شايد براي دريافت پاسخ صحيح اين سوال پيشتر نيازمند آگاهي از چرايي و چگونگي توليد و انتشار اين ضمائم باشيم.
به گزارش مشرق ايسنا نوشت: ضميمه روزنامهها بهطور مناسبتي و يا دائمي در چندين صفحه از سوي برخي روزنامهها در کشور منتشر ميشود که بنابر نبود اعلام شفاف تيراژ روزنامه و ضمايم آن نميتوان ميزان موفقيت آنها در جذب مشتري را ارزيابي کرد.
نبود اين آمار باعث شده مشخص نباشد که چه تعداد از روزنامههايي که به انتشار ضميمه مبادرت ميورزند، مرجوعي و يا فروش داشتهاند تا شايد بتوان با توجه به اين آمار ميزان موفقيت اين بخش از روزنامهها را به طور نسبي مشخص کرد.
به دليل وجود ابهامهايي از اين دست، برخي کارشناسان، انتشار ضميمه روزنامه را هدر دادن کاغذ و اسراف هزينهها عنوان ميکنند که گروهي با آن مخالفت کرده و با بيان اينکه اگر صرفه اقتصادي نداشت، ادامه نمييافت آن را رد ميکنند.
* طرح ضمائم روزنامهها براي افزايش مخاطب
بيژن نفيسي ميگويد ضمائم روزنامهها براي افزايش مخاطب مطرح شد. روزنامهها سعي کردند در زمانهاي خاصي چون اواخر هفتهها که تعطيلات بيشتر است، منتشر شوند تا در طول تعطيلات که زمان فراغت بيشتري وجود دارد، مخاطب سرگرم شود. اين روال در تمام روزنامههاي بزرگ و پرمخاطب دنيا مورد توجه است.
اين مدرس ارتباطات با بيان اين که مطالب موجود در ضمائم، مفصلتر از روزنامهها براي مخاطبان خاصتر منتشر ميشود، ادامه داد: روزنامههاي کشور به مناسبتهاي گوناگون ويژهنامههايي را منتشر ميکنند که بهصورت ضميمه روزنامه در اختيار مخاطب قرار ميگيرد تا مخاطبان علاقهمند به موضوعات مناسبتي نيز بتوانند از مسائل مربوط به آن موضوع استفاده کنند.
به گفته او انتشار ضمائم روزنامهها براي حفظ مخاطب فعلي و يا جذب بيشتر مخاطب در موضوعاتي خاص و بطور مناسبتي و در جريان اتفاقات عمومي هزينههايي را به نشريات تحميل خواهد کرد.
نفيسي در گفتوگو با خبرنگار رسانه ايسنا، در پاسخ به اين سوال که آيا نشريات در جذب مخاطب از طريق ضمايم موفق عمل کردهاند يا خير؟ گفت: به طور دقيق نميتوان گفت که اين اتفاق افتاده است يا خير زيرا نشريات آماري مبني بر نظرسنجي ميزان تمايل مخاطبان به اين ضمائم را منتشر نميکنند اما با توجه به آنچه که از استمرار انتشار آنها برميآيد ميتوان نتيجه گرفت که از نظر بازگشت هزينهها درست هدفگذاري شده است.
وي انتشار ضمائم روزنامهها را با مسائل مالي در رابطه مستقيم دانست و اظهار کرد: تعدادي از روزنامهها چاپ ضمائم خود را بعد از گذشت مدتي متوقف کردند اما آنچه از برآيند کلي برميآيد اين است که روزنامههايي که با وجود انتشار ضمائم مناسبتي و يا هفتگي قيمت روزنامه را ثابت نگه داشته و افزايش ندادهاند در اين امر موفق عمل کردند.
نفيسي با بيان اين که طبق معيارهاي جهاني، اطلاع رساني و سرگرم کردن از اهداف ايجاد نشريات است خاطرنشان کرد: نشريات ما بعد از انقلاب اسلامي به دليل شرايطي که در آن قرار گرفتيم، يعني انقلاب و پس از آن جنگ، سياست زده شدند و هنوز دچار اين معضل هستند؛ هرچند ميتوان گفت با پايان جنگ در کنار اطلاعرساني و آگاهي از مسائل به ويژه حوزه سياسي ايران و جهان بحث سرگرمي را نيز بهصورت چاپ ضمائم براي سنين و اقشار مختلف آغاز کردند.
اما ضمائم مناسبتي و يا آنهايي که بهصورت مرتب در فواصل زماني مشخص با يک نام معين منتشر ميشوند، قطعا بايد تخصصي باشند و اطلاعاتي بيش از آنچه در صفحات روزنامه در اختيار مخاطب قرار ميدهند به او عرضه کنند. رسيدن به اين نقطه نيازمند آموزش به خبرنگاران است، در حالي که اکثر روزنامهها در اين زمينه سرمايهگذاري آموزشي نکردهاند.
به اعتقاد کارشناسان در ضمائم، ضعف توليد محتوا به شدت ديده ميشود و يکي از وظايف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بايد آيندهنگري در زمينه حرفهاي شدن محتواي مطبوعات و نشريات باشد که ميتواند با آموزشهاي تخصصي صورت بپذيرد. شايد بعد از انجام اين کار شاهد محتواي توليدي در ضمائم باشيم و کمتر نقل قول اخبار از سايتها ديده شود.
* ظرفيت دوبارهخواني از خصوصيات اصلي ضمائم
اميرهوشنگ عباسزاده در گفتوگو با خبرنگار رسانه ايسنا، گفت: اگر ضمائم روزنامهها جنبههاي آموزشي را در نظر بگيرند و براي خواننده محتواي جذاب و جلبکننده توليد کنند با انتشار آنها موافقم.
اين عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي با بيان اين که با چاپ آگهيهاي تبليغاتي در ضمائم روزنامهها بيشتر جنبهي تجاري پيدا ميکند تا سرگرمي و آموزشي افزود: ضمائم کمک به روزنامهها هستند تا بتوان از طريق آنها مخاطبان خاص بيشتري را جذب کرد. اما امکان اينکه اين تبليغات دافعه ايجاد کند وجود دارد.
او ادامه داد: جنبهي سرگرمي و تفريحي در برخي از ضمائم روزنامهها ديده ميشود اما به دليل مشکل در نحوه توليد و يا کساني که آن را توليد ميکنند، نميتوان نوع مطلب را درک کرد به طور مثال نميتوان متوجه طنز يا جدي بودن برخي مطالب شد.
عباسزاده با بيان اين که در توليد محتوا در ضمائم روزنامهها بعضي اوقات کار حرفهيي ديده ميشود، بر جنبهي سرگرم کننده و آموزشي اين بخش از نشريات اشاره و اظهار کرد: اگر بخواهم از 100 به ضمائم نمره بدهم، 50 تا 60 نمره منصفانهاي خواهد بود و اين يعني تا حالت ايدهال فاصلهي بسياري است.
به اعتقاد او ويژهنامههايي که بهصورت ضميمه روزنامهها منتشر ميشوند بايد حرفهاي ارزشمندي براي گفتن داشته باشند، به طوري که مخاطب آنها را آرشيو و به دليل جنبههاي آموزشي درصورت نياز به مطالب مجددا به آنها مراجعه کنند.
در هر حال داشتن ظرفيت دوبارهخواني از خصوصيات اصلي ضمائم روزنامهها دانسته شده و اگر ارائه ضمائم تخصصي با بهرهمندي از خبرنگاران و روزنامهنگاران حرفهيي انجام شود، خدمت فرهنگي بزرگي به جامعه خواهد شد. ضميمه بايد بتواند ارتباط خود با مخاطب را حفظ کند، بهطوري که مخاطب منتظر ويژهنامه بعدي باشد تا مخاطبان خاص به مخاطبان عام تبديل شوند.