کد خبر 989287
تاریخ انتشار: ۱۱ شهریور ۱۳۹۸ - ۱۵:۰۱
در دوره رضاخان کدام بخش‌های ایران جدا شدند؟

رضاخان برخلاف قاجاریان با خارجی‌ها نجنگید؛ با خوبی و خوشی بخش‌هایی از ایران را جدا کرد! به نظرتان در دوره پهلوی اول کدام بخش‌های ایران جدا شدند؟ چقدر مساحت داشتند؟ حداقل ۳۸۰۰ کیلومترمربع!

به گزارش مشرق، داستان جدا شدن بخش‌هایی از ایران در زمان رضاخان به یک پیمان‌نامه چهارجانبه بازمی‌گردد؛ عهدنامه عدم تعرض که در سال ۱۳۱۶ شمسی میان ایران، عراق، افغانستان و ترکیه امضا شد. عدم تعرض در واقع پیمانی بود میان رضاخان با آتاتورک و ملک غازی اول پادشاه عراق و محمدظاهر، شاه افغانستان که چون با حضور وزرای خارجه این کشورها در سعدآباد تهران امضا شد به پیمان‌نامه سعدآباد مشهور است. غایب بزرگ این پیمان‌نامه برنده واقعی‌اش بود؛ بریتانیا.

بیشتر بخوانید:

دولت انگلیس هر ۴ کشور را تشویق کرد که چنین پیمانی برقرار شود و هدفش اتحاد میان این کشورها برای جلوگیری از نفوذ شوروی کمونیستی و درواقع پیشبرد بخشی از پازل بزرگ تأمین منافعش در خاورمیانه بود. طبق معاهده سعدآباد این کشورها از تعرض به یکدیگر خودداری می‌کردند و برای چنین کاری لازم بود اختلافات مرزی این کشورها نیز برطرف شود. اینجا بود که رضاخان همه امتیازات را داد و اراضی را هم. 

آرارات ایران رفت

پیمان سعدآباد مهر تأییدی زد بر توافقاتی که برای رفع اختلافات مرزی ایران با ۳ کشور دیگر انجام شده بود. اختلافات مرزی با ترکیه میراثی از جنگ‌های قاجاریان و عثمانی‌ها بود و در پیمان سعدآباد شهر قطور را که از ابتدا هم متعلق به ایران بود و در تصرف حکومت عثمانی باقی‌مانده بود، پس گرفتند و به‌جایش ۸۰۰ کیلومترمربع اراضی مرغوب شامل کوه آرارات کوچک و دامنه‌ها و اراضی اطراف آن به ترکیه واگذار شد. آرارات کوچک ازنظر نظامی و سیاسی منطقه‌ای استراتژیک محسوب می‌شد و بالطبع از وزرا گرفته تا درجه‌داران نظامی و مردم عادی با این واگذاری مخالف بودند. اما به نظر رضاخان موضوع مهم فقط دوستی با آتاتورک بود و باقی مسائل اهمیتی نداشت.

دشت ناامید رفت

درباره افغانستان ماجرا تلخ‌تر است. از چند سال پیش توافقاتی محرمانه صورت گرفته بود تا دعوای همیشگی حقابه هیرمند تعیین تکلیف شود. درواقع از روزی که افغانستان از ایران جدا شد حقابه هیرمند موضوع دعوایی دائمی شد. رضاخان چه کرد؟ آتاتورک را به‌عنوان حکم معرفی کرد و او هم نماینده‌ای به ایران فرستاد. پس از مذاکرات با طرفین توافقاتی به ضرر ایران صورت گرفت و قراردادهای مقدماتی امضا شد. این توافقات پنهانی بود تا اینکه در پیمان‌نامه سعدآباد آشکار شد. طبق توافق سعدآباد «دشت ناامید» به مساحت ۳ هزار کیلومترمربع در شرق ایران به افغانستان واگذار شد. در مقابل قرار شد ایران و افغانستان به‌طور مساوی از آب هیرمند استفاده کنند. البته بعدها افغانستان سدی بر هیرمند ساخت و آبی به ایران نرسید و حقابه هیرمند نیز به موضوعی برای منازعه طولانی ۲ کشور تبدیل شد. یعنی دشت ناامید از دست رفت ولی مناقشه همیشگی همچنان حل‌نشده باقی ماند.

اروندرود رفت

طبق پیمان‌نامه سعدآباد حق کشتیرانی در اروندرود به‌جز ۵ کیلومتر از آب‌های مقابل آبادان تا خط تالوگ به عراق واگذار شد. درواقع مسیر اروند به‌کلی به عراق واگذار شد و مرزهای ایران آمد به ساحل شرقی اروندرود. این قرارداد چنان تحقیرآمیز بود که پسر رضاخان هم نتوانست قبولش کند. پس از پیگیری‌های بسیار و البته مناقشه‌های فراوان و چندین ساله با عراق بر سر اتفاقاتی که در اروندرود رخ می‌داد سرانجام پهلوی دوم با عراق به «قرارداد الجزایر» رسید؛ خط تالوگ اروندرود دوباره شد مرز ۲ کشور. همین قرارداد بود که صدام پاره کرد و جنگ تحمیلی آغاز شد.

نکته مهم درباره این پیمان‌نامه اینکه ۴ سال بعد در سال ۱۳۲۰ بریتانیا و شوروی ایران را اشغال کردند و پیمان دوستی با همسایگان به کار نیامد. درواقع اصلاً دوستی در کار نبود و همه این کارها و پیمان‌نامه سعدآباد نقشه انگلیسی‌ها بود برای منافع خودشان. شاهد مدعا نیز اینکه عراق که متحد دائمی انگلستان بود، اجازه داد از خاکش برای حمله ارتش بریتانیا و اشغال ایران استفاده شود.

منبع: فارس

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 20
  • در انتظار بررسی: 15
  • غیر قابل انتشار: 7
  • IR ۱۵:۱۴ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
    لعنت خدا بر خاندان پهلوی و وابستگانش برای شناساندن جنایتهای فرهنگی و سیاسی و اقتصادی این خاندان کثیف به افکار عمومی کم کاریها بسیار است
  • IR ۱۵:۲۲ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
    رضاخان با اینکارها سایه جنگ را از ایران دور کرد و معامله برد برد انجام داد. دقیقا مثل ظریف و بدون شلیک حتی یگ گلوله.
    • IR ۱۵:۵۳ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
      خفه شو مزدور پست تو رو به جای پالانی سلاخی می کنم
    • ب IR ۱۰:۱۹ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
      2 1
      شما به کنایه این حرف رو میزنید دیگه نه؟؟؟؟؟انگار در جنگ با صدام خرمشهر رو میدادیم صدام میگفتیم سایه جنگ رو از ایران دور کردیم و برد برد کردیم مثل ظریف و شهر ها رو یکی یکی میدایم به بهانه این که سایه جنگ رو دور میکنیم و چشم باز میکردیم فقط میدان آزادی تهران برامون میموند به نام ایران!!!!!!!!!!
  • IR ۱۵:۲۶ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
    باید دوباره امپراطوری ایران احیا شود و سرزمینهای از دست رفته به مام میهن برگردند از افغانستان گرفته تا ارمنستان و آذربایجان و نیمی از ترکیه و عراق
    • ناشناس IR ۱۵:۵۹ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
      آره زود باشین مردیم از رفاه جاشون خالیه
  • حامد IR ۱۵:۳۳ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
    باید مرز ایران و ترکیه آنجایی که به نخجوان متصل می شود یعنی باریکه ای 1کیلومتری بین ایران و ارمنستان را هم می گفتید. رضاخان نظامی بود ولی هیچ گونه شعور استراتژیک نداشت همچنان که بسیاری از دیپلماتهای فعلی ما شعور ژئوپلیتیک ندارند
    • IR ۰۸:۰۲ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
      2 15
      شما با شعوری در دوره ای که همه کشور ها فکر پیشرفت در تمام عرصه هاست شما فکر کشور گشایی و جنگ و ... هستی
  • US ۱۵:۵۲ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
    تف به وجود بی شرفت رضا پالونی
  • IR ۱۵:۵۵ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
    خاندان نکبت پهلوی که نابود شده اما هنوز عمله هاشون هستن اونارو با تبر ریز ریز می کنیم
  • IR ۱۶:۰۰ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۱
    تاریخ ایران خیلی غم انگیزه. به امید اقتدار و صلابت هر چه بیشتر ایران
  • IE ۰۰:۰۱ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
    5 9
    جد قاجارتوت نصف ایران رو به روس تحویل داد براتون در نمیاد.
  • IR ۰۲:۱۲ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
    394 6
    قاجار جنگید چون تورکا غیرت دارن
    • IR ۰۹:۵۶ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
      3 2
      یعنی بقیه بی غیرتن؟ یعنی اینقدر سیاه و سفید؟!
  • علی IR ۰۲:۵۹ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
    8 1
    اون از خدا بی خبرا که بخشی از ایران را از دست داده ولی نزاریم پنجاه درصدی سهم دریای خزر را روسیه و دوستانش از دستمون در این شرایط قدرتمندی کم کنند و خدای نکرده تبدیل به بیست درصد بشه
  • محمد IR ۰۶:۵۶ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
    9 2
    مرز با نخجوان و آذربایجان و ترکمنستان هم بوده
  • IR ۰۸:۴۶ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
    6 3
    دولت فعلی هم بهتراز قبلیها و با مهارت تمام چوب حراج زد بر خاک و اب ایرانزمین
  • قاسمی IR ۰۹:۵۷ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
    4 1
    فرمان جهاد صادر کنید مثل دوره دوم جنگهای ایران و روس ..تا همه املاک جداشده بازگردند
  • IR ۱۵:۲۹ - ۱۳۹۸/۰۶/۱۲
    0 1
    سلام همه اینها برای این است که ایران در مرز خودش مشغول باشد تا امریکا و انگلیس احساسرخطر نکنند ما کاری که قبلا زمین از دست دادند نداریم ما با انگلیس که هلوکاس ایرانی ساخت و امریکا که در ایران جنایت کرد کارداریم ایرانیان با شعور فریب این مقاله رانخورید با این مقاله می خواهند ذهنها را از خودشون دور کنند
  • دوست نزدیک ایران AT ۱۲:۲۴ - ۱۳۹۸/۰۶/۲۶
    3 0
    همون طور که از سلسله قاجار بدم میاد از خاندان پهلوی هم بدم میاد>>چون زیانشون برای ایران خیلی بیشتر از سودشون برای ایران بود>>از دست دادن دشت ناامید/کوه آرارات و پیرامونش و...داغی بود که توسط این خاندان منحوس بر دل ایرانیان میهن پرست گذاشته شد-هر وقت به این خیانت فکر میکنم برای ایران گریه میکنم.

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس