به گزارش مشرق، کبری آسوپار فعال رسانه طی یادداشتی در روزنامه فرهیختگان نوشت:
اولین تصویری که توییت جنجالی با کلیدواژه «یکلاقبا» مخابره میکند، قابی است از شرکت در مسابقه «چه کسی بدبختتر است»؛ ما یا روسیه یا اوکراین؟ جنگ کدام یک از ما را بدبختتر کرده است؟ این همان مسابقهای است که هر کس بخواهد خود را در آن برنده نشان دهد، در واقع بازنده اصلی است و لاجرم جنگ را حتی قبل از میدان نظامی باخته است. توییت را دوباره بخوانیم: «مقایسه جنگ روسیه - اوکراین با وضعیت ایران خندهدار است. روسیه ابرقدرت اقتصادی، نظامی و خودش مهاجم است؛ اوکراین هم کل غرب و آمریکا پشتش ایستادهاند. مقایسه آن با جنگ آمریکا، اسرائیل و چند کشور منطقه علیه ایران یکلاقبا درست نیست. این جنگ روی اقتصاد ما بسیار سنگینتر اثر گذاشته است.» توییت میخواهد بگوید ما در اثر جنگ وضعیت بدتری داریم نسبت به روسیه و اوکراین در اثر جنگ و نکته همین است که اثبات این مدعا چه سودی برای ایران دارد؛ آن هم از تریبون یک مشاور دولتی؟ بیشتر اعتراضات هم از سر همین است که کسی در چهارچوب مشاوران رئیسجمهور چنین گفته است؛ وگرنه صرف توییت یک فعال رسانهای طبعاً بسیار کمتر دیده و نقد میشد.
فریاد «ما بدبختتر شدیم» چه آوردهای برای ایران در میانه جنگ دارد که باید از زبان نزدیکان دولت بیان شود؟ ضرر هم دارد؛ کدام کشوری که با ایستادگی مقابل متجاوز نظامی، خاک خود را از دهان گرگ درآورده و به هزارویک سختی پرچمش را همچنان پس از توطئههای متعدد، برافراشته نگه داشته است و دوستان را به قدرت خود امیدوار و دشمنان را از نابودی خود ناامید کرده، حال در بزنگاه ارزیابی آثار جنگ و ارزشیابی میزان دستیابی متجاوز به اهداف خود از جنگ و مناقشه تابآوری دو طرف و تعیین طرف پیروز، میآید و فریاد ما بیشتر بدبختتر شدیم، سر میدهد؟
در بزنگاهی ایستادهایم که هر موضع ایرانی میتواند در آینده جنگ و تبدیل وضعیت کنونی به جنگی تمامعیار مؤثر باشد، بعد صرف مشاجرههای داخلی، میتواند مجوزی باشد که خود را در موضعی علنی و نزدیک به دولت، نه طرف بدبختتر جنگ خودمان که حتی از طرفهای جنگهای دیگران هم بدبختتر نشان دهیم؟ اینهمه که نوشتیم، هنوز به آن کلمه جنجالی «یکلاقبا» که در آن توییت، صفتی برای ایران شده است، نرسیدهایم. چه جنگ باشد و چه نباشد؛ چه صدای موضع ما را دشمنمان هم بشنود یا نشنود؛ چه موضعمان دولتی تفسیر شود و چه نشود، چه موضع امروز ما در تصمیم فردای دشمن مؤثر باشد و چه نباشد، بیایید فراموش نکنیم که یکلاقبا برای آنکه وصف وطن عزیزمان بشود، صفت قشنگی نیست و عزتی که برای ایران میپسندیم و در واقع هم وجود دارد و رؤیا و بلوف نیست، نباید بگذارد یکلاقبا و ایران در قالب موصوف و صفت پشتسرهم بیایند. این پرهیز، ربطی به هیچ سیاستی ندارد. هر جای دنیای سیاست نشستهایم، باید مراقبت کنیم که در مورد وطنمان چگونه حرف میزنیم.
و اما یکلاقبا؛ جنجال گرچه از این واژه آغاز شد، اما اعتراضات سر واژگان نیست. مناقشه بر سر یک تفکر است؛ تفکری که تنهایی ایستادن را یکلاقبایی میبیند؛ تفکری که روی پای خود ایستادن را یکلاقبایی میبیند؛ تفکری که به جای تقدیس استقلال و عدم وابستگی، آن را یکلاقبایی توصیف میکند. ایراد آن عبارت اینجاست. خسارات جنگ، حتی صرف خسارات اقتصادی هم قابلکتمان نیست، اما برای برآورد آن، لازم نیست حتماً از مسیر تحقیر ایران گذشت. از سویی برای بیان این مفهوم که ایران بیکمک دیگران از خود در برابر آمریکا و اسرائیل دفاع کرده است، میتوان از تعبیر «کشوری که در یک جنگ نابرابر اقتصادی و نظامی قرار گرفته» استفاده کرد که نهتنها شأن ملت و کشور را فرونمیکاهد، بلکه از قضا نشاندهنده برتری ایران و ایرانی است. کلمهها میتوانند یک ملت را بلند کنند یا آنکه سرمایه اجتماعی را فرسایش دهند. وقتی یک ایرانی، کشور خود را با تعبیری تحقیرآمیز خطاب میکند، پیش از نگرانی از آنکه دشمن دارد نگاهمان میکند، باید نگران تأثیر داخلی شد؛ چه آنکه چنین ادبیاتی به احساس غرور ملی و اعتماد عمومی آسیب میزند که این آسیب، کمتر از خسارت اقتصادی جنگ نیست.
انتخاب واژه، همیشه بازتاب اندیشه است و معالاسف بزرگنمایی دشمن و کوچکنمایی خودی، مشکل جریانی است، نه یک تفکر فردی و البته همیشه هم بوده است؛ از گذشتههای دور که حاجعلی رزمآرا، نخستوزیر پهلوی با تمسخر به ایرانیان میگفت: «ملتی که نمیتواند آفتابه گلی تولید کند، چطور میخواهند صنعت نفت اداره کند؟» تا همین دوران معاصر که صادق زیباکلام میگفت: «کشوری که بعد از شصت سال عصاره صنعت خودروسازیاش، پراید و پیکان است، چگونه ممکن است در زمینه تولید واکسن کرونا، تبدیل به یک تولیدکننده بینالمللی شود؟» تا اکبر ترکان، مشاور حسن روحانی که میگفت: «اگر تعرفه واردات برداشته شود، قابلیت رقابت در هیچ تکنولوژی و هیچ صنعتی بهجز آبگوشت بزباش و قورمهسبزی را نخواهیم داشت.» تا محمدجواد ظریف که گفته بود: «آیا آمریکا که با یک بمبش میتواند تمام سیستمهای نظامی ما را از کار بیندازد، از سیستم نظامی ما میترسد؟» و... مفاهیمی که البته گذر زمان نادرستی همهشان را نشان داد.
ایران در تولید، در صادرات، در توان نظامی و در اداره صنعت نفت نشان داد بهخوبی از عهده کار برمیآید، فقط اگر دولتمردانش آن را باور کنند. واژه برای توصیف چنین وطنی زیاد است؛ فقط کمی سلیقه عزتمند لازم است و حال خوب فراجناحی و نگاه فراخ ملی و اگر کسی در مناقشه داخلی مانده و دنبال طی هر مسیری برای تبرئه دولت متبوعش از همه انتقادهای حق و ناحق اقتصادی است، ایران را یکلاقبا نخواند و خلاصهاش اینکه بد نگوییم به مهتاب اگر تب داریم! این مدل سیاست اگر پدر و مادرش هم معلوم باشد، خودش یکلاقباست!




