سرویس دفاع و امنیت مشرق _ در روزهای گذشته گزارش عجیبی از خبرگزاری رویترز در خصوص میزان ذخایر موشک های پاتریوت پک ۳ و همچنین مصرف این موشک ها در ارتش عربستان سعودی منتشر شده که تقریبا تمامی کارشناسان و دنبال کننده این حوزه را دچار تعجب کرده است. گزارش مربوطه دارای ایرادات فنی است که کلیات آن را تا حدودی زیر سوال می برد ، اما دست کم در خصوص بحرانی بودن ذخایر موشک های پدافندی ارتش عربستان چندان دور از واقعیت نیست.

شلیک ۲۴۰۰ موشک در ۳۸ روز!

در هفته های اخیر اخبار بسیاری در خصوص وضعیت بد مهمات و پرتابه های مختلف تهاجمی و پدافندی در زرادخانه آمریکا و برخی از متحدانش منتشر می شود که در مواردی مثل اوکراین برای نمونه تمام شدن موشک پاتریوت در این کشور عین حقیقت است چرا که هر حمله بالستیک های روسی به طور کامل منجر به اصابت به اهداف می شود و دیگر حتی تصویری از شلیک پاتریوت ها نبوده و مقامات اوکراینی نیز به تمام شدن موشک های خود اذعان دارند.

اما خبرگزاری رویترز در گزارشی جالب ادعا کرد که در طول جنگ رمضان ، واحد های پدافندی ارتش عربستان سعودی در مقابله با پرتابه های شلیک شده از طرف ایران و محور مقاومت به سمت این کشور تعداد ۲۴۰۰ تیر موشک PAC-۳ را شلیک کرده و از کل دارایی این مدل موشک در عربستان سعودی به تعداد ۲۸۰۰ تیر تنها ۴۰۰ تیر باقی مانده است.

این نکته جالب است که خبرگزاری رویترز در گزارش خود به اندیشکده CSIS استناد کرده است اما در وبسایت اصلی این اندیشکده چنین مطلبی دیده نمی شود؛ اما با بررسی های بیشتر می توان گفت وضعیت ذخایر پدافندی سعودی در وضعیتی نسبتا بحرانی قرار دارد.

از آغاز خرید در دهه ۱۹۹۰ میلادی تا کم آوردن موشک در مقابل یمن

عربستان سعودی به نسبت جزو کاربران قدیمی سامانه پدافند هوایی پاتریوت به حساب می آید و از اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی و در جریان مدرن سازی ارتش خود بعد از عملیات طوفان صحرا در سال ۱۹۹۱ اقدام به خریدهای گسترده نظامی از جمله سامانه پاتریوت کرد.

به طور کلی تا آخرین خرید پاتریوت عربستان قبل از پایان جنگ یمن در سال ۲۰۱۵ و با نگاهی به تمام خرید ها از ابتدای تا ۱۹۹۰ تا به آن تاریخ تقریبا می توانیم بگوییم ارتش عربستان نزدیک به ۲ هزار تیر موشک پاتریوت در مدل های PAC-۲ ، PAC-۲ GEM و PAC ۳ مدل CRI داشته است.

در جریان جنگ یمن و با اوج گرفتن شلیک موشک و پهپاد از خاک یمن به سمت عربستان، در اواخر سال ۲۰۲۱ سعودی ها به صورت رسمی آژیر خطر در خصوص کم بودن شدید موشک برای سامانه های پاتریوت را به صدا در آوردند و در مقابل دولت آمریکا در سال ۲۰۲۲ میلادی در زمان ریاست جمهوری جو بایدن به صورت فوری تعداد ۳۰۰ تیر موشک پاتریوت از نوع PAC-۲ GEM-T را برای این کشور ارسال کرد.

البته در سال جاری میلادی ، یعنی ۲۰۲۶ میلادی ، سعودی ها سفارشی تقریبا سنگین برای خرید ۷۳۰ تیر موشک مدل PAC ۳ MSE برای سامانه های پدافندی پاتریوت خود به آمریکا ارسال کردند که موافقت کلی در دولت و وزارت خارجه آمریکا را دریافت کرده و ارزش کل قرارداد نیز در حدود ۹ میلیارد دلار دارد ولی مشخص نیست که چه زمانی به سعودی ها تحویل داده خواهد شد.

بالاخره وضع پدافندی عربستان چطور است؟

عربستان سعودی به صورت واضح و مشخص یک بار در سال ۲۰۲۱ به صورت علنی و واضح با کمبود موشک پاتریوت رو به رو شده است و صرفا با کمک سریع آمریکا تا حدی توانست وضعیت خود را مدیریت کند. این کشور همچنین در سالهای اخیر اقدام به سفارش و خرید گسترده سیستم های های مختلف پدافندی برای ماقابله با موشک کروز و پهپاد ها کرده تا از فشار روی واحدهای پاتریوت خود کم کند.

سعودی ها به تازگی یک آتشبار از ۷ آتشبار سامانه تاد خود را از آمریکا تحویل گرفته بودند که البته حداقل رادار این سامانه در جریان جنگ رمضان هدف قرار گرفته و منهدم شد . در جریان جنگ رمضان و درگیری های اخیر یمن هم شاهد چندین مورد عبور انواع پهپادها و موشک های بالستیک از سد پدافند سعودی و برخی آسیب های سنگین به تاسیسات نفتی و نظامی آنها بودیم ولی قطعا میزان حملات به سمت سعودی ها با رقم های مطرح در شده در خبرگزاری رویترز همخوانی ندارد.

سفارش پاتریوت اخیر سعودی ها هم نکات جالبی را نشان می هد. اولا ما با یکی از سنگین ترین سفارش های تاریخ عربستان در حوزه کاربری موشک پاتریوت از نظر تعداد رهگیرهای سفارش داده شده رو به رو هستیم و دوم این که سعودی ها برای اولین بار است که مدل MSE این موشک را سفارش می دهند که به صورت بسیار تخصصی بر روی بحث مقابله با موشک های بالستیک تمرکز دارد که مشخصا نتیجه رصد نتایج جنگ رمضان است.

پس می توانیم بگوییم سعودی ها در حوزه پدافند زمین به هوا خصوصا در بحث مقابله با موشک های بالستیک وضعیت خیلی جالبی ندارند ولی قطعا آنچه در روایت خبرگزاری رویترز مطرح شده از نظر فنی و تشخیص نوع موشک های تحت کاربری غلظ بوده است.