سرویس اقتصاد مشرق _ دومین درگیری ایران با آمریکا و اسرائیل علیرغم آسیب‌ها و داغ‌های فراوان که سرشت تمام جنگ‌هاست اما از حیث اقتصادی سرنوشتی متفاوت را برای ایران رقم زد.

درگیری دوم از آنجا که پای دریا و تنگه هرمز را به ماجرا باز کرد؛ به‌صورت خودکار افزایش چشمگیری را در قیمت نفت رقم زد.

نفتی که البته ایران اسلامی یکی از تولیدکنندگان بزرگ آن در جهان است و طبعا افزایش قیمت نفت به معنی افزایش گسترده درآمدهای صادراتی ایران است.

در کنار این مسئله ایران به‌عنوان حاکم بلامنازع تنگه هرمز نیز با مشکل صادرات نفت و عبور نفتکش‌های خود مواجه نیست فلذا می‌توان اینطور تصور کرد که ما با یک درآمد جهش‌یافته و البته تثبیت شده مواجهیم.

البته این تمام ماجرا نیست و مبحث مهم "درآمد حاصل از عوارض عبور و مرور در تنگه هرمز" نیز سرفصلی جدید به منابع درآمدی ایران افزوده است. سرفصلی که اگرچه درباره میزان آن حرف و حدیث‌های متفاوتی وجود دارد لکن در این نکته که عدد مذکور یک رقم قابل اعتنا هست هیچ شکی نیست.

اما این سرفصل‌های درآمدی جدید در کجا هزینه خواهد شد و به چه اموراتی تعلق می‌گیرد؟

غلامرضا تاجگردون، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس به این سؤال پاسخ داده است.

او در مصاحبه با ایرنا درباره اینکه قیمت نفت در بودجه ۱۴۰۵ برای هر بشکه حدود ۵۴ دلار تصویب شده بود اما شرایط جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان، قیمت نفت را به بیش از ۹۰ دلار رسانده و با توجه به این افزایش، آیا اصلاحی در بخش‌هایی از بودجه انجام خواهد شد؟ گفت: اگر افزایش فروش نفت سبب افزایش میزان منابع در بودجه شود، جدولی در بودجه ۱۴۰۵ تعبیه شده تا منابع حاصل از آن برای معیشت مردم، افزایش رقم کالابرگ و تقویت بنیه دفاعی نیروهای مسلح کشورمان لحاظ شود.

نماینده گچساران می‌افزاید: به عبارتی در صورت افزایش منابع نسبت به اعداد پیش بینی شده در بودجه طبق فروش نفت، قانونگذار در لایحه بودجه پیش بینی لازم را انجام داده است تا در موارد گفته شده، منابع اضافی لحاظ شود.

او همچنین درباره اینکه با توجه به شرایط خاص کشور و لزوم بازسازی کشور در دوران «پساجنگ» آیا بودجه ۱۴۰۵ اصلاح خواهد شد یا خیر؟ نیز گفته است: با دولت هماهنگی در این زمینه انجام شده تا ارزیابی دقیق‌تر خود را در این باره انجام دهد و پیشنهادهای مورد نظر را درباره اصلاح لایحه بودجه به مجلس ارائه دهد.

تاجگردون تاکید کرد: وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سازمان برنامه بودجه موضوع اصلاح لایحه بودجه ۱۴۰۵ را در دست بررسی دارند تا در صورت نیاز پس از شرایط جنگی، اصلاحات خود را به مجلس ارسال کنند.

وی با بیان اینکه فعلا دولت تلاش دارد با همان بودجه مصوب سال گذشته، اقدامات اجرایی کشور را پیش ببرد، گفت: اگر در این بین، دولت احساس کرد که نیاز به اصلاح بودجه برای پیشبرد امور وجود دارد، مجلس از همکاری با دولت دریغ نخواهد کرد. [۱]

*در مواضع آقای تاجگردون هویدا می‌شود که درآمدهای حاصله از منابع جدید ایران به ۳ مقوله بنیه دفاعی، تقویت معیشت مردم و ارتقای کالابرگ اختصاص خواهد یافت.

این یک رهیافت معقول است لکن باید بدانیم که در صورت ناشفاف بودن فرایند مذکور، نبود مدیریت بهینه و وارد شدن مطالبات و صلاحدیدهای فردی به مسئله؛ عملا بهبود خاصی رخ نخواهد داد و مبالغ درآمدی جدید نخواهند توانست اثر ملموس خود را به مردم و نیروهای دفاعی کشور نشان دهند.

لذاست که پیشنهاد می‌شود یک کارگروه رصدگر و تصمیم‌گیرنده‌ی مدقّ، دلسوز و البته شجاع بر این فرایند گمارده شود تا درآمدهای جدید ایران به سمت سیاهچاله‌های همیشگی بودجه‌ای سوق داده نشود و به امورات معقول تخصیص یابد.

در این رابطه البته باید نمایندگانی از ۲ سازوکار دفاعی و معیشتی نیز در این کارگروه باشند تا حق سیستم امنیتی و معیشتی کشور کاملا استیفا شود و مطالبات و صلاحدیدهای غیر از ساحت‌های مذکور نتوانند ریل جدیدی برای خرج‌کرد درآمدهای جدید پیدا کنند!

لازم به تأکید است که اگرچه مبالغ درآمدی جدید قابل اعتنا هستند و باید به بهترین شکل و البته صرفه‌جویانه آنها را به کار گرفت لکن از یاد نبریم که در ایران ما منابع درآمدی هنگفتی وجود دارد که به هر دلیلی آنطور که باید و شاید در فرایندهای کشور جاری نمی‌شوند و طعم گشایش آنها احساس نمی‌شود.

معافیت‌های بی‌ضابطه مالیاتی برای برخی نهادهای حقوقی، حجم فرارهای مالیاتی که گفته می‌شود مبالغ آن چندین برابر درآمد نفتی ایران است، رفتارهای بخشی مثل ماجرای حاتم‌بخشی سازمان امور مالیاتی به برخی بانک‌ها در ماجرای جریمه مالیاتی از بابت نپرداختن تسهیلات نهضت ملی مسکن، زیان‌ده بودن شدید برخی شرکت‌های دولتی و زنده بودن این شرکت‌ها فقط با تنفس مصنوعی بودجه‌های بیت‌المال و... همه و همه وجوهی هستند که به هر دلیلی یا آنها را زنده نمی‌کنیم و یا آنها را از روی بی‌مبالاتی خرج می‌کنیم.

وجوهی که اگر به آنها توجه شود؛ درآمدی بسیار بسیار بیشتر از تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت نصیب اقتصاد ایران خواهد کرد.

***

1_https://irna.ir/xjXgCC