مناطق آزاد

مساحت مناطق آزاد، طبق تعاریف نهادهای بین‌المللی زیر هزار هکتار و طبق نظر مرکز پژوهش‌های مجلس باید زیر ۳هزار هکتار باشند با این حال، مناطق آزاد کشورمان رکورد وسعت در دنیا را از آن خود کرده‌اند.

سرویس اقتصاد مشرق - در حال حاضر، ایران دارای هفت منطقه آزاد است که از نظر وسعت، بزرگترین مناطق آزاد جهان به شمار می‌آیند. در چند سال اخیر هم هشت منطقه آزاد برای احداث پیشنهاد شده که آنها هم دارای مساحت‌ها بسیار بالایی هستند.

اکبر ترکان، دبیر سابق شورایعالی مناطق آزاد، دلیل وسعت بالای مناطق آزاد پیشنهاد شده را ایجاد زیرساخت و سرمایه‌گذاری عنوان کرده و گفته بود: «محدود شدن مناطق آزاد جدید، این فرصت‌ها را از بین خواهند برد». گفته‌های ترکان در حالی است که طبق تعریف نهادهای بین‌المللی، مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، مناطقی محصور هستند که به‌وسیله فنس‌کشی محصور شده و عموماً کمتر از ۱۰۰۰ هکتار هستند.

بیشتر بخوانید

در مناطق آزاد چه می‌گذرد؟

سالانه چه میزان کالای غیرصنعتی از مناطق آزاد وارد کشور می‌شود؟

*نتایج مقایسه‌های تطبیقی مساحت مناطق آزاد مختلف

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس ، مقایسه تطبیقی مساحت مناطق آزاد ایران و برخی از مناطق آزاد جهان به خوبی نشان می‌دهد موفق‌ترین مناطق آزاد جهان یعنی «شنژن چین» و «جبل‌علی امارات» دارای مساحت‌هایی کمتر از ۵هزار هکتار هستند که نشان از حاکم بودن منطق علمی و تمرکز این مناطق بر امور تولید، صادرات، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و پرهیز از ورود به مسائل حاشیه‌ای در این مناطق است.

در مقابل، منطقه آزاد ماکو با مساحت بیش از ۵۰۰ هزار هکتار و مناطق آزاد ارس و اروند با مساحت‌های چند ده هزار هکتاری به جهت تأمین نشدن زیرساخت‌ها و فنس‌کشی منطقه و جلوگیری از رسوب کالا و قاچاق و درگیر شدن با امور شهری و روستایی، با مشکلات متعددی مواجه بوده و توجیه اقتصادی خود را به‌لحاظ تولیدی و صادراتی از دست داده‌اند.

*مساحت زیاد مناطق آزاد، «منشاء فساد»

جواد قادری نماینده سابق مجلس

جعفر قادری، نماینده سابق مجلس و کارشناس اقتصادی در این‌باره می‌گوید: «مساحت مناطق آزاد نباید وسیع و گسترده باشد، بلکه باید به اندازه‌ای تعیین شود که  امکان ایجاد زیر ساخت‌ها برای آنها وجود داشته باشد». به گفته وی «مساحت زیاد این مناطق، منشاء فساد و نیز گریزگاهی برای دور زدن قانون، مالیات و حقوق  گمرکی است».

جواد معصومی، مدیرعامل سابق منطقه آزاد اروند نیز با انتقاد از مساحت بالای مناطق آزاد کشورمان عنوان می‌کند: «جبل‌علی امارات یکی از موفق‌ترین مناطق آزاد دنیا است که کل مساحت آن در فاز اول ۱۰۰۰ هکتار و با فاز توسعه ۱۷۰۰ هکتار است، در حالیکه منطقه آزاد ماکو ۵۰۰ هزار هکتار مساحت دارد و یا آنکه مساحت منطقه آزاد اروند ۴۲هزار هکتار است».

بیشتر بخوانید

سهم تقریباهیچ صادرات کالا در مناطق آزاد

در برج صدف کیش چه می‌گذرد؟

در نمودار زیر مقایسه‌ای بین مساحت مناطق آزاد ایران با مناطق آزاد جهان صورت گرفته است؛ همانطور که مشاهده‌ می‌شود، منطقه آزاد ماکو ایران، با ۵۰۰هزار هکتار، بیشترین مساحت مناطق آزاد دنیا را به خود اختصاص داده است.

مقایسه مساحت مناطق آزاد ایران با مناطق آزاد جهان بر حسب هزار هکتار

 

*مساحت مناسب برای هر منطقه آزاد

جدول زیر که در بر گیرنده انواع مناطق آزاد و کاربردهای آن است، نشان می‌دهد که مساحت انواع مناطق آزاد عموماً کمتر از ۱۰۰۰ هکتار است اما متاسفانه مساحت مناطق آزاد جدید پیشنهادی کشورمان، یعنی مهران، اینچه‌برون، اردبیل، جاسک، سیستان، بوشهر، بانه‌-مریوان و قصر شیرین به ترتیب برابر با ۳۵.۰۰۰،  ۳۰.۹۸۳،  ۳۰.۴۰۴،  ۳۰.۰۰۰،  ۲۸.۴۳۸،  ۲۶.۶۸۴،  ۸.۴۹۵ و ۹.۸۵۰ هکتار است.

انواع مناطق آزاد و کاربردهای آن

 

حال این سوال به ذهن متبادر می‌شود که چرا مناطق آزاد ایران از استانداردهای جهانی برای وسعت مناطق آزاد فاصله گرفته و در کمال تعجب، مناطقی را احداث و یا پیشنهاد می‌کند که از نظر مساحت، اختلاف بسیار فاحشی با وسعت‌های معمول دنیا دارد؟

بیشتر بخوانید

اشتغالزایی مناطق آزاد چقدر است؟

دلالی جدید در مناطق آزاد: پاسپورت بدهید کالا وارد کنیم

* وسعت بالای مناطق آزاد چه پیامدهایی دارد؟

مرکز پژوهش‌های مجلس اخیراً گزارشی را در خصوص لایحه افزایش هشت منطقه آزاد منتشر کرده که بر اساس آن، «عدم امکان ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز»، «عدم امکان فنس‌کشی و محصور کردن منطقه و زمینه رسوب و قاچاق کالا»، «عدم امکان عملیاتی کردن مزایای قانونی در کل محدوده مصوب منطقه»، «بروز پدیده افزایش قیمت زمین و زمین‌خواری»، «تردد خودروی سواری»، «ورود کالای همراه مسافر»، «وجود نقاط جمعیتی شهری و روستایی در محدوده مناطق»، «تورم ساختار سازمانی و افزایش نیروی انسانی ستادی در مناطق»، «بروز مشکل در استفاده از فرودگاه‌های مسافری موجود در شهرها»، «قرار گرفتن مسیرهای اصلی جاده‌های کشور در محدوده مناطق آزاد» و «ایجاد مناطق منفصله» بخشی از چالش‌های پیش‌روی مناطق آزاد کشورمان به واسطه «وسعت بالا و مکان‌یابی نادرست» عنوان شده است.

به اذعان این مرکز، اگر مناطق آزاد جدید به همان شکلی که در لایحه دولت و در نقشه پیوست آمده، ایجاد شوند، همانند مناطق آزاد فعلی با آسیب‌ها و چالش‌هایی مواجه شده و برای تامین زیرساخت‌های خود، از بدو تاسیس، به کسب درآمدهای ناپایداری همچون «فروش اراضی»، «اخذ عوارش از واردات» و «تردد خودرو سواری وارداتی» متوسل خواهند شد. از این‌رو انتظار می‌رود با بازنگری در نقشه‌های مناطق آزاد، نسبت به کاهش مساحت آن‌ها اقدامات لازم انجام شود.

نظرات

  • انتشار یافته: 11
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 2
  • IR ۱۶:۱۳ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    9 1
    قرار است کل ایران منطقه آزاد شود
  • IR ۱۶:۳۲ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    15 2
    مساحت مناطق آزاد نباید وسیع و گسترده باشد، بلکه باید به اندازه‌ای تعیین شود که امکان ایجاد زیر ساخت‌ها برای آنها وجود داشته باشد
  • IR ۱۶:۳۳ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    1 1
    «بروز مشکل در استفاده از فرودگاه‌های مسافری موجود در شهرها مهمترین مشکل است. خاک بر سرت
  • IR ۱۶:۳۴ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    2 17
    لعنت بر سیاه نمایی های مشرق پس فترت که نمیگذارد دولت همه کشور را منطاقه آزاد بکنید و همه پولدار شویم
    • علی IR ۱۶:۵۳ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
      7 0
      ایا شما عقل موجود است؟ Google Translate
  • احدی IR ۱۸:۰۷ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    12 0
    به همان وسعت جنس قاچاق وارد میشود تا اقتصاد مملکت ویران شود تازه تحقیق کنید ببیند دست چه کسانی اداره میشود
  • بهزاد NL ۱۸:۲۱ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    3 0
    ۱_ منطقه ازاد باید در مساحت کمتر همراه با فنس کشی باشد. ۲-در منطقه ازاد باید فرودگاه و راه های ارتباطی استاندارد باشه.
  • علی IR ۱۸:۳۶ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    1 1
    اول از همه چی باید آزاد باشد ما خیلی ها داریم اسمشون آزاده خودشون زندان ابد
  • بهزاد IR ۱۹:۰۶ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۲
    14 0
    ۱- متاسفانه هر کسی تو این اشفته بازار ایران شده برامون کارشناس اقتصادی .در حالی اصلا مفهوم اقتصاد و نمیفهمه‌.منطقه ازاد خاص مناطق مرزیست .بشرطیکه اولا باید فرودگاه داشته باشد .ثانیا.مردم ان منطقه فرهنگ ارتباط داشته باشه.ثالثا ‌.گمرک .راه ارتباطی خوب و فنس کشی داشته باشه.
  • SE ۰۷:۴۶ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۳
    1 0
    قاچاق قانونی تجار از همین مناطق آزاد است رئیس قبلی شان هم معاون حاج حسن است
  • IR ۱۰:۱۶ - ۱۳۹۷/۰۱/۲۳
    1 0
    عقل بالاترین نعمت است

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس