به گزارش مشرق، در ادامه تحلیل‌های رسانه‌های غربی و آمریکایی درباره باتلاقی که عربستان در یمن گرفتار آن شده، روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز، گزارشی منتشر کرد که در آن به ناتوانی سامانه‌های پدافند هوایی عربستان سعودی در مقابله با حملات فزاینده نیروهای مسلح یمن، با وجود داشتن زرادخانه نظامی عظیم و پیشرفته و صرف صدها میلیارد دلار برای تسلیحات، پرداخته شده است.

این گزارش نتیجه می‌گیرد که داشتن زرادخانه نظامی پیشرفته و صرف مبالغ هنگفت برای تسلیحات، تضمین‌کننده محافظت در برابر حملات کم‌هزینه‌تر و انعطاف‌پذیرتر نیست. شرح این مقاله به شکل زیر است:

یمن چگونه محدودیت‌های زرادخانه پرهزینه عربستان را فاش کرد؟

عربستان سعودی صدها میلیارد دلار برای ساخت یکی از قوی‌ترین زرادخانه‌های نظامی در منطقه ، از جمله سلاح‌های آمریکایی از موشک‌های پاتریوت گرفته تا جنگنده‌های اف-۱۵، هزینه کرده است.

با این حال، حملات یمنی‌ها در این ماه، روز به روز مکان‌هایی در اعماق عربستان ، از جمله فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض را هدف قرار داده است که به وضوح محدودیت‌های تاثیر این هزینه‌های عربستان را آشکار می‌کند. روز سه‌شنبه، به نظر می‌رسید یمنی‌ها دفتر مرکزی شرکت آرامکوی سعودی در ظهران، بزرگترین شرکت نفتی جهان، را هدف قرار داده‌اند.

در این زمینه تحلیلگران و افراد آشنا با ارتش عربستان سعودی معتقدند که این کشور برای سازگاری با تاکتیک‌ها و فناوری‌های به سرعت در حال تکامل یمنی‌ها با مشکل مواجه بوده است. علاوه بر آن فشار بر ذخایر موشک‌های رهگیر منطقه‌ای، پس از ماه‌ها حملات ایران در جنگ اخیر توانایی عربستان برای دفاع از خود را به شکل قابل توجهی زیر سوال برده است.

در این زمینه بلال یوسف صعب، مدیر ارشد Trends US، یک شرکت مشاوره مستقر در واشنگتن و عضو اندیشکده Chatham House، گفت: چیزی به نام دفاع کامل وجود ندارد و همیشه باید انتظار رخنه‌ها را داشت. با این حال، فرودگاه‌ها نیز در کنار تأسیسات انرژی، باید در فهرست زیرساخت‌های حیاتی باشند که باید محافظت شوند.

وی تاکید کرد که ناتوانی عربستان در مقابله با حملات کنونی به تاکتیک‌های جدید و پیشرفته یمنی‌ها وعدم هماهنگی سیستم‌های دفاع موشکی سعودی‌ها برمی‌گردد.

طبق گزارش موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم (SIPRI)، عربستان سعودی سال گذشته معادل ۶.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به هزینه‌های نظامی اختصاص داده است که یکی از بالاترین نرخ‌ها در جهان است.

این رقم در سال ۲۰۱۵، سالی که محمد بن سلمان، ولیعهد کنونی و وزیر دفاع وقت، ائتلافی نظامی را برای آغاز جنگ علیه یمن تشکیل داد، به ۱۳ درصد رسید. پس از آن عربستان ال‌ها درگیر این جنگ بود؛ جنگی که سازمان ملل آن را به عنوان بدترین بحران انسانی ساخته دست بشر در جهان توصیف کرد. عربستان در طول این سال‌ها حملات هوایی شدیدی را علیه یمن انجام داد، تا اینکه در سال ۲۰۲۲ آتش‌بس برقرار شد.

معادلات غافلگیرکننده صنعا برای سعودی‌ها

اما این آتش بس شکننده بود و به طور کامل اجرا نشد و بعد از اینکه ریاض در ماه جولای باند فرودگاه صنعا را هدف قرار داد آتش بس عملاً از هم پاشید. بعد از آن یمنی‌ها دست به محاصره دریایی علیه عربستان زدند، عملیات‌هایی را برای کنترل ساحل دریای سرخ آغاز کردند، حملات زیادی علیه تاسیسات انرژی عربستان انجام دادند و صادرات نفت عربستان را به شکل قابل توجهی مختل کردند.

همزمان با آن، یک حمله هم خط لوله حیاتی نفت شرق- غرب عربستان را هدف قرار داد که منجر به تعطیلی آن شد و عربستان ادعا کرد این حمله از سوی گروه‌های متحد یمن در عراق انجام شده است.

در همین حال از هفته‌های گذشته یمنی‌ها در چارچوب تشدید عملیات‌های خود به شکل مکرر فرودگاه‌های عربستان را هدف قرار داده و خطوط هوایی در این کشور را مجبور به لغو هزاران پرواز کردند.

حمله روز شنبه به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض که در حال حاضر بسته است، ۱۳ نفر را کشت و ۳۰۰ نفر دیگر را زخمی کرد و آن را به مرگبارترین حمله از این نوع در نزدیک به یک دهه تبدیل کرد.

با توجه به اینکه سران نظامی عربستان سال‌ها تجربه در جنگ با یمنی‌ها کسب کرده‌اند، افرادی که قبلاً با ارتش عربستان سعودی کار کرده‌اند می‌گویند مشکل کمبود تجربه نیست و به مسائل دیگری مربوط می‌شود.

دیوید دروش، استاد موسسه تیمز مارشال، یک شرکت مشاوره و آموزشی که برنامه‌های آموزشی برای رهبران ارشد دفاعی عربستان سعودی ارائه داده است، گفت: من مدت زیادی با فرماندهی نیروهای پدافند هوایی سلطنتی عربستان سعودی کار کردم و این کشور سیستم پدافندی پیشرفته‌ای دارد.

تاکتیک‌های یمن برای دور زدن سیستم پدافندی سعودی‌ها

بر همین اساس، تحلیلگران نظامی معتقدند که یمنی‌ها پس از سال‌ها جنگ با عربستان سعودی، اسرائیل و ایالات متحده، درک بسیار بهتری از نحوه نفوذ به سیستم‌های راداری مدرن و موشک‌های رهگیر پیدا کردند، در حالی که چهار سال آتش‌بس با ریاض به آنها اجازه داد تا با کمک ایران دوباره مسلح شوند.

یک منبع آگاه در این زمینه اعلام کرد که یمنی‌ها از پهپادهایی که گمان می‌رود از مدل‌های صماد-۲ یا صماد-۳ - پهپادهای تهاجمی دوربرد و بال ثابت - باشند، برای ایجاد مناطق تحت پوشش موشک‌های رهگیر استفاده کردند.

منبع مذکور تاکید کرد که آنها سپس از موشک‌های کروز ، استفاده کردند که در ارتفاع پایین‌تر و سرعت کمتری پرواز می‌کنند و می‌توانند مسیر خود را تغییر دهند و این امر تشخیص آنها را دشوار می‌کند.

محمد البشا، بنیانگذار شرکت مشاوره‌ای پاشا ریپورت مستقر در واشنگتن، گفت: آنچه اکنون می‌بینیم نشان می‌دهد که یمنی‌ها نیز در حال کسب تجربه عملیاتی ارزشمندی بوده‌اند، از حملات شکست‌خورده درس گرفته‌اند، تاکتیک‌های خود را تنظیم کرده‌اند و توانایی خود را برای به چالش کشیدن سیستم‌های دفاع هوایی پیشرفته بهبود بخشیده‌اند.

وی افزود: یمنی‌ها و حامیان ایرانی آنها ترفندهایی در مورد نقاط قوت و ضعف سیستم‌های دفاع هوایی غربی آموخته‌اند.

یمنی‌ها همچنین از درس‌هایی که ایران و متحدان منطقه‌ای‌اش در طول رویارویی‌هایشان با ایالات متحده و اسرائیل، از جمله حملات موشکی به پایگاه‌های نظامی و زیرساخت‌های حیاتی در سراسر کشورهای خلیج فارس، آموخته‌اند، بهره‌مند شده‌اند.

کابوس اتمام موشک‌های رهگیر برای آمریکا و متحدانش

عربستان سعودی دارای یک سیستم دفاع هوایی جامع، شامل سیستم‌های پاتریوت و تاد، موشک‌های زمین به هوا، پهپادهای رهگیر، شبکه‌های راداری، تجهیزات جنگ الکترونیکی و حتی اسکای شیلد، یک سلاح لیزری فیبر نوری ساخت چین است که برای مقابله با پهپادها طراحی شده است.

با این حال، به گفته تحلیلگران، تأمین موشک‌های رهگیر همچنان یک عامل حیاتی، هرچند تا حدودی مبهم، است. از ماه فوریه، کشورهای خلیج فارس در برابر حملات ایران به شکل گسترده‌ای از سیستم‌های دفاع موشکی پاتریوت و تاد استفاده کرده‌اند.

بنابراین کاملاً مشخص است که ذخایر فعلی موشک‌های رهگیر کشورهای خلیج فارس از جمله عربستان بسیار کم شده و در این میان ایالات متحده حتی به نزدیکترین متحدان خود هشدار داده است که تأمین موشک‌های رهگیر پاتریوت بسیار محدود است، زیرا واشنگتن نیازهای نظامی خود را در اولویت قرار می‌دهد.

