حاتمی کیا

با توجه به ساخت و فرم محتوایی و همچنین موضوعیت جدیدترین ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا حول محور مقاومت و حملات تروریستی گروه داعش این فیلم هیچ‌گاه نماینده ایران به آکادمی اسکار معرفی نمی‌شود.

سرویس فرهنگ و هنر مشرق - حضور فیلم ایرانی «جدایی نادر از سیمین» (محصول سال ۱۳۸۹ هجری شمسی) در هشتاد و چهارمین دوره مراسم اُسکار و موفیقیت ویژه­ این اثر سینمایی در کسب جایزه اسکار بهترین فیلم زبان خارجی سبب شد تا بار دیگر بخش قابل توجهی از جامعه­ هنری و بالاخص سینمایی کشور را دچار توهم مَقبولیت کند؛ توهمی که موجب شد تا حضور گسترده­ تولیدات صنعت سینمای ایران در مجامع و کسب جوایز و اکران جهانی آثار و عرضه­ بدون محدودیت تولیدات سینمای ایران در عرصه­ بین الملل، به ذهنیتی برای عموم سینماگران مبدل و به عنوان تایید و تاکیدی مجدد از برای شعار همیشگی هُنر از برای هُنر شود.

البته این ذهنیت با هوشمندی «یه حبه قند» و اعلان عدم حضور در هشتاد و پنجمین دوره مراسم اُسکار  گسترده­‌تر شد و این در حالی بود که سازندگان این اثر سینمایی عاقل‌تر از آن بودند که در اوج تقابل سیاسی غرب با ایران، خود را در معرض انتخاب اُسکار قرار دهند و ژست هنری خویش در داخل از کشور را در تعارض با اهداف پیدا و پنهان و غرض و مرض­‌های سیاسی جوایز بین‌المللی قرار دهند؛ از این جهت به صورت محترمانه­‌ای از ساده دلی متولیان وقت سینمای کشور استفاده کردند و این مطلب هم در نهایت به اسم جواد شمقدری، رئیس وقت سازمان سینمایی ایران تمام شد و وی با تبریک عجولانه خود به رضا میرکریمی، حضور در مراسم اُسکار را تحریم کرد و از این جهت بزرگترین هدیه مدیریتی را به این نگرش اعطا نمود.

سوای نظر از کم و کیف «یه حبه قند» و تحلیل محتوی آن، قطعا تحریم اُسکار و عدم فرستاده شدن این اثر به این مراسم، هدیه­‌ای بسیار ارزشمند، در دورانی بود که رویکرد برجسته­ غرب در تقابل با جمهوری اسلام ایران؛ به صورتی واضح در آثاری همچون آرگو (Argo) به نمایش درآمد و کارگردان یهودی الاصل این اثر ضعیف را مبهوت و حیران از برای تصاحب سه اُسکار بهترین فیلم، بهترین فیلمنامه اقتباسی و بهترین تدوین در هشتاد و پنجمین دوره از جوایز اُسکار نمود و در نهایت سبب شد تا جامعه­ هنری و بالاخص سینمایی کشور همچنان در توهم مَقبولیت باقی بمانند و بدسلیقگی مدیران و سازمان سینمایی ایران را به عنوان عامل اصلی جلوگیری از بروز و شکوفایی صنعت سینمای ایران در عرصه­‌های بین المللی معرفی کنند.

و این گونه بود که سعی ویژه­‌ای شد تا حتی عدم توفیق اثر سینمایی دو تابعیتی­‌ای همچون «گذشته» در هشتاد و ششمین دوره مراسم اُسکار (نیز به نوعی توجیه شود و از این جهت هیچ­گاه فهم نگردد که به راستی چه شد که این فیلم ایرانی-فرانسوی، به یکباره از طرف مادر فرانسوی خود ترد شد و مادر فرانسوی اثر تصمیم گرفت تا سرپرستی زندگی اَدِل یا همان فیلم معروف آبی گرم‌ترین رنگ است (Blue Is the Warmest Colour) را بر عهده بگیرد و این اثر سینمایی معلوم الحال، که روابط جنسی اَدل (Adèle) و اِما (Emma) را به تصویر می­‌کشد و روایتگر عشق میان دو زن همجنسگرا است را جایگزین «گذشته» ساخته و به عنوان نماینده فرانسه به مراسم اُسکار معرفی شوند.

البته شدت انعکاس اُسکار ۲۰۱۲ میلادی و تحولات سیاسی و بویژه شرایط پس از انتخابات 1392 هجری شمسی، همه و همه موجب شد تا هیچگاه ذهنیت غُلوآمیز سینمای ایران از رویدادهای هنری و جوایز بین المللی اصلاح نشود و در این میان حتی زیاد شدن فهم برخی هنرمندان ایرانی در تشخیص ذایقه انسان غربی و بالاخص آکادمی اُسکار نتوانست به موفقیت اثری همچون «امروز» در هشتاد و هفتمین دوره مراسم اُسکار (۲۲ فوریه ۲۰۱۵ میلادی) کمک کند.

بر این اساس، حتی انعکاس سیاه و ترسیم شرایط وحشتناک بحران هویتی و فرهنگی ایران در فیلم مخدوشی همچون «امروز» هم، دیگر نمی­‌توانست سطح توقع غرب از آثار سینمایی را برآورده سازد و شاید این امر تنها به سبب شخصیت ظاهرا مذهبی راننده تاکسی کهنه‌کار اثر یعنی یونس (با بازی پرویز پرستویی) بود که ظاهری از جنگ را در پَس خود روایت می­‌کرد و در عین حال ضمن ترسیم فلاکت و سیاهی مطلق جامعه­ ایران، حضور معدود مرد صادق و باصفای ایرانی را نیز از برای مخاطب خود به تصویر می­‌کشید.

همین سطح توقع و این اشکال قصه پردازی بود که سبب شد تا «امروز» رضا میرکریمی به هیچ عنوان نتواند با درام و داستان دختر یهودی­ که خانواده‌اش به دست آلمان‌ها در زمان اشغال لهستان در جنگ جهانی دوم قتل‌عام شده، رقابت کند و در نهایت این فیلم سینمایی لهستانی-دانمارکی ایدا (Ida) باشد که موفق به کسب جایزه اسکار بهترین فیلم زبان خارجی در اُسکار ۲۰۱5 میلادی شود.

با این همه خودشیفتگی، خودبزرگ بینی و توهم مقبولیت سبب شد تا حتی کارگردانی همچون مجید مجیدی نیز در مصاف ارایه­ جهانی آخرین اثر سینمایی خود به نحوی ویژه خارج شود و فیلم سینمایی «محمد رسول الله(ص)» با تمام ویژگی­­های نوین فنی و حرفه­‌ای فوق العاده و بعضا بی­‌سابقه خود، در عرصه­ رقابت هشتاد و هشتمین دوره مراسم اُسکار (۲۸ فوریه ۲۰۱۶ میلادی) بازنده شود.

البته باید توجه داشت که در این سال، دیگر مدیر سینمایی ارشدی نبود که بخواهد جور ناتوانی آخرین ساخته­ پر هزینه­ مجیدی مجیدی در کسب جوایز جهانی را به دوش بکشد و بخواهد به صورت آبرومندانه­‌ای از حضور اثر سینمایی او در محک مجامع بین­‌المللی جلوگیری کند.

این گونه بود که آخرین ساخته­ کارگردان «رنگ خدا»، حتی پیش از رقابت با پسر شائول (Son of Saul) از گردونه­ جوایز حذف شد و کارگردان با سابقه­ «پدر» را صرف نظر از رعایت تمامی استانداردهای بین­‌المللی سینمایی در فیلم سینمایی «محمد رسول الله (ص)»، به چنین واقعیتی رساند که عرصه­ جهانی سینما و حضور بین­‌المللی آثار، تنها و تنها محدود به فیلم­هایی است که در بردارنده­ ارزش­های مدنظر این جوامع باشد؛ پیامی رسمی به تمامی فعالان عرصه­ فرهنگ و سینمای ایران!

البته این پیام به صورتی شفاف، در سال ۲۰۱۷ میلادی و با استقبال کم­‌نظیر و گُسترده­ صنعت سینمای جهان از «فروشنده» اصغر فرهادی و حضور طلایی این اثر سینمایی در مجامع مختلف جهانی، بویژه در هشتاد و نهمین دوره مراسم اُسکار (۲۶ فوریه ۲۰۱۷ میلادی)، به تمامی سینماگران و بالاخص فعالان این عرصه در ایران مخابره شد.

موفقیت «فروشنده» در کسب مجدد جایزه اسکار بهترین فیلم زبان خارجی، به وضوح نشان داد که افراد (اعم از کارگردان، تهیه‌کننده، نویسنده، بازیگر و ...) به هیچ عنوان نمی­‌توانند معیاری از برای برگزیده شدن آثار باشند و تنها ملاک تشویق جشنواره­‌های جهانی، محتوی یک فیلم است و اصولا ماهیت جوایز سینمایی، نه تشویق افراد، بلکه تروج آثاری است که به انعکاس صحیح و مطلوب دغدغه­‌های ایشان در سطوح مختلف و از جنبه­‌های گوناگون همت می­‌گمارد.

از این جهت است که امسال هم، درب اقبال به سینمای ایران نیز بر همان پاشنه آشیل سابق چرخید و «نَفَس» نرگس آبیار با تمام شعارهای فمینیستی و المان­های تحقیر انسان مسلمان ایرانی و موضوعات تَلخ فراوان دیگر خود، نتوانست ذایقه­ گردانندگان و متولیان آکادمی علوم و هنرهای سینما در ایالات متحده آمریکا را شیرین سازد و به نودمین دوره مراسم اُسکار راه پیدا کند.

شاید پیش داوری باشد، اما قطعا این سرنوشت تمامی آثار و تولیدات سینمای ایران خواهد بود؛ سرنوشتی که قطعا در سال آینده و در نوع مواجه‌ جشنواره­‌های بین المللی با تولیدات سینمایی شاخص و فیلم­هایی نظیر «به وقت شام» ابراهیم حاتمی‌کیا مشاهده خواهیم کرد؛ تولیداتی که از لحاظ کیفیت تولید، استانداردهای بین­‌المللی سینمای جهان را رعایت و از فُرم سینمایی قابل قبولی برخوردار هستند و در عین حال دارای محتوای مهم و مسئله­‌ای قابل فهم برای عموم است؛ محتوای­ی که به عنوان دغدغه­‌ای جهانی و با ادبیات سینمایی عرضه و می­‌تواند انبوه مخاطبان را در اقصی نقاط جهان، جذب خود سازد.

بر این اساس فیلم­‌هایی نظیر «به وقت شام» ابراهیم حاتمی‌کیا می­‌تواند محک خوبی از برای صنعت سینمای ایران و برخی هنرمندانی باشد که دچار اختلال شخصیت خودشیفته شده­‌اند؛ سینماگرانی که ذات جشنواره­‌های جهانی را بزرگ و مهم می‌پندارند و به گونه‌ای غلوّآمیز، احساس می­‌کنند که هر اثر سینمایی؛ صرفا به جهت ابعاد مهم هُنری خود، از توانایی و لیاقت حضور در این مجامع، برخوردار هستند.

البته در این میان، مدیریت فرهنگی و سینمایی کشور نیز می­‌تواند با عدم ارسال فیلم­‌هایی نظیر «به وقت شام» ابراهیم حاتمی‌کیا و معرفی آثاری این چنین به نود و یکمین دوره مراسم اُسکار، پیام روشنی را نیز به غرب و گردانندگان صنعت سینمای جهان مخابره کند؛ پیامی ویژه با این مضمون: ما ضوابط و قواعد شما برای جایزه دادن به یک اثر سینمایی را به خوبی درک می­‌کنیم و می‌دانیم و به این درجه از شعور رسیده­‌ایم که آثار مورد نظر شما برای تقدیر و اعطای جوایز، می­‌بایست بدور از هر گونه خودباوری ملی و دینی باشد و از این جهت سعی خواهیم کرد که چنین آثاری را حمایت و خدمت صاحب اُسکارتان ارسال کنیم.

***محمدعلی سلیمانی

نظرات

  • انتشار یافته: 3
  • در انتظار بررسی: 1
  • غیر قابل انتشار: 0
  • IR ۱۱:۴۹ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۴
    4 2
    سلام نویسندۀ متن چرا اصرار بر مغلق گویی و جملات پیچیده داره؟ چیو میخواد اثبات کنه؟
    • گمنام IR ۱۶:۲۹ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۴
      2 1
      که آدم باسواد و با مطالعه‌ای هستش
  • IR ۰۲:۰۴ - ۱۳۹۶/۱۰/۰۵
    3 0
    اصل حرفش درسته

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده