به گزارش مشرق، جنگ در خلیج فارس وارد مرحله جدیدی شده است. دیگر فقط نفتکش‌ها و تنگه هرمز هدف نیستند، بلکه تأسیسات حیاتی آب و برق کشورهای عربی منطقه نیز در تیررس قرار گرفته‌اند. این یعنی بحران از بازارهای انرژی به سفره آب و امنیت غذایی شیخ‌نشین‌ها کشیده شده است.

در تازه‌ترین حملات، یک نیروگاه بزرگ تولید برق و آب شیرین‌کن در کویت طی روزهای شنبه و یکشنبه گذشته هدف قرار گرفته است.

خبرگزاری اسوشیتدپرس هم تایید کرد که این حمله خسارت زیادی به واحدهای تولید برق این نیروگاه زده است.

این برای کویت که تقریباً تمام آب آشامیدنی خود را از شیرین‌کردن آب دریا تأمین می‌کند، یعنی یک فاجعه. کشورهای حاشیه خلیج فارس خشک‌ترین منطقه جهان هستند و به همین دلیل، هرگونه آسیب به این نیروگاه‌ها، امنیت آبی آنها را با خطر جدی مواجه می‌کند.

اذعان صریح رسانه‌های عربی به خسارت‌های سنگین

رسانه‌های عربی، شخصیت‌های سیاسی و نهادهای بین‌المللی مستقر در منطقه، بدون هیچ پرده‌پوشی پذیرفته‌اند که حملات ایران خسارت‌های واقعی و سنگینی به زیرساخت‌های این کشورها وارد کرده است.

روزنامه‌هایی مانند «العربی الجدید» و خبرگزاری‌های منطقه‌ای بارها به این نکته اذعان کرده‌اند که امنیت آبی و انرژی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، دیگر یک فرضیه نیست و به طور مستقیم تهدید می‌شود.

در همین حال، تنگه هرمز تقریباً به بن‌بست رسیده و تردد روزانه کشتی‌ها بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است.

مؤسسه مالی استون‌اکس در ۱۶ ژوئیه هشدار داده که بیمه‌ها برای هر کشتی که می‌خواهد از این تنگه عبور کند، بین ۶ تا ۱۰ میلیون دلار اضافه دریافت می‌کنند. این یعنی قیمت تمام‌شده هر کالایی که وارد این کشورها می‌شود، به شدت بالا می‌رود.

پیامدهای اقتصادی ملموس برای مردم و کسب‌وکارها

این حملات و بحران‌ها، فقط به سیاست‌مداران و شرکت‌های بزرگ آسیب نمی‌زند. بلکه اثرات آن را مردم عادی در زندگی روزمره خود حس می‌کنند.

مهم‌ترین پیامدهای اقتصادی که کشورهای عربی منطقه با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، عبارتند از:

۱. افزایش وحشتناک هزینه‌ها و قیمت‌ها: با کاهش تردد کشتی‌ها و افزایش حق‌بیمه، هزینه حمل‌ونقل کالاهای اساسی مانند مواد غذایی، دارو و تجهیزات صنعتی در شیخ‌نشین‌ها به شدت بالا رفته است.

این یعنی قیمت اجناس در بازارهای این کشورها به طور محسوسی گران می‌شود و فشار اقتصادی روی دوش خانواده‌های متوسط و کم‌درآمد بیشتر می‌شود.

۲. آسیب جدی به سرمایه‌گذاری و آینده اقتصادی: پلتفرم سرمایه‌گذاری «سمافور» در ۴ ژوئن گزارش داده که سرمایه‌گذاران خارجی، منطقه خلیج فارس را دیگر یک منطقه امن برای سرمایه‌گذاری نمی‌دانند. تکرار این حملات، اعتماد آنها را از بین برده است.

