سرویس سیاست مشرق- حملات هماهنگ به تأسیسات دولتی و نظامی در پنج استان عراق، که با حضور جنگندههای آمریکایی و سعودی انجام شده، در چارچوب یک راهبرد هماهنگ برای «افزایش فشار بر دولت بغداد» و «کاهش نفوذ محور مقاومت» در عراق قابل تحلیل است.
هدفگیری همزمان مناطق مختلف، که شامل تأسیسات نفتی بصره و پایگاههای حشد الشعبی در استانهای مرکزی میشود، نشان از تغییر راهبرد از حملات محدود به «رویارویی مستقیم با ساختار امنیتی عراق» دارد.
نکته حائز اهمیت آن است که عربستان برای نخستین بار به طور رسمی و علنی در کنار آمریکا وارد عملیات نظامی در خاک عراق شده است. ریاض با استناد به ماده ۵۱ منشور ملل متحد (حق دفاع مشروع)، این حملات را پاسخی به حملات پهپادی به تأسیسات نفتی خود دانسته است. این همافزایی نظامی واشنگتن-ریاض، نشاندهنده شکلگیری یک «محور عملیاتی جدید» در منطقه است که در آن، عربستان نقش فعالتری در تقابل نظامی با محور مقاومت ایفا میکند.
این اقدام، که با هدف «تضعیف حاکمیت ملی عراق» و «القای ناتوانی دولت در تأمین امنیت» صورت گرفته، میتواند به عنوان مقدمهای برای تشدید فشار بر بغداد برای کاهش روابط با تهران و عقبنشینی از همکاریهای امنیتی با محور مقاومت تلقی شود.
تحریک رگ انتقام عراقیها پس از یک اقدام تروریستی
با این حال، تجربه تاریخی نشان داده که چنین اقداماتی معمولاً نتیجه معکوس داشته و به تقویت گرایشهای ضدآمریکایی در عراق انجامیده است. گسترش میدان جنگ پیامدهای فوری واکنشهای سیاسی و شکلگیری اجماع ضدآمریکای یحملات هوایی واشنگتن-ریاض به عراق، واکنشهای گستردهای را در فضای مجازی عراق به دنبال داشته و پویشهایی با هشتگهای #واجب_وطنی و #حرق_آرامکو علیه تجاوزات جدید شکل گرفته است.
این پویشها که با مشارکت طیف گستردهای از کاربران (از جمله شخصیتهای سیاسی، فعالان مدنی و چهرههای مذهبی) همراه شده، حاکی از شکلگیری یک «اجماع ملی» بر سر محکومیت تجاوزات خارجی و حمایت از حاکمیت عراق است.
در این میان، هشتگ #حرق_آرامکو که مستقیماً به اقتصاد عربستان اشاره دارد، میتواند به عنوان یک تهدید نمادین علیه منافع نفتی ریاض در منطقه تلقی شود.
این پدیده نشان میدهد که حملات نظامی نهتنها به سرکوب مخالفتها منجر نشده، بلکه به شکلگیری گفتمان جدیدی در افکار عمومی عراق علیه متجاوزان انجامیده است.
در سطح واکنشهای رسمی نیز اشارات جالب توجهی وجود دارد، حشد الشعبی حملات را «افزایش خطرناک تنشها» و «نقض آشکار حاکمیت عراق» توصیف کرده است، ایران نیز از طریق وزارت امور خارجه، این حملات را محکوم و آن را «تجاوز آشکار به حاکمیت و تمامیت ارضی عراق» خوانده است. همچنین انصارالله یمن نیز این عملیات را غیرقانونی دانسته و بر حق عراق برای پاسخ تأکید کردهاند.
این واکنشهای هماهنگ نشان میدهد که حملات واشنگتن-ریاض، برخلاف هدف اعلامی، به جای تضعیف، به تقویت اجماع ملی در عراق علیه تجاوزات خارجی انجامیده است. گسترش میدان جنگتعلیق سفر نخستوزیر عراق به ریاضیکی از مهمترین پیامدهای فوری این حملات، تأثیر آن بر سفر قریبالوقوع نخستوزیر عراق به عربستان بوده است.
دفتر نخستوزیری عراق تأیید کرده که این سفر «به دلیل رویدادهای امروز» به تعویق افتاده و «تغییر زمان سفر توسط طرف عراقی درخواست شده است.»این تأخیر که در آستانه برگزاری مراسم اربعین صورت میگیرد، نشاندهنده تأثیر این حملات بر معادلات دیپلماتیک منطقه است.
سفر برنامهریزیشده نخستوزیر عراق به ریاض میتوانست گامی در جهت فرآیندها و هماهنگیهای جدید منطقهای باشد، اما حملات همزمان، این فضا را به شدت متشنج کرده است.
این اقدام عملاً نشان میدهد که واشنگتن و ریاض درک روشنی از حساسیتهای سیاسی عراق در مقطع کنونی ندارند و یا به طور عامدانه به دنبال افزایش فشار بر بغداد هستند. ، در این وضعیت راهبرد تهران در اقدامات متجاوزانه محور سعودی و آمریکایی کاملا فعالانه و براساس فعال سازی اکانتهایی است که باعث تقویت مقاومت در پاسخگویی شود و در این مسیر هیچ تعارف منطقهای و دیپلماتیک نیز وجود ندارد.
خطای محاسباتی آمریکاییها در اربعین
بهویژه با توجه به اینکه این حملات تروریستی در آستانه مراسم اربعین انجام شده، میتواند علائمی به عنوان تلاشی برای ایجاد ناامنی و اختلال در یکی از بزرگترین گردهماییهای مذهبی جهان تلقی شود،
تأثیر بر مراسم اربعین حسینی؛ ابعاد امنیتی و روانی همزمانی حملات هوایی آمریکا و عربستان به خاک عراق با برگزاری مراسم اربعین حسینی، میتواند تأثیرات گستردهای بر این رویداد بزرگ مذهبی داشته باشد اما در همان ابتدای امر مشخص شد در این مسیر نیز خطای راهبردی بزرگی از سوی محور شرارت سعودی و غربی روی داده است.
حملات به مناطقی چون بصره، دیاله، کرکوک و آمرلی که برخی از آنها در مسیر تردد زائران ایرانی و عراقی قرار دارند، به جای آنکه به ناامنی جادهها و اختلال در تردد زائران بیانجامد، باعث رشد پویشهایی شد که بوی انتقام میدهد.
واقعیت آن است که حملات صورت گرفته در عراق نشاندهنده گسترش دامنه جنگ فراتر از ایران و ورود آن به عراق به عنوان یک صحنه اصلی رویارویی است، همافزایی نظامی واشنگتن-ریاض، یک «محور عملیاتی جدید» را در منطقه شکل داده که میتواند در پاسخ به آن مساحت محور مقاومت را افزایش دهد.
شکلگیری اجماع ضدآمریکایی در عراق و واکنش تند جریانهای مردمی، میتواند به افزایش هزینههای حضور نظامی و امنیتی واشنگتن و ریاض در منطقه و تضعیف جایگاه آنها در نزد افکار عمومی منجر شود، مسیر اربعین اینبار خطی مستقیم نیست، بلکه رویکردی پیچیده است که میتواند فلسفه حضور متجاوزان در منطقه را زیر ضرب ببرد، این اقدام پیچیدگی و ظرافتی دارد که در جنگ آن را خوب آموختهایم.
