به گزارش مشرق، روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی با بررسی مسیر انتقال موز از مزارع آمریکای مرکزی تا فروشگاه‌های آمریکا، نشان می‌دهد که پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران چگونه به یکی از معمولی‌ترین اقلام سبد غذایی خانوارهای آمریکایی رسیده است.
افزایش قیمت سوخت، کود شیمیایی و حمل‌ونقل، زنجیره تأمین موز را تحت فشار گذاشته؛ صنعتی که با وجود جابه‌جایی میوه در مسافت‌های طولانی، به دلیل حاشیه سود اندک، توان محدودی برای افزایش قیمت‌ها دارد.
برخی از محورهای مهم این گزارش به شرح زیر است:
۱. افزایش هزینه‌های جنگ از سوخت تا بسته‌بندی موز
جنگ علیه ایران هزینه تولید و انتقال موز را در چندین مرحله افزایش داده است. قیمت گازوئیل مورد استفاده کامیون‌های یخچال‌دار شرکت دل‌مونته در آمریکا از زمان آغاز جنگ حدود ۷۰ درصد بالا رفته و در مقطعی از هر گالن ۶ دلار فراتر رفته است. سوخت کشتی‌ها و سامانه‌های آبیاری مزارع در آمریکای مرکزی و جنوبی نیز گران‌تر شده‌اند.
از سوی دیگر، افزایش قیمت کود شیمیایی، مواد بسته‌بندی و ترکیبات مورد استفاده برای مقابله با بیماری‌های گیاهی، هزینه تولید را در سراسر زنجیره تأمین بالا برده است.
۲. تداوم اختلال در تنگه هرمز و فشار بر بازارهای جهانی
به نوشته نیویورک‌تایمز، تردد کشتی‌ها از خلیج فارس و تنگه هرمز همچنان به‌شدت کمتر از سطح پیش از جنگ است. این تنگه پیش از جنگ مسیر انتقال حدود یک‌سوم کود شیمیایی جهان و یک‌چهارم نفت حمل‌شده از طریق دریا بود.
با وجود افزایش جریان نفت از خاورمیانه نسبت به مقاطع قبلی جنگ، قیمت جهانی نفت در هفت ماه گذشته بارها از ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفته است. افزایش هزینه انرژی نیز به صنایعی منتقل شده که ممکن است در نگاه نخست ارتباط مستقیمی با جنگ نداشته باشند؛ از جمله تولید و توزیع مواد غذایی.
۳. زنجیره تأمین طولانی و حساس موز
انتقال موز به آمریکا نمونه‌ای از وابستگی این صنعت به سوخت و حمل‌ونقل سردخانه‌ای است. بخشی از موزهای وارداتی شرکت دل‌مونته در مزارع گواتمالا کشت می‌شوند، سپس با کامیون‌های یخچال‌دار بیش از ۲۵۰ مایل به بندری در ساحل کارائیب منتقل و با کشتی به بندر گلاستر سیتی در ایالت نیوجرسی فرستاده می‌شوند.
این میوه باید در تمام مسیر در شرایط مناسب نگهداری شود و پس از رسیدن به مقصد نیز در تأسیسات ویژه، به‌تدریج رسیده شود. هر افزایش در هزینه سوخت و حمل‌ونقل، به همین دلیل، بخش‌های مختلف این زنجیره را تحت فشار قرار می‌دهد.
۴. صنعتی با حاشیه سود ناچیز و قدرت محدود برای افزایش قیمت
موز با وجود جایگاهش به‌عنوان پرمصرف‌ترین میوه در آمریکا، برای تولیدکنندگان و فروشگاه‌ها سود چندانی ندارد. فروشگاه‌ها معمولاً موز را با قیمت پایین عرضه می‌کنند تا مشتریان را به خرید دیگر کالاها ترغیب کنند. رقابت میان شرکت‌هایی که محصولی تقریباً مشابه می‌فروشند نیز قدرت قیمت‌گذاری تولیدکنندگان را محدود کرده است.
طبق گزارش، میانگین قیمت هر پوند موز در آمریکا در ماه اوت حدود ۶۵ سنت بوده و طی یک دهه گذشته تغییر چندانی نکرده است. حاشیه سود شرکت دل‌مونته از فروش موز در سه‌ماهه دوم سال جاری میلادی نیز تنها ۲.۳ درصد بوده است.
۵. فشار هزینه‌ها بر کشاورزان و احتمال کاهش تولید
افزایش هزینه‌های تولید می‌تواند کشاورزان را به کاهش مصرف کود و مواد مقابله با بیماری‌های گیاهی وادار کند؛ تصمیمی که احتمال دارد محصول سال آینده را کاهش دهد. برخی کشاورزان آمریکای مرکزی نیز به دلیل افزایش هزینه‌ها، کشت موز را کنار گذاشته و به سراغ محصولاتی مانند آناناس رفته‌اند.
در شمال پرو، میگل آنخل مورالس، یکی از تولیدکنندگان موز، می‌گوید هزینه‌هایش در سال جاری ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش یافته، اما به دلیل قراردادهای سالانه نمی‌تواند به‌سادگی قیمت فروش را بالا ببرد. به گفته او، از پنج سال پیش تاکنون، حجم تولید منطقه‌اش از ۱۲ کانتینر موز به تنها یک کانتینر رسیده است؛ هرچند بیماری گیاهی نیز در این افت تولید نقش داشته است.
۶. جنگ به بحرانی اضافه شده که پیش‌تر هم وجود داشت
صنعت موز پیش از جنگ نیز با مجموعه‌ای از مشکلات روبه‌رو بود؛ از جمله تغییرات اقلیمی، تعرفه‌های تجاری، کمبود راننده کامیون و گسترش بیماری‌های گیاهی. بیماری پاناما که به‌وسیله نوعی قارچ ایجاد می‌شود، در گذشته گونه «گروس میشل» را تقریباً از بازار حذف کرد و تولیدکنندگان را به سمت گونه کاوندیش سوق دادند؛ گونه‌ای که تقریباً تمام موز مصرفی آمریکا از آن به دست می‌آید.
اکنون سویه دیگری از این بیماری، مزارع کاوندیش را در بخش‌هایی از آسیا و آمریکای جنوبی تهدید می‌کند و می‌تواند زمین‌های آلوده را برای دهه‌ها غیرقابل استفاده کند. هزینه‌های بالاتر ناشی از جنگ نیز منابعی را که شرکت‌ها و کشاورزان می‌توانند صرف مقابله با این تهدیدها کنند، محدودتر می‌کند.
۷. جمع‌بندی
گزارش نیویورک‌تایمز نشان می‌دهد که پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران به حوزه‌هایی فراتر از بازار نفت و انرژی رسیده و حتی زنجیره تأمین یک میوه ارزان و پرمصرف در آمریکا را تحت فشار قرار داده است. افزایش هزینه سوخت، کود و حمل‌ونقل در صنعتی که حاشیه سود اندکی دارد، می‌تواند هم درآمد کشاورزان را کاهش دهد و هم سرمایه‌گذاری برای مقابله با بیماری‌های گیاهی را دشوارتر کند.