این یعنی پروژه‌های بزرگ ساختمانی، شرکت‌های نوپا و طرح‌های گردشگری که قرار بود آینده اقتصادی این کشورها را بسازند، با کمبود بودجه و تردید سرمایه‌گذاران مواجه می‌شوند. بخش هوانوردی هم که در دو سال اخیر به شدت آسیب دیده بود، حالا با موج جدیدی از لغو پروازها و کاهش مسافر روبرو شده است که یعنی شغل‌های بیشتر و ضررهای سنگین‌تر برای شرکت‌های هواپیمایی.

۳. تهدید امنیت غذایی و آب: این نقطه‌ای است که کارشناسان عربی به شدت روی آن تأکید دارند. ضربه به آب‌شیرین‌کن‌ها، یعنی کاهش آب آشامیدنی و در نتیجه کاهش تولیدات کشاورزی و وابستگی بیشتر به واردات مواد غذایی. با بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل و بیمه، قیمت مواد غذایی وارداتی هم به شدت بالا می‌رود و این یعنی یک تهدید دوگانه برای امنیت غذایی مردم.

۴. کاهش درآمدهای نفتی و بودجه دولت‌ها: هرچند کشورهایی مثل عربستان و امارات با خطوط لوله جایگزین، بخشی از صادرات نفت خود را حفظ کرده‌اند، اما کاهش تردد در هرمز و ریسک بالای حمل‌ونقل، به هر حال درآمدهای نفتی آنها را کاهش داده است.

شورای روابط خارجی آمریکا پیش‌بینی کرده که دولت‌های عربی ممکن است مجبور شوند برای جبران خسارت‌های داخلی، از صندوق‌های ذخیره خود پول بردارند و به جای سرمایه‌گذاری برای آینده، هزینه‌های جاری را تأمین کنند.

اقدامات جبرانی و انعطاف‌پذیری کشورهای عربی

با وجود این خسارت‌ها، کشورهای عربی منطقه یک‌جا نشسته‌اند. وضاح طه، کارشناس اقتصادی، می‌گوید آنها با استفاده از پول‌های ذخیره شده خود، سعی کرده‌اند ضربه را کنترل کنند. همچنین استفاده از خطوط لوله جایگزین مثل خط لوله عربستان که نفت را از شرق به غرب و به دریای سرخ می‌رساند، تا حدی کمک کرده که صادرات نفت به طور کامل قطع نشود.

بانک‌های این کشورها هم به گفته مؤسسه استاندارد اند پورز، با وجود همه این التهاب‌ها، هنوز پایدار هستند و مردم هجوم نبرده‌اند که پول‌های خود را از بانک خارج کنند.

بحران بیمه؛ گران‌ترین پیامد جنگ برای کشتی‌ها

اما یک بحران بزرگ دیگر هم هست که رسانه‌های اقتصادی عربی روی آن دست گذاشته‌اند و آن هم صنعت بیمه است.

مارکوس بیکر از شرکت بزرگ بیمه «مارش» به «کلیمز ژورنال» گفته که بیمه کشتی‌ها در هرمز به یک «ترن‌هوایی» تبدیل شده است. حق بیمه یک نفت‌کش ۱۰۰ میلیون دلاری برای عبور از هرمز، به ۶ میلیون دلار رسیده است.

این یعنی مالکان کشتی‌ها برای اینکه ریسک نکنند، سفرهای خود را لغو می‌کنند و این یعنی کمبود کالا و باز هم گرانی بیشتر برای مردم عادی. به گفته بیکر، این بحران تا وقتی که یک آتش‌بس واقعی برقرار نشود، ادامه خواهد داشت و یکی از بزرگترین هزینه‌های اقتصادی جنگ را به منطقه تحمیل می‌کند.

در نهایت، رسانه‌های عربی با وجود همه تلاش‌ها برای نشان دادن مقاومت، به این نکته اذعان دارند که جنگ اثرات اقتصادی عمیقی بر زندگی روزمره مردم و آینده اقتصادی کشورهایشان گذاشته و این بحران، فراتر از یک درگیری نظامی، یک چالش جدی برای معیشت و رفاه آنهاست.