کارشناسان معتقدند که اکنون عربستان سعودی با فشار مضاعفی بر پدافند هوایی خود مواجه است؛ زیرا در صورت تشدید دوباره تنش‌ها در منطقه، سعودی‌ها مجبورند با حملات ایران از سمت شرق و یمن از سمت جنوب مواجه شوند و این بدان معناست که باید قدرت خود را تقسیم کنند.

رابرت تولاست، محقق موسسه خدمات متحد سلطنتی در لندن، گفت که با برنامه‌ریزی مناسب، یمنی‌ها می‌توانند موشک‌ها را به تعداد زیاد جمع کنند تا حتی مستحکم‌ترین اهداف را نیز از پا درآورند. این در حالی است که در شرایط کنونی سعودی‌ها خود را در همان موقعیتی می‌بینند که اوکراینی‌ها، اسرائیلی‌ها یا آمریکایی‌ها قرار دارند.

وی افزود: روشن است که تولید این موشک‌های رهگیر پیشرفته دشوار بوده و نیاز به اولویت بندی دارد. علاوه بر آن محافظت از کشوری مانند عربستان، با توجه به وسعت زیاد پایگاه‌های نظامی، فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی و شهرهای آن که هیچ شبکه پدافند هوایی واحدی نمی‌تواند به طور کامل از آنها محافظت کند، بسیار دشوارتر از محافظت از اسرائیل است.

استراتژی هوشمندانه یمن برای گیج کردن دشمن

ساشا بروچمن، محقق مستقر در بحرین در موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک، گفت که حملات یمنی‌ها در سراسر عربستان بخشی از یک استراتژی برای پراکنده کردن و تضعیف قابلیت‌های دفاع هوایی عربستان سعودی است.

وی تصریح کرد که یمنی‌ها برای چند روز متوالی یک سایت مهم برای شما را هدف قرار می‌دهند تا زمانی که شما شروع به انتقال منابع محدود خود به آن سایت کنید و سپس آنها نظارت می‌کنند که این منابع از کجا می‌آیند. آنها قابلیت‌های شما را پراکنده می‌کنند و شما را مجبور به جابجایی آنها می‌کنند و سپس به سایت دیگری که برای شما مهم است حمله می‌کنند.

در این زمینه همچنین رابرت تولاست، محقق موسسه خدمات متحد سلطنتی در لندن گفت که محافظت عربستان از خود در برابر حملات موشکی در این مقیاس مستلزم نابودی سایت‌های پرتاب در مناطق تحت کنترل نیروهای یمنی با ترکیب جمع‌آوری دقیق و پرزحمت اطلاعات با استقرار ناوگان بزرگ جنگنده‌های F-۱۵ عربستان سعودی برای انجام حملات است، مشابه کاری که هواپیماهای جنگی آمریکایی و اسرائیلی هنگام شناسایی و هدف قرار دادن سایت‌های پرتاب موشک در ایران انجام می‌دادند.

وی افزود: البته باید اینجا اشاره کنیم که ایالات متحده و اسرائیل با وجود استفاده گسترده از قابلیت‌های نظارتی ماهواره‌ای و پهپادی، برای از بین بردن سکوهای پرتاب موشک سیار ایران با مشکلات زیادی مواجه شدند و در بسیاری از موارد موفق نبودند؛ بنابراین می‌توان گفت که این یک بازی شانسی است.

تحلیلگران معتقدند که نیروهای یمنی شبکه‌هایی از غارها و تونل‌ها، چه طبیعی و چه مصنوعی، را در سراسر مناطق کوهستانی شمال یمن در اختیار دارند. آن‌ها همچنین سال‌ها در برابر حملات هوایی عربستان سعودی و اخیراً در برابر بمباران‌های گسترده ایالات متحده و اسرائیل مقاومت کرده‌اند.

ناامیدی عربستان از متحدانش

در این شرایط، عربستان از متحدان منطقه‌ای و اروپایی خود درخواست کمک کرده که هیچ یک از آنها به شکل مستقیم وارد جنگ نشده‌اند، اما مهم‌ترین ضربه‌ای که در این زمینه به سعودی‌ها وارد شد مربوط به پاسخ منفی آمریکا به ورود مستقیم به جنگ علیه یمن بود.

اگرچه محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، ماه گذشته با دونالد ترامپ تماس گرفت تا از او در برابر یمنی‌ها درخواست حمایت کند، اما رئیس جمهور آمریکا در اظهارات عمومی خود در مورد اینکه آیا مداخله خواهد کرد یا خیر، مبهم مانده است. به گفته تحلیلگران، این امر باعث نگرانی ریاض شده است، حتی با اینکه واشنگتن همچنان به ارائه اطلاعات و کمک به شناسایی اهداف ادامه می‌دهد.