسم در آلمان، پروتستانتیسم انگلیسی تجاری است. من چنین نگاهی به فوتبال دارم.

فرهنگ‌های متفاوت بیشتر در کجای فوتبال دیده می‌شود؟ در رفتار تماشاگران نمود دارد یا در نحوۀ بازی بازیکنان؟

در همه جا.

می‌شود بیشتر مثال بزنید؟

پروتستانتیسم در آلمان باعث شده فوتبالشان با پاس‌های کوتاه متعدد و بازی به شدت منظم و آهنین توام شود. آن‌قدر با سرعت و منظم بازی می‌کنند که شوکه می‌شوی! پاس‌هایشان اصلاً هدر نمی‌رود. کارشان به شدت گروهی است.

یعنی آن چیزی که ماشینیسم فوتبال آلمان قلمداد می‌شود، ناشی از پروتستانتیسم در این کشور است؟

دقیقاً.

پروتستانتیسم آلمانی و انگلیسی دقیقاً چه فرقی با هم دارند و این تفاوت چطور در فوتبالشان سرریز کرده؟

انگلستان یک کشور به شدت تجاری است. فوتبال انگلیس هم نظم پروتستانی را دارد ولی فرد هم در فوتبال این کشور مهم است. مثلاً وین رونی در انگلستان یک چهرۀ مهم است. یا دیوید بکام. آلمان ستاره و گلزنی مثل مسی ندارد. آن‌جا کار تیمی مهم است نه فردیت.

پس خلاصۀ نظر شما این است که در فوتبال کشورهای پروتستان، فردیت اهمیت کمتری دارد ولی فوتبال کشورهای کاتولیک، ستاره‌های بیشتری دارد.

کشورهای کاتولیک قهرمان دارند. چون مذهب کاتولیک مسیح‌محور است. البته بازی کشورهای کاتولیک هم منسجم است ولی همه حول رونالدو یا مسی بازی می‌کنند. یعنی یک گروه با محوریت یک قهرمان کار می‌کند.

مگر پروتستانتیسم شاخه‌ای از مسیحیت نیست؟ چون این مذهب عقلانی‌تر شده، نقش قهرمان در آن کمتر شده؟

بله. این‌جا ساختار مهم‌ است. گروه مهم‌تر از شخص است. تازه در اکثر کشورهای پروتستان شمال اروپا، سوسیالیسم هم نقش پررنگی دارد. این عنصر هم مزید بر علت است.

فوتبال یونان هم تقریباً ستاره ندارد.

یونانی‌ها ارتدوکس‌اند. مثل روسیه.

مطابق این تحلیل‌های شما، مسیحیت ارتدوکس چه تأثیری در فوتبال داشته است؟

آن‌ها نگرش عرفانی رادیکال دارند. مثل خود ما. فوتبالشان نسبت به کشورهای کاتولیک و پروتستان اروپا عقب‌مانده است.

این عقب‌ماندگی چه ربطی به ارتدوکس بودن آن‌ها دارد؟

چون عرفان رادیکال در مسیحیت ارتدوکس موج می‌زند. عرفان فردگرا و اگوئیستی. در رمان آبلوموف این ویژگی آن‌ها به خوبی نشان داده شده است. ارتدوکس‌ها در فوتبال کار گروهی چشم‌گیر و ساختار قابل توجهی ندارند. قهرمان هم ندارند. الان فوتبال روسیه نه قهرمان دارد نه ساختار.

برای آن همه قهرمان و خلاقیت در فوتبال برزیل چه توضیحی دارید؟

کاتولیسیسم. به علاوه فرهنگ سرخپوستی. به علاوه آب‌وهوای استوایی.

برای احساساتی بودن و جذابیت چشمگیر ایتالیایی‌ها چه توضیحی دارید؟

آن هم با کاتولیسیسم و البته نقش مهم هنر بویژه موسیقی در فرهنگ ایتالیایی قابل توضیح است.

پس شما نهایتاً معتقدید دین و مذهب نقش قابل توجهی در فضای جامعۀ فوتبال و حتی شیوه فوتبال بازی کردن ملل مختلف داشته است.

شدیداً! در ایران هم چنین تأثیری مشهود است.

حالا بفرمایید تشیع چه تأثیری در فوتبال ما داشته است؟

ما چون به شدت عرفانی هستیم، در ورزش‌های انفرادی عالی هستیم. مثل کشتی و وزنه‌برداری. حتی در فوتسال هم که تعداد بازیکنانش کمتر از فوتبال است، خوبیم. ولی در فوتبال به شدت قافیه را می‌بازیم. چون فردیت پررنگ ما اجازه نمی‌دهد کار جمعی خوبی داشته باشیم. هیجان و صوفیسم هم بر ما حاکم است.

ولی عرفان سرخپوستی هم در فرهنگ برزیل پررنگ است. پس چرا عرفان آن‌ها مانع موفقیتشان در فوتبال نشده؟

چون ساختار آن‌ها ریشه در کاتولیسیسم دارد و مربی را به‌مثابه کشیش می‌نگرند. ولی چیزی که به فوتبالشان هیجان می‌دهد، ریشه در عرفان سرخپوستی آن‌ها دارد. یعنی علاوه بر اینکه ساختاری بازی می‌کنند، به علت کلیسامحوری‌شان در دیانت، ولی هیجان فردی‌شان هم به شدت بالاست و مارادونا و پله از دل فوتبالشان بیرون می‌آید.

