به گزارش مشرق، روزنامه آمریکایی نیویورک‌تایمز در گزارشی نوشت دولت دونالد ترامپ پس از اعمال محاصره دریایی علیه ایران و محدود کردن تجارت دریایی این کشور، اکنون در تلاش است با فشار بر کشورهای همسایه، مسیرهای زمینی تجارت ایران را نیز مسدود کند اما ترکیه، عراق و پاکستان که از پیامدهای اقتصادی و امنیتی چنین اقدامی نگران هستند، تمایل چندانی به همراهی با واشنگتن ندارند.
بر اساس این گزارش، سه مقام عراقی و یک مقام آمریکایی که به دلیل حساسیت موضوع نخواسته‌اند نامشان فاش شود، این موضوع را تأیید کرده‌اند که مقام‌های آمریکایی طی هفته‌های گذشته تلاش کرده‌اند از راههای دیپلماتیک، کشورهای همسایه ایران را به بستن گذرگاههای مرزی وادار کنند، اما این تلاش‌ها تاکنون به نتیجه نرسیده است.
ارتش آمریکا روز شنبه از تشکیل نیروی ویژه‌ای با عنوان «گروه ضربت دروازه آهنین» خبر داد؛ مأموریتی که ادعا می‌شود هدف آن جلوگیری از انتقال سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، مواد مشمول تحریم و منابع مالی غیرقانونی از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر است.
با این حال، هنوز مشخص نیست این گروه ضربت در عمل چگونه فعالیت خواهد کرد.
به نوشته نیویورک‌تایمز، استفاده از فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا برای پیشبرد یک کارزار اقتصادی و امنیتی، اقدامی غیرمعمول به شمار می‌رود. برخی مقام‌های سابق نظامی و تحلیلگران معتقدند واشنگتن قصد دارد از ظرفیت‌های اطلاعاتی و منابع سنتکام که در جریان جنگ علیه ایران بر این کشور متمرکز شده بود، برای پیشبرد این مأموریت استفاده کند؛ مأموریتی که می‌تواند هماهنگی میان دیپلمات‌ها، نهادهای مبارزه با پولشویی و سازمان‌های اطلاعاتی را نیز در بر بگیرد.
یک مقام نظامی آمریکا گفته است این گروه ضربت حدود ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی دارد و در ایالت فلوریدا مستقر شده است.
به ادعای او، این نیرو قرار نیست عملیات نظامی انجام دهد، بلکه ممکن است کشورهای همسایه را به استفاده از نیروهای نظامی خود برای مقابله با تجارت غیرقانونی و کالاهای مشمول تحریم ترغیب کند.
«دانا استرول»، مقام ارشد سابق امور خاورمیانه در وزارت دفاع آمریکا در دولت جو بایدن، این اقدام را راهبردی برای استفاده از همه ابزارهای موجود جهت افزایش فشار بر ایران توصیف کرده و گفته است واشنگتن در تلاش است تمام مسیرهایی را که ایران برای دور زدن تحریم‌ها و کاهش آثار محاصره دریایی استفاده می‌کند، مسدود کند.
نیویورک‌تایمز می‌نویسد عراق در میان کشورهای همسایه ایران، به‌ویژه در موقعیت دشواری قرار دارد. مقام‌های این کشور نگرانند که مسدود کردن مسیرهای زمینی با ایران در امتداد مرز ۹۹۴ مایلی با ایران، موجب ناآرامی در منطقه مرزی شود زیرا بغداد کنترل کاملی بر این مرزهای ناهموار ندارد.
واشنگتن که برای نابود کردن اقتصاد ایران دست و پا می‌زند، مدعی است ایران از مرزهای عراق برای انتقال سلاح و منابع مالی به گروههای مقاومت منطقه استفاده می‌کند. با این حال، مقام‌های آمریکایی اذعان کرده‌اند که کشورهای همسایه از پیامدهای داخلی بستن مسیرهایی که برای زندگی مردم و فعالیت کسب‌وکارها در دو سوی مرز اهمیت دارند، نگران هستند.
یک مقام آمریکایی گفته است این کشورها بیم دارند که مسدود کردن چنین مسیرهایی به «ناآرامی داخلی» منجر شود.
تلاش برای محاصره زمینی پس از ناکامی گزینه نظامی
به نوشته این روزنامه، فشارهای واشنگتن در شرایطی صورت می‌گیرد که متحدان منطقه‌ای آمریکا پیش‌تر نیز از آغاز جنگ مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ماه فوریه ناراضی بودند؛ جنگی که با وجود هشدارهای این کشورها آغاز شد و هزینه‌های اقتصادی و خسارات فیزیکی قابل‌توجهی برای منطقه به همراه داشت.
نیویورک‌تایمز در ادامه می‌نویسد برای ترامپ، تشدید محاصره اقتصادی ایران ممکن است در شرایط کنونی، در مقایسه با گزینه‌های دیگر، راهی مناسب‌تر برای پایان دادن به جنگ باشد. دستیابی به توافقی در زمینه برنامه هسته‌ای ایران همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد و تنگه هرمز، که پیش از جنگ آمریکا علیه ایران، مسیر امن و حیاتی انتقال نفت و گاز بود، اکنون به گذرگاهی خطرناک تبدیل شده که نیروهای دریایی ایران و آمریکا بر سر آن با یکدیگر درگیرند.
بر اساس این گزارش، پس از ماهها بن‌بست در جنگ، انتظار می‌رفت دولت ترامپ بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا حملات خود علیه ایران را از سر بگیرد؛ اما پیروزی گسترده دموکرات‌ها در این انتخابات، روند تحولات را تغییر داد. برخی مقام‌های دولت آمریکا، از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان را با نارضایتی عمومی از جنگ مرتبط دانسته‌اند.
به گفته تحلیلگران، واشنگتن امیدوار است فشارهای اقتصادی و تشدید مشکلات داخلی، مقام‌های ایران را به عقب‌نشینی وادار کند یا زمینه سقوط حاکمیت ایران را فراهم آورد.
مخالفت همسایگان با درخواست واشنگتن
برخلاف میل واشنگتن، به نوشته نیویورک‌تایمز، ترکیه، عراق و پاکستان سه کشوری هستند که بیش از دیگر همسایگان ایران در کانون تلاش‌های آمریکا برای محدود کردن تجارت زمینی تهران قرار گرفته‌اند؛ با این حال، ترکیه تا حد زیادی از تغییر سیاست‌های مرزی خودداری کرده و عراق نیز در تلاش است میان مطالبات واشنگتن و ملاحظات داخلی خود تعادل برقرار کند.
مقام‌های عراقی هر هفته با دیپلمات‌های آمریکایی، از جمله «توماس باراک»، نماینده منطقه‌ای واشنگتن، درباره این موضوع گفت‌وگو می‌کنند. به گفته دو مقام عراقی، آمریکا از بغداد خواسته است تمام گذرگاههای مرزی با ایران به‌جز دو گذرگاه را ببندد.
عراق تاکنون با این درخواست موافقت نکرده، اما برای نشان دادن حسن نیت خود، به‌طور موقت یک یا دو گذرگاه را بسته است؛ اقدامی که با اعتراض گسترده افکار عمومی در این کشور روبرو شد. مقام‌های عراقی در موضع‌گیری‌های علنی خود توجیه کرده‌اند که این تعطیلی‌ها با هدف ارتقای سامانه‌های نظارتی و امنیتی و مقابله با پولشویی و قاچاق سلاح انجام شده است.
پاکستان نیز که ارزش تجارت سالانه رسمی آن با ایران حدود سه میلیارد دلار برآورد می‌شود، در هفته‌های اخیر رویکردی مشابه عراق در پیش گرفته و برخی گذرگاههای مرزی را باز و بسته کرده است. مقام‌های پاکستانی علت این محدودیت‌ها را مسائل امنیتی یا اجرای رویه‌های جدید الکترونیکی برای واردات اعلام کرده‌اند.
در این میان، چین و روسیه همچنان از بازیگران قدرتمند منطقه‌ای هستند که تمایل به همکاری با ایران دارند. معاون وزیر امور خارجه ایران روز سه‌شنبه از دیدار خود با سفیر روسیه و گفت‌وگو درباره مقابله با اقدامات یک‌جانبه آمریکا و طرح موسوم به «دروازه آهنین» خبر داد.
اهرم‌های اقتصادی ایران در برابر فشار آمریکا
«الی گرانمایه»، کارشناس مسائل ایران در شورای روابط خارجی اروپا، معتقد است تهران نیز ابزارهای اقتصادی مهمی برای پاسخ به فشارهای واشنگتن در اختیار دارد.
به گفته او، پاکستان به سوخت ایران، به‌ویژه گاز مایع، وابستگی دارد و عراق نیز بیش از یک سوم گاز مصرفی خود را از ایران تأمین می‌کند؛ گازی که برای تولید برق در این کشور ضروری است.
گرانمایه یادآوری کرده است که در گذشته، قطع صادرات گاز ایران به عراق به خاموشی‌های گسترده و اعتراضات خیابانی در این کشور منجر شده است.
او با اشاره به نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و پیامدهای سیاسی جنگ علیه ایران گفت کشورهای منطقه ممکن است درخواست‌های واشنگتن برای تشدید فشار بر تهران را نادیده بگیرند.
به گفته این کارشناس، آمریکا در شرایط کنونی متحدی غیرقابل پیش‌بینی و در برخی موارد غیرقابل اتکا برای کشورهای منطقه است؛ در حالی که ایران همچنان همسایه این کشورها باقی خواهد ماند و آنها ناگزیرند برای همیشه با واقعیت همسایگی با ایران کنار بیایند.
