به گزارش سرویس جهان مشرق، خبرگزاری دولتی روسیه(راشا تودی)، به مناسب ۱۲ آگوست، روز نیروهای هوا-فضای فدراسیون روسیه، در گزارشی به انواع تسلیحات و تجهیزات موجود در زرادخانه‌ی این نیرو پرداخته است. از آن‌جا که روسیه متحد راهبردی جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود که درگیر یک نبرد همه‌جانبه با دشمن مشترک(ناتو) است، این گزارش واجد نکات قابل‌تاملی است.

نیروهای هوافضای روسیه (VKS) روز چهارشنبه(۱۲ آگوست) سالگرد خود را جشن می‌گیرند. این نیرو که به شکل کنونی خود یکی از جوان‌ترین شاخه‌های ارتش روسیه محسوب می‌شود، ۱۱ سال پیش تأسیس شده است.

اگرچه بخش هوانوردی آن ریشه در نیروی هوایی شوروی و روسیه تزاری دارد، اما نیروی هوافضای مدرن به طور قابل توجهی شاخه‌ای گسترده‌تر و پیچیده‌تر از ارتش است.

تشکیل نیروی هوافضا از اواخر دهه ۱۹۹۰ آغاز شد، زمانی که نیروی هوایی روسیه با نیروهای پدافند ضدهوایی این کشور ادغام شد و چند سال بعد نیز دارایی‌های هوانوردی نیروی زمینی روسیه را دریافت کرد. نیروی هوافضا شکل فعلی خود را در سال ۲۰۱۵ به خود گرفت، زمانی که نیروی هوایی با نیروهای دفاع هوافضایی که در سال ۲۰۱۱ تأسیس شده بودند و عمر کوتاهی داشتند، ادغام شد.

نیروی هوافضا که در حال حاضر حدود ۱۶۵,۰۰۰ پرسنل فعال دارد، دارای سه زیرشاخه متمایز است: نیروی هوایی، نیروهای پدافند موشکی و ضدهوایی، و نیروهای فضایی.

نیروی هوافضا بر هوانوردی شکاری، خط مقدم و دوربرد، مؤلفه هوایی سه‌گانه هسته‌ای روسیه، یگان‌های ضدهوایی و دارایی‌های گوناگون مرتبط با فضا نظارت دارد. همچنین یگان‌های پیاده‌نظام مکانیزه‌ی ویژه‌ای نیز به طور مستقیم زیر فرمان آن قرار دارند. این یگان‌ها که در ابتدا برای حفاظت از تأسیسات پشتیبانی عقبه‌ی جبهه در نظر گرفته شده بودند، در نهایت به دو هنگ تمام‌عیار توسعه یافتند که اغلب به طنز «تفنگداران فضایی» نامیده می‌شوند.

برتری هوایی

جت‌های سوخو سو-۳۰ و سو-۳۵، هواپیماهای کلیدی برتری هوایی روسیه هستند. این جنگنده‌های نسل ۴.۵، جانشینان به‌شدت مدرن‌شده‌ی سو-۲۷ هستند که نمونه‌های مدرن آن‌ها هنوز به طور گسترده در ارتش استفاده می‌شود. انتظار می‌رود تا پایان این دهه، تمامی موجودی این جنگنده‌ها به استاندارد سو-۳۵ ارتقا یابند.

این هواپیماها با جنگنده‌ی چندمنظوره‌ی نسل پنجم سو-۵۷ تکمیل می‌شوند که هم از قابلیت برتری هوایی و هم توانایی حمله در برد بلند برخوردار است. در سال‌های اخیر، ارتش تعداد بیشتری از این نوع هواپیما را دریافت کرده است و ناوگان فعلی حدود ۳۵ فروند هواپیمای تولید انبوه و همچنین ده فروند جت نمونه اولیه تخمین زده می‌شود. پیش‌بینی می‌شود نیروی هوایی روسیه تا اواخر سال ۲۰۲۸ حداقل ۷۶ فروند جت سو-۵۷ تولید انبوه داشته باشد.

هوانوردی خط مقدم

جنگنده-بمب‌افکن سو-۳۴ به ستون فقرات هوانوردی خط مقدم روسیه تبدیل شده و در درگیری اوکراین به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته است. معرفی ماژول‌های ارتقاء بال‌دار با نام «ماژول‌های هدایت و تصحیح جهانی» (UMPK) که بر روی بمب‌های سقوط آزاد قدیمی نصب می‌شوند، به طور قابل توجهی قابلیت‌های این گونه هواپیماها را افزایش داده و مهمات را به سلاح‌های دقیق‌تر تبدیل کرده و برد آن‌ها را به شدت افزایش داده است.

این هواپیما که به دلیل شکل خاص کابین خلبان خود، به طور غیررسمی «جوجه‌اردک جهنمی» نامیده می‌شود، قرار است جایگزین هواپیماهای قدیمی سو-۲۴ام شود. با این حال، این هواپیماها هنوز به طور فعال در ارتش روسیه استفاده می‌شوند و در کنار همتایان مدرن خود به کار گرفته می‌شوند.

پشتیبانی هوایی نزدیک

جت کهنه‌کار سو-۲۵ همچنان ابزار کلیدی در فهرست تجهیزات پشتیبانی هوایی نزدیک روسیه است. با این حال، این هواپیما با توجه به پوشش بسیار متراکم ضدهوایی در هر دو طرف و همچنین تهدید جدیدی که پهپادها برای پرواز در ارتفاع پایین ایجاد می‌کنند، تا حد زیادی اهمیت خود را در جریان درگیری اوکراین از دست داده است.

در مقابل، بالگردهای تهاجمی خط مقدم در جریان درگیری جاری درخشیده‌اند. انواع سلاح‌های هدایت‌شونده دوربرد به چنین بالگردهایی مانند کاموف کا-۵۲ و میل می-۲۸ اجازه داده است تا بر میدان نبرد مسلط شوند، خودروهای زرهی و نرم متحرک و همچنین اهداف ثابت را با دقت نقطه‌ای مورد اصابت قرار دهند، در حالی که تا حد زیادی از برد سامانه‌های ضدهوایی کوتاه‌برد خارج باقی می‌مانند.

از بالگردهای تهاجمی همچنین به طور گسترده در نقش ضدهوایی، برای شکار پهپادهای بال‌ثابت استفاده شده است که نیروهای اوکراین در ماه‌های اخیر به طور انبوه و تقریباً روزانه آن‌ها را پرتاب می‌کنند. این بالگردها قادر به رهگیری پهپادها با موشک‌های هوابه‌هوا و همچنین تسلیحات توپخانه داخلی هستند.

بازوی بلند

روسیه ناوگانی از هواپیماهای دوربرد مختلف را حفظ می‌کند که قدمت آن‌ها به دوران جنگ سرد بازمی‌گردد، از جمله توپولف تو-۲۲ام۳، جت‌های تو-۱۶۰ و بمب‌افکن استراتژیک توربوپراپ تو-۹۵ که یک کهنه‌کار واقعی محسوب می‌شود. تمامی هواپیماهای این کلاس به طور عمیق مدرن‌سازی شده‌اند و در عمل تنها بدنه خود را با هواپیماهای اولیه دوران شوروی مشترک دارند. این هواپیماهای استراتژیک بخشی از سه‌گانه هسته‌ای روسیه هستند و قابلیت حمل موشک‌های با کلاهک‌های گرما-هسته‌ای را دارند.

در سال‌های اخیر، بازوی بلند روسیه افزوده‌ای تا حدودی غیرمتعارف دریافت کرده است – جت‌های مدرن‌شده میگ-۳۱ک. این رهگیرهای ارتفاع بالا به حامل‌های موشک‌های فراصوت آئروبالستیک کینژال تبدیل شده‌اند و در درگیری اوکراین برای هدف قراردادن اهداف با ارزش به کار گرفته شده‌اند.

پدافند ضدهوایی

نیروی هوافضا مسئول پدافند ضدهوایی و موشکی است، به جز سامانه‌های کوتاه‌برد که مستقیماً توسط یگان‌های زیرمجموعه‌ی نیروی‌زمینی روسیه استفاده می‌شوند. موجودی تسلیحات شامل سامانه‌های گوناگونی است که نقش‌های مختلفی را ایفا می‌کنند.

سامانه‌های اس-۳۰۰ و اس-۴۰۰ عناصر کلیدی در پدافند ضدهوایی میان‌برد تا بلندبرد هستند. تصور می‌شود که سامانه‌های این خانواده، و به ویژه اس-۵۰۰ در حال آمدن، قابلیت هدف‌گیری حتی در مدار پایین زمین را داشته باشند و به طور بالقوه به عنوان سلاح ضد ماهواره عمل کنند.

در سطح تاکتیکی، سامانه پانتسیر-اس و مشتقات آن به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در موجودی روسیه ظاهر شده‌اند. این سامانه در درگیری اوکراین بسیار کارآمد بوده و هم از نیروهای خط مقدم و هم از تأسیسات واقع در عمق خاک این کشور محافظت کرده است.

نیروهای فضایی

چندان غیرمنتظره نیست که بخش فضایی نیروی هوافضا، مخفی‌ترین زیرشاخه کل این نیرو است. نیروهای فضایی مسئول پرتاب ماهواره‌های نظامی، حفظ ارتباطات دوربرد، جمع‌آوری اطلاعات الکترونیکی و ارائه هشدار اولیه برای حملات موشکی هستند.

هنوز مشخص نیست که آیا این نیرو واقعاً دارای قابلیت‌های تهاجمی در این حوزه است یا خیر، زیرا مسکو مدتهاست با نظامی‌سازی فضا مخالفت کرده است. با این حال، اخیراً چندین گزارش تأیید نشده از رسانه‌های غربی ادعا کرده‌اند که ماهواره‌های نظامی روسیه به سایر وسایل فضایی نزدیک شده و اقدام به اختلال در ارتباطات آن‌ها کرده‌اند.