مصطفی زمانی‌فر - نویسنده

برای بیان این روایت تنها به خاطره‌نگاری اکتفا نکردم چون در غیر این صورت حجم کار زیاد بسیار زیاد می­‌شد. هرچند پیاده­‌سازی کار تلفیقی بسیار سخت بود. چون جور کردن وقایع کار بسیار سختی بود.

به گزارش گروه جهاد و مقاومت مشرق، «خانه عمو حسین» عنوان تازه‌ترین اثر منتشر شده‌ی مصطفی زمانی­‌فر متولد سال ۱۳۶۰ است. او، یکی از نویسندگان