و به نظر شما پروتستان‌های شمال اروپا، ساختار دارند و حتی ساختارشان پیشرفته‌تر از کاتولیک‌هاست اما هیجان کاتولیک‌ها را ندارند.

نه، این‌ها فقط نظم دارند؛ ساختار ندارند. الان فنلاند و سوئد چه جایگاهی در فوتبال جهان دارند؟ این کشورها نه قهرمان دارند نه ساختار.

سوئدی‌ها جامعۀ مرفه و خوشبختی دارند. آن‌ها فوتبال بازی (یا تماشا) می‌کنند تا از زندگی لذت ببرند. اگر هم تیمشان ببازد، اتفاق حادی در زندگی‌شان نمی‌افتد. ولی در بسیاری از کشورها، شکست در فوتبال در حکم نوعی مصیبت است.

دقیقاً. ما هم چنین نگاهی به فوتبال داریم. الان آرزویمان این است به دور دوم جام جهانی برویم. خیلی خنده‌دار است! کی‌روش هم فهمیده بچه‌های ما عقلانی نیستند! الان علی کریمی هم چون نماد غیرعقلانی بودن فوتبال ماست، به کی‌روش فشار می‌آورد. وگرنه علی کریمی چه جایگاهی دارد در فوتبال ما.

بهترین دریبل‌زن تاریخ فوتبال ایران (و شاید هم آسیا) باشد.

نه. علی کریمی در فوتبال اروپا هم بود ولی بیرونش کردند! بازیکن آزاد اعلامش کردند تا یک تیم بیاید او را بخرد.

دلیل ناکامی‌اش در آلمان این نبود. علی کریمی اعتمادبه‌نفس و جاه‌طلبی لازم برای درخشیدن در بوندس‌لیگا را نداشت وگرنه می‌توانست یکی از ستاره‌های لیگ آلمان شود.

نه، مهدوی‌کیا در آلمان موفق بود.

مهدوی‌کیا چون ساختارپذیر بود توانست در آلمان موفق شود.

احسنت! بچه‌های اروپایی در مدارس فوتبال ساختارپذیر می‌شوند ولی علی دایی و علی کریمی هر دو در بایرن‌مونیخ ناموفق بودند. چونکه این‌ها از کودکی در زمین‌های فوتبال بازی نکرده بودند. این‌ها در دوران کودکی در کوچه‌ها گل‌کوچک بازی می‌کردند و ساختار زمین فوتبال در ذهنشان نبود. من به گل‌های مسی دقت کرده‌ام. در بسیاری از موارد، وقتی گل می‌زند، اصلاً چشمش به دروازه نیست.

علی دایی در بایرن‌مونیخ باید چه کار می‌کرد دقیقاً؟

او را در یک ربع آخر بازی به زمین می‌فرستادند تا کمی تحرک داشته باشد و به کلی نیمکت‌نشین نباشد. دایی در بایرن‌مونیخ اصلاً نتوانست یک بازیکن فیکس و نوددقیقه‌ای باشد.

ولی رفتارش حرفه‌ای بود. تمکین کرده بود و روی نیمکت نشسته بود و هر وقت مربی لازمش داشت، وارد زمین می‌شد.

نه، مغز ما کشش بعضی کارها را ندارد! بازیکنان ما نمی‌توانند مثل بازیکنان حرفه‌ای سطح بالای فوتبال اروپا باشند. در دانشگاه‌های ما هم چنین وضعی حاکم است. مغز ما کشش لازم برای مطالعه و کار زیاد را ندارد. ما اگر زیاد مطالعه کنیم، دیوانه می‌شویم. اصلاً اعصاب مطالعۀ زیاد را نداریم. عادت نداریم به مطالعه و تفکر.

چرا این طوریم به نظر شما؟

علتش هیجان صوفیستی و عرفانی ماست. تنهایی برای ما وحشتناک است.

یعنی می‌فرمایید ما به تفکر مستمر عادت نداریم.

بله. و این عدم عقلانیت را در سیاست هم داشته‌ایم. چه قبل از انقلاب چه بعد از انقلاب. چه شاه باشد چه جمهوری اسلامی باشد، فرقی نمی‌کند؛ سیاست ما همه‌اش هیجان است.

ولی شاه که خودش شخصیت سردی داشت و هیجان‌آلود نبود.

آن جشن‌های ۲۵۰۰ ساله، انقلاب سفید و چیزهایی از این قبیل پس چه بود. خود شاه با این چیزها سعی می‌‍‌کرد در جامعه هیجان ایجاد کند. شما آن موقع بچه بودید یادتان نمی‌آید! بچه‌های دبستانی را به خط می‌کردند که صبح زود بروند فلان مراسم و جشن شاهنشاهی، دست بزنند! همۀ معلم‌ها و فراش‌ها هم مراقب بودند مبادا ما از مدرسه فرار کنیم و در مراسم حاضر نشویم. من شخصاً از سال ۱۳۵۱چنین بساطی را به یاد دارم. یعنی دائماً باید برای شاه هلهله می‌کردیم. شاه هم خوشش می‌آمد! هیجان به شدت بالا بود و شاه دائماً می‌گفت من من من! حتی یکبار گفت ما دقیقاً صد سال از تمدن غرب عقب هستیم و می‌خواهیم در ده سال جبرانش کنیم. با دروازۀ تمدن بزرگ. چه کتاب‌های نفیسی چاپ کردند برای همین دروازۀ تمدن بزرگ. گنده‌گویی! هاشمی رفسنجانی هم دقیقاً همین حرف را زد.

آمریکایی‌ها هم از «رویای آمریکایی» حرف می‌زنند. چرا شما این حرف آن‌ها را مصداق گنده‌گویی نمی‌دانید؟

 آمریکایی‌ها اگر این حرف را می‌زنند، راه رسیدن به آن را هم نشان می‌دهند. فلسفه تعلیم و تربیتشان هم متناسب با این رویاست.

با توجه به اینکه بحث شما راجع به تاثیر ذهنیت‌های مذهبی و عرفانی و فلسفی بر فوتبال است، پس بفرمایید چرا آمریکا هم مثل ما در جهان فوتبال جایگاه درخوری ندارد؟

ولی آمریکا در بسکتبال عالی است. زمین بسکتبال کوچک است و آمریکایی‌ها در بسکتبال موفقند. مثل ما در فوتسال. ضمناً بستکبال آن‌جا پرطرفدار است. آمریکایی‌ها در فوتبال خودشان هم موفقند؛ چون فوتبال آمریکایی مبتنی بر زور و قدرت است. فوتبال رایج در جهان اروپایی است؛ آمریکایی نیست.

فکر نمی‌کنید نوع و سطح پیشرفت فوتبال کشورهای مختلف، در قیاس با این عللی که شما می‌فرمایید (یعنی دین و مذهب و عرفان)، علل مهم‌تری داشته باشد؟

من به عنوان یک مردم‌شناس وقتی به این مسئله نگاه می‌کنم، مهم‌ترین عنصر را عنصر معرفتی می‌دانم. ما اول ساختار معرفتی را می‌بینیم، بعد ساختار کنشی و نهایتاً ساختار اجتماعی را. من دارم می‌گویم ساختار معرفتی فوتبال ما این‌طور است. ساختار کنشی آن هم مبتنی بر هیجان است.

مگر علی کریمی تحت تاثیر صوفیسم بوده که با کی‌روش درگیر می‌شود و هیجان ایجاد می‌کند؟

بله، او می‌گوید اناالحق. این مملکت پر از اناالحق است. در کشور ما همه اناالحق می‌گویند. هیچ‌کس حاضر نیست گفت‌وگو کند. هیچ‌کس غیر از ما حق را نمی‌فهمد و به همین دلیل همه کوس اناالحق می‌زنیم.

یعنی آقای ساکت که فساد فدراسیون فوتبال را لاپوشانی می‌کند، آدم مدرنی است که اناالحق نمی‌گوید، اما علی کریمی که فساد فدراسیون را افشا می‌کند، صوفیست هیجان‌زده‌ای است که اناالحق می‌گوید؟

فساد هم از عرفان می‌آید. هند سرزمین عرفان است و پر از فساد است.

عرفان چطور به فساد منتهی می‌شود؟

عارفی که در کوه نشسته که هیچ، اما عارفی که در شهر زندگی می‌کند، انالحق او می‌شود مبنای اگوئیسم و خودپرستی‌اش. این خودپرستی در زندگی روزمره و سیاست و همه حوزه‌ها خودش را نشان می‌دهد. مجید تهرانیان، که در تیم فکری گری سیک بود، تعریف می‌کرد که قبل از انقلاب قرار بوده در ایران کار کند و به روند پیشرفت کشور کمک کند. ولی بعد از مدتی می‌رود نزد هویدا، به او می‌گوید چقدر فساد در ایران زیاد است. آن موقع مجید تهرانیان ۳۵ ساله بود. هویدا هم به او می‌گوید: «پسرم، این خانمی که منشی من است و پشت در نشسته، هر ماه سیصد-چهارصد تومان از دفتر من می‌دزدد. وقتی دفتردارم از من می‌دزدد، من چه کار کنم؟»

منظورتان این است که ما خیلی خودمان را برحق می‌دانیم و کاری که اخلاقاً دزدی است، از نظر ما نه دزدی بلکه حقمان است. از منشی هویدا و فلان آقازاده گرفته تا تک‌تک ما.

دقیقاً. خود شاه هم چنین حرفی می‌زد. می‌گفت پورسانت حق من است. ما یک ساختار عرفانی فاسد داریم. هر کسی که بیرون این ساختار است، از فساد عوامل این ساختار انتقاد می‌کند اما وقتی وارد این ساختار می‌شود، خودش هم فاسد می‌شود. فریدون خودش علیه ضحاک قیام برمی‌خیزد ولی بعداً خودش فاسد می‌شود. ما تا وقتی بیرون ساختاریم، اناالحق می‌گوییم. اما اگر وارد ساختار شویم، خودمان بدتر از قبلی‌ها می‌شویم. علی کریمی هم الان بیرون ساختار است. من نمی‌گویم عملکرد ساکت در مناظره با کریمی، مصداق کار درست بود. حرفم این است که فساد در فوتبال و در جامعۀ ما ساختاری است و علی کریمی در قصۀ فساد هیچ غلطی نمی‌تواند بکند! پول کلانی که علی کریمی و سایر فوتبالیست‌ها در فوتبال ایران می‌گرفتند و می‌گیرند، خودش مصداق فساد نیست؟ چرا باید دولت پول من و شما و دیگران را تقدیم این فوتبالیست‌ها بکند؟ بروند از بخش خصوصی پول بگیرند. پول از بالا تزریق می‌شود. با فلان بازیکن ۱ میلیارد تومان قرارداد می‌بندند، ۳۰۰ میلیون تومان به او می‌دهند و الباقی‌اش تقسیم می‌شود بین آقایان. فساد همه جای این فوتبال را فراگرفته است و از دست علی کریمی هم هیچ کاری برنمی‌آید. مشکل فساد ساختاری است و با اناالحق‌گفتن حل نمی‌شود.

 

یعنی می‌فرمایید علی کریمی، چه بداند چه نداند، مشکلی را حل نکرد و فقط خودش را قهرمان کرد.

دقیقاً. فساد در فوتبال ما علل اقتصادی و اجتماعی و سیاسی هم دارد ولی علت معرفتی و چارچوبِ شناختی‌اش صوفیسم ایرانی است.

راه حل شما برای صوفیسم‌زدایی از فوتبال ایران چیست؟

باید جامعه را عقلانی کرد. راه عقلانی‌شدن هم اقتصادی‌شدن جامعه است. منظورم از اقتصادی‌شدن تجاری‌شدن نیست. اقتصادی‌شدن یعنی معلوم باشد هر نهادی در این جامعه چه کار می‌کند و چه صرفه‌ای دارد؟ مثلاً فوتبال در این جامعه چه غلطی دارد می‌کند؟ باعث آرامش ماست یا باعث افسردگی ما؟

نظر خود شما چیست؟

فوتبال در جامعۀ ما اعصاب همه را خرد می‌کند. اگر ما از فوتبال لذت می‌بردیم که این‌همه تنش در ورزشگاه‌هایمان نبود. چرا این‌همه فحش ناموسی در فوتبال ما هست؟ اگر فوتبال ما دولتی نباشد، هر تیمی به اندازه زیبایی بازی‌اش و لذتی که نصیب جامعه کرده، از جامعه پول می‌گیرد. فوتبال عقلانیت و تئوری می‌خواهد. ما باید با کمترین صرف انرژی به گل برسیم. این یعنی عقلانیت در فوتبال. فوتبال ما باید علمی شود.

در مجموع شما مثل آقای احمدی‌نژاد به چیزی به نام فوتبال ایرانی اعتقاد دارید.

بله، من مردم‌شناسم و به نظرم چیزی به نام فوتبال ایرانی وجود دارد ولی این فوتبال چیز خوبی نیست و ما باید از آن عبور کنیم و به فوتبالی علمی برسیم.

پس به نظر شما، باید صوفیسم و ساینتیسم را ترکیب کنیم تا فوتبال ما تحول مثبت پیدا کند.

دقیقاً.

بازی‌های ایران را در جام جهانی می‌بینید؟

بعید می‌دانم. دلم می‌گیرد از دیدن فوتبال خودمان. ولی حول و حوش حضور ایران در جام جهانی مطالعه خواهم کرد.

به نظرتان از گروهمان صعود می‌کنیم؟

فکر کنم به طور فاجعه‌آمیزی حذف شویم. هر سه بازی را می‌بازیم ولی باید تهاجمی بازی کنیم.

ولی کی‌روش، که شما شیوۀ کارش را عقلانی می‌دانید، تیمش دفاعی بازی می‌کند.

بله، مشکل ما همین است دیگر. حالا باید ببینیم در جام جهانی چطور بازی می‌کنند.

آیا این میل شما به تهاجمی بازی کردن ما در برابر اسپانیا و پرتغال، ناشی از همان هیجان‌خواهی و صوفیسمی نیست که این همه نقدش کردید؟

 نه. اگر حمله کردیم و چند تا گل زدیم چی؟ اگر جلوی آرژانتین حمله می‌کردیم و دو تا می‌زدیم و سه تا می‌خوردیم، بهتر از آن نتیجۀ نکبت یک بر هیچ بود! تیم ما تیم آلمان نیست و مردم ایران هم این واقعیت را می‌دانند. اگر ۶ گل از اسپانیا بخوریم و ۳ گل بزنیم، مردم ما خیلی هم خوشحال می‌شوند. اگر هجومی بازی نکنیم، به مراکش هم می‌بازیم. گروه ما گروه مرگ است. در گروه مرگ نمی‌شود دفاعی بازی کرد. باید هجومی بازی کنیم و شگفتی هم چیزی جز این نیست. اینکه با سه باخت و بدون گل زده برگردیم ایران، آبروریزی است. ولی اگر هجومی بازی کنیم و گل بزنیم و ببازیم، نه فقط مردم خودمان خوشحال می‌شوند بلکه مردم منطقه کلاهشان را به احترام ایران از سر برمی‌دارند. جام جهانی یک مناسک جهانی است و همۀ مردم منطقۀ خاورمیانه، بویژه مردم کشورهای عربی، بازی‌های ایران را با دقت تماشا می‌کنند. درخشش و گلزنی ایران در برابر اسپانیا و پرتغال، احترام عرب‌ها و افغان‌ها و سایر ملل منطقه را نسبت به ایران برمی‌انگیزد.

* منبع: فرهنگستان فوتبال

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

نظرات

  • انتشار یافته: 80
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 5
  • IR ۰۶:۵۳ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    62 59
    کلا فیاض خیلی جلوتر از امثال رائفی پور و عباسی و پور اغذی است ولی خب حرف های زیبا و به به و چه چه برای تئوریسن بودن اصولگراها واجب تره تا حرف های نزدیک به واقعیت
    • IR ۱۰:۰۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      36 41
      آره جناب خیلی جلوتره ! تو تحقیر ملت و کشورش ! فاصله اش خیلی کمه با دیوار روبروش ولی نمی بینه
    • BE ۱۰:۳۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      26 28
      جلو هست ولی از آخر
    • IR ۱۰:۵۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      16 9
      امثال رنانی فیاض مومنی و... دانشگاهین حرفاشون شیرین نیست آتشین نیست راه حلاشون تدریجی بلند مدت و حتی میتونم بگم احتمال موفقیت اش هم پایینه ولی به حقیقت نزدیکتره.
    • IR ۱۲:۱۱ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      22 14
      نمیدانم چه جذابیت و برتری در کلمات ایشون دیدی به نظرم سخن امام هادی علیه السلام اینجا گویاترین حرف است: مَنْ هانَتْ عَلَیهِ نَفْسُهُ فَلا تَأمَنْ شَرَّهُ هر کس خودش در نظرش بی مقدار باشد، از شرّ او ایمن مباش کسی که اینقدر خودش و مردمش را بی مقدار و بی عقل میداند و خودباخته است، خطرناک است. مردم همان کسانی هستند که امام خمینی فرمود از مردم زمان پیامبر بهترند(هرچند مقصود امام خمینی هم همه مردم نیستند بلکه برآیند مردم است)
    • IR ۱۳:۰۳ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      8 8
      حداقل برنامه دیشب رائفی پور در جهان آرا خلاف واقع بودن این نظر تفرقه افکنانه را شدیداً اثبات می کند
    • IR ۱۴:۱۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      11 3
      عقلانیت از بالا نمی آید و دستوری نیست..تا وقتی که علوم انسانی در کشوری ضعیف باشد و بی اهمیت وضعیت همین است ما نیاز به تئوریسین واقعی در حوزه علوم انسانی داریم
    • IR ۱۴:۲۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      11 13
      این بابا چی میگه؟؟؟ استاد لطفا موفقیتهای تیم والیبال با ولاسکو راتوضیح بفرمایید اونم بازی گروهی بود ماانقلاب کردیم که بگووییم مامیتوانیم نه اینکه بگیم عقب مونده ایم هزارسالم هیچی نمیشیم آقا پیشرفتهای حوزه فناوری وهسته ای همه با تلاش گروهی بود توفوتبال نمیخوان پیشرفت باشه چون درامد هنگفتی ازدست دولت میره
  • بی سواط IR ۰۶:۵۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    35 45
    اقا خداییش من خوندم خیلی از حرف های این دوستمون رو از شاگردی سروش معلوم هست چه خبره پیشنهادم به ایشون اینه کلا همه چیز رو بریزه بیرون از مغزش فقط بره تو بحث دین تشیع کلا محو در غرب هستن ایشون . هیچ دینی به اندازه اسلام تاکید در نظم نداشته این دینداری شما خواص هست که ملت رو به این روز انداخته در مورد نظریات فوتبالیشونم 90 درصد حرفاشون مزخرف محض بود
    • IR ۰۹:۴۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      37 16
      کاش امثال زیبا کلام به اندازه یک هزارم این مرد سواد داشت و کلاس دانشگاه ما رو پایین نمی آورد با بی سوادیش
  • IR ۰۷:۰۱ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    52 9
    ای بابا میگم کیروش باید حفظ بشه
  • IR ۰۷:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    38 15
    مشرق جان خودتی؟تعجب میکنم این متن با کیفیت توی مشرق نشر شده . ....دمتون گرم عالی بود
  • داریوش آشوری IR ۰۷:۳۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    25 12
    سلام وعلیکم بسیار تحلیل زیبایی جناب استاد فیاض نسبت به جامعه ایرانی وبین المللی در رابطه با مردم شناسی وشور حسینی آنها داشته اند.از جناب استاد تمنا دارم بیشتر تحلیل هایشان را در جامعه گسترش بدهند وساختار ذهنی مردم را کم کم بهبود ببخشند .ایشان بسیاری از مطالبشان مورد تایید است بنده هم طلبه گری کرده وهویت ایرانی بودن با شیعه خودمانی را بیشتر شیر برنجی می دانم که سر میرود وخاصیت انچنانی ندارد.حالا حالاها باید صبر کرد مطالعه کرد واز اساتید اموخت وبه ان عمل کرد تا تغییرات محسوس بیشتر شود وعمق پیدا کند عمق کارهایمان کم است .خداوند ایشان را برقرار بدارد وتو فیقشان را بیشتر کند .در پایان اگر از گروهمان بالا آمدیم بخاطر تکنیک وساختار نباید انگاشت بلکه شور حسینی مان عود کرده بود .والسلام
  • IR ۰۷:۴۱ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    23 29
    خوبه این اقا تو همه چی مجتهد است و کوس انالحق میزند. اخیرا هم گفته بود که اقای مصباح و شهید مطهری هم اسلام مارکسیستی رواج داده اند، ظاهرا ایشان باید فقیه و مجتهد جامع الشرایط هم باشد. در کدام حوزه و تا چه مقطعی درس فقه و ... خوانده اند.
  • IR ۰۷:۴۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    21 60
    این آقا اگر کارمند سفارت انگلستان نباشد شدیدا بیمار است و باید خودش را به اولین روان شناس نشان بدهد. از خبرنگاران مشرق خواهش می کنم که دفعه بعد تنهایی با این آدم مصاحبه نکنند و حتما همراه داشته باشند.
    • IR ۱۰:۱۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      15 29
      واقعا درست گفتید. به نظر می رسه این آدم باید کلا سیم کشی های مغزش را عوض کنه چون بدجوری اتصالی داره و جفنگ پرانی می کنه!
    • IR ۱۱:۰۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      16 7
      حالا یکی یه آینه گرفت جلومون گفت توهم برت نداره واقعیت ما اینه، انقدر ترش نکنیم. از شرایط اجتماعیمون تو عموم حوزه ها معلومه وضعمون اصلا جالب نیست...
  • IR ۰۷:۴۸ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 4
    باحال بود
  • US ۰۸:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 10
    اقای فیاض بحث اینه که اول مشخصه بشه چرا فوتبال باید افتخار باشه !اصلا مسیر حقیقت و سعادت کدومه ؟شما بهش رسیدی اینقدر با اطمینان نظر میدی !اگه بخوایم از نظر فلسفی نگاه کنیم چرا من باید به این فستیوالهای جهانی مل المپیک و جام جهانی اهمیت بدم !!
  • محمد باوقار IR ۰۸:۰۷ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    46 7
    احسنت ومرحبا به شما استاد عقب ماندگی کل ایران را در چند سطر به صورت قشنگ بیان کردید
  • مسعود IR ۰۸:۲۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    25 12
    بحث جالبی بود بعضی از حرفهایش واقعا حقیقت محض فوتبال ماست
    • IR ۱۴:۲۳ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      4 11
      کجاش دقیقا
  • IR ۰۸:۲۳ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 19
    جمع کن بابا
  • IR ۰۸:۴۱ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    10 18
    تحلیل قاطی پاطی و عجیبی بود یک سری نتیجه گیری و ارتباط غیر منطقی از فیاض بعید بود به نظرم وقت مصاحبه حالش مساعد نبوده و عصبانی بوده درستش همون بود که کی روش ما رو شناخته و داره ما رو می دوشه و به مرحله بعد هم صعود نمی کنیم
  • چشمي IR ۰۸:۴۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    15 24
    اين اراجيف چيه كه به اسم جامعه شناسي داره به خورد ملت ميده. برو همون كتاباتو به پنج زبان دنيا بخون بدبخت عقده اي . الان معلوم شد براي من كه چرا اصولگراها تو اين مملكت اينقدر درب داغونن عاخه تئوريسيني مثل شما دارن
  • ۰۸:۵۰ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    9 11
    روش..نفکرهای غربزده!! رویای آمریکایی در عراق و افغانستان و کل خاورمیانه هم برای ایشون قشنگه.مقاومت در مقابلش هیجانزدگی و عقب افتادگیه! باید مثل ایشون از تجاوز دشمنان لذت برد!! چون اونها رویای آمریکایی و آرنولد و رمبو و راکی دارن و فرهنگ اهریمنیو ما ایرانی ها رستم و سیاوش و فریدون و فرهنگ ایزدی! خزعبلاتی میبافند این روش..نفکرها! اصلا چون آمریکاییها هم مثل ما فوتبال ندارن ماهم بریم سمت بیسبال و راگبی تا عقب افتاده نباشیم :)
    • IR ۱۳:۰۸ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      2 2
      رگبی آمریکایی با چیرلیدرهاش خخخخ
  • IR ۰۸:۵۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 35
    این آقا یک غرب زده تهی از شخصیت است که به هیچ چیز، حتی به دین هم اعتقاد ندارد.
    • BE ۱۰:۳۵ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      9 7
      منظور از عقب افتاده خودش بود
  • علیرضا IR ۰۹:۰۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    24 8
    صادقانه همراه با بیان واقعیت جامعه ما بود همراه با شجاعت در بیان .برام خیلی جالب بود
    • IR ۱۰:۴۳ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      7 16
      من احساس نمیکنم در چنین جامعه عقب مانده و فلاکت باری که این آقا توصیف کرده زندگی میکنم تو رو نمیدونم!
  • جعفری IR ۰۹:۱۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    12 8
    بسیار عالی ، من از خواندن این مطالب هیجان زده شدم ، امیدوارم این مطالب طوری بیان شود که اغلب جامعه ما ایرانی ها بتوانیم دقیقاٌ مطالعه کنیم مطمئن هستم تاثیر فراوانی بر عدات اجتماعی ما دارد .
  • طاهری IR ۰۹:۱۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    11 11
    مشگل این مملکت امسال شمائین که توی همه زمینه ها خودتون رو عقل کل میدونین ووقتی میاین سرکارمعلوم میشه هیچی نیستین وباعث تحقیر این مردم توی دنیا میشین
  • ۰۹:۲۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    2 5
    خخخخخ
  • فاطمه IR ۰۹:۳۸ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    14 5
    واقعا جالب بود اینجانب هم قبلا به این نتیجه کم و بیش رسیده بودم
    • IR ۱۴:۲۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      3 4
      شما احیانا جامعه شناس فوتبال ندیده که نیستین؟؟؟؟
  • سیّد IR ۰۹:۴۰ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    4 2
    سلام با تشکّر از آقای فیّاض. در صورت تمايل ايشان حاضرم مباحثه ای راجع به مبانی شان داشته باشم. در ديدگاه کلّی برخی از موارد فرمايشات وی نقيض يکديگرند که بايدمورد بررسی بیش تری قرار بگیرند.
  • من IR ۰۹:۴۵ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 22
    مشرق جای اینهمه اراجیفی که ازاین بابا گذاشتی یه فیلم کمدی میذاشتی که فقط فازخنده بهمون دست بده اینجوری هم وقت وقت مردم وهم گزارشگرتو وهم خودتونو وهم خیلیا دیگه رومیگیری و بیشترازاینکه به ادم فاز خنده بدی فاز اعصاب خوردی وعصبانیت درحد اتش زدن این باباوارتکاب جرم دست میده
    • IR ۱۱:۰۵ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      14 2
      شما همون برو فیلم کمدیتو ببین
  • IR ۰۹:۵۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    9 13
    شونه گیر نمیاد؟ کسی که به همه نسخه میده خودش نطمی نداره انگار
  • IR ۱۰:۱۳ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 31
    خوبه رئیس فیفا نشد
  • IR ۱۰:۱۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    9 23
    ابراهیم فیاض ثابت کرد که چقدر ابله است! نه چیزی از روان شناسی فوتبال می داند نه خود فوتبال! در ضمن ما عقب نمانده ایم. ما از اولش هم خیلی خیلی عقب تر از این سه تیم دیگر بوده ایم. ولی این ابراهیم آقای بی سواد نمی فهمد که پایه و اساس روحیه جنگندگی امید است. کی روش داره امید را به بچه ها تزریق می کنه تا توان مبارزه شان را بالا ببره.
    • ۱۱:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      20 3
      حد اقل تو که نظر می دی ، کمی ادب و عفت کلام داشته باش!!! یاد بگیر که مثل آدم حرف بزنی و به یک شخصی که نظری ارائه داده ، خطاب ابله نکنی !!! امثال شما جامعه ما را به این روز کشانده اند!!
  • IR ۱۰:۱۷ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    9 2
    جالب توجه بود
  • محمد IR ۱۰:۱۸ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    17 4
    جالب بود و دور از واقعیت هم نیست
  • IR ۱۰:۱۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    16 10
    بازیکنان ایرانی رو که مثل اسب میدونه کشور رو هم عقب مونده و ساخت موشک رو هم تهدید و بیخود عجب اعجوبه ای این مردک ! کاش میشد صادرش کنیم
  • ۱۰:۲۵ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    32 3
    فوتبال ما اگر بخواهد رشد داشته باشد باید خصوصی شود و هیچ بودجه ای از کیسه بیت المال خرج آن نشود!
    • IR ۱۱:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      8 1
      اینطوری فوتبال ما نابود میشود، چون اقتصاد ما کشش تیم داری نداره ولی باز بهتره خصوصی بشه این بساط جمع شه...
  • IR ۱۰:۲۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    7 6
    شما که خودت انا الحق اناالحق میکنی!
  • IR ۱۰:۳۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    20 0
    نقد بهش وارده ولی صراحت کلامش هم جالبه و هم اینکه بخشی از صحبتهاش واقعیت جامعه ماست
  • NL ۱۱:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    6 9
    فكر كنم ايشون هنوز فرمول ايده ال مخلوط سنتى و صنعتى هنوز دست اش نيامده.
  • IR ۱۱:۱۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    3 12
    الان امریکا جهان چندمه ؟ صنایع نظامیش رتبه چندمه ؟ چرا با جهان سومی گفتن خودمون هم خودمونو تحقیر می کنیم
  • انف!! IR ۱۱:۱۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    7 25
    یاد اون داستانی افتادم که یک معلم اول ابتدایی می خواست به شاگردش حرف "الف" را یاد بدهد. اما خودش لکنت زبان داشت و به الف می گفت: "انف"! به دانش آموز می گفت: "بگو انف!" او هم می گفت: "انف!" معلم می گفت: "من که میگم انف تو نگو انف بگو انف!!!!" حالا این استاد فیلسوف ما دقیقا همین طوری تشریف دارند(من کاری به صحت و سقم فلسفه بافیشون ندارم فعلا). می فرمایند: مشکل فوتبال(و کلا جامعه ما)، 1- هیجانی بودن در کارها، 2- صوفی مسلک بودن است و اگر به مطالبشان دقت کنید(اگرچه دقت هم نمی خواهد کاملا واضح است!) خودشان هم کاملا هیجانی صحبت می کنند و غیر عقلایی(مثلا به فحشهایشان به کریمی دقت کنید) و هم اناالحق گفتن در فحوای کلامشان هویداست!!! و نتیجه نهایی که از مطالبشان می توان گرفت: "اگر می خواهیم هم در فوتبال، هم سایر امور!! پیشرفت کنیم ایده آل ترین کاری که می توانیم بکنیم این است که مسیحی(ترجیحا از نوع پروتستان) شویم. البته می توانیم یکی دو تا سرخ پوست هم وارد کنیم برای آینده مان خوب است!!!"
    • IR ۱۲:۴۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      4 92
      احساس میکنم یه فاشیست افراطی هستی
  • a IR ۱۱:۲۷ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    11 2
    باور کنید دولت حسن فاصله طبقاتی را در این چند سال 10برابر کرد گرانی داره بیداد میکنه همه چیز دو یا سه برابر شده ،ولی دولت داره چانه میزه حقوق مشتی کارگر و کارمند را 7درصد زیاد کنه یا ده درصد من نمیدانم این پیرهای پرتوت فرق بین چند برابر با چند درصد را نمیداند یا سیاستشون این است که مردم را عاصی کنند تاشورش بشه کی بشه دوران این دولت بهسر بیاد که وضع خیلی خرابه .خدا رحم کنه
  • سید مهدی IR ۱۱:۴۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    5 16
    امریکایی ها که مسیحی هستند و سازمان یافته چرا فوتبال ضعیف و کشتی قوی دارند؟ بی خیال دکتر جان ، بگذاریم هر کس در حوزه ی تخصصش نظر دهد شما اگر شانه ای به زلفان می زدید بد نبود جناب استاد جامعه شناسی
  • سوپرمن IR ۱۱:۴۷ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    6 11
    کلا متناقض حرف میزنه به مصداق که میرسه کم میاره آقا خودت هم انا الحق گویانی!!!
  • IR ۱۱:۵۰ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 7
    سروش باید هم به این آدم مخبط بگه جون خودش بسیار عقب مانده هست ما سالهای سال آدمهایی مثل ملانصرالدین و .... را دیوانه خواندیم چون توان فهمیدن حرفهای آنها را نداشتیم آقای فیاض واقعیتهای جامعه ما را منعکس میکنه ولی هر کسی بنا به اندازه ظرفیتش برداشت میکنه
  • نفر IR ۱۱:۵۲ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    6 7
    آقا این آدمو از کجا پیدا کردید
  • IR ۱۱:۵۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    12 4
    حرفهای قشنگی گفت
  • IR ۱۱:۵۸ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    13 4
    جالب بود رک و پسندیدم نظرات عالی و خوب زیاد داشت و نظرات متوسط هم داشت ولی مشخصه بازیکنها رو خوب میشناسه مثلا علی کریمی و اون قسمتش که فقط خودش رو قبول داره و با همه درگیره البته انتظار از کسی که سطح سوادش پایینه نیست چون هر کسی که پر بار ترهدافتاده تره
  • IR ۱۱:۵۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    7 32
    مرد حسابی توتو اون چیزایی کهادعای تخصصش رو داری یه مشت چرند تحویل مخاطبت مدید فوتبالت دیگه چی بود
  • صادق IR ۱۱:۵۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    8 45
    در اینکه فوتبال در هر جامعه ای متاثر از وضعیت حاکم بر همون جامعه هست که شکی نیست اما دیگه با این قطعیت و جزئیات نتیجه گیری کردن و کلی مطالب متناقض کنار هم گذاشتن دیگه خلاف عقلانیته. این متن بیشار ملغمه ای بود از واقعیات متناقض و مطالب غیر واقعی
  • ۱۲:۳۱ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    6 84
    شخصیتش از لابلای حرفهایش تناقضش را فریاد می زد وای سردگمم وای سردرگمی
    • IR ۲۰:۰۱ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      0 0
      رفتار 40 ساله ما تناقض نیست ؟
  • ...ا IR ۱۲:۴۱ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    12 3
    زیبا ترین تحلیلی بود ک تو عمرم خوندم
    • IR ۱۵:۲۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      0 0
      شماتاحالا تحلیل خوندی؟؟؟؟؟؟
  • IR ۱۲:۵۵ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    7 12
    این رو از کجا پیدا کردید؟ :)) این خودش مصداق بارز هیجانی حرف زدن هست. به خصوص اون تیکه فوتبال تهاجمی اش.
  • یوسف IR ۱۳:۰۳ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    21 7
    علی کریمی هیچ غلطی نمیتواندبکند اینو راست گفت خیلی خودشیفته هست وازبالابه پایین نگاه میکنه
    • IR ۱۵:۲۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      0 0
      جلوی مافیای عریض وطویل فوتبال وایساده شایدنتونه کاری کنه ولی دست خیلیا رو میشه
  • IR ۱۳:۳۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    5 34
    یک مشت- مرد حسابی چرا از زبان یک بخشی از بی مصرف های جامعه (فوتبال) به ما به عنوان ملت توهین می کنی - تو که فیلسوف هستی به مردم جواب بده اگر فوتبال نباشد کدام امر مادی و معنوی و فرهنگی و ... کشورها معیوب می شود - جمع کنید این رمال بازیهایتان را
  • بهمن IR ۱۳:۴۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    42 7
    کریمی لگد پران جام جهانی عربده کش و نادان یک وکیل فوتبال باید بازخواست کند ...هنوز یک افسرده است
    • شیما IR ۱۴:۴۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
      5 66
      شما یک استقلالی حسود شیش تایی هستید. اسطوره ندارید میخایید اسطوره های مارو خراب کنید.
  • حامد رنجبر IR ۱۴:۵۷ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    7 7
    این مدتی که مشکل داره .خودشیفته ای بیش نیست
  • مرتضی IR ۱۹:۰۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    0 0
    حرفاش در رابطه با هیجانی بودن ما درسته اما ادبیاتش نه ولی مردم مارو خوب میشناسه
  • رضا IR ۱۹:۱۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    0 0
    کدومتون ک انتقاد دارید یک کتاب را تا آخر امسال خوندید؟
  • حامد IR ۱۹:۴۹ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۰
    0 0
    بنده خدا خودشم که گفته کتاب زیاد خانواده.دیوانه شده!!!
  • IR ۰۱:۳۰ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۱
    2 0
    انصافا دمت گرم..باحال بود تا میای بفهمی چی گفته دوباره میزنه..صریح و جالب
  • IR ۰۲:۵۴ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۱
    1 0
    مشرق جان دقت کردی از وقتی نظرهای مخالف و موافق رو با بی طرفی چاپ میکنی خواننده هات بیشتر شدن؟
  • US ۰۷:۳۶ - ۱۳۹۷/۰۳/۲۱
    2 2
    ماشاالله به اين ًاقاي غيب گو كه چه تقويت روحيه اي كرده است ، بعضي ادمها فكر ميكنند اگر حرف نزنند ولو حرف مفت همه فكر ميكنند كه لآل هستند منجمله همين ًاقاي با خبر از عالم غيب !!!!!! اينها كي هستند ؟

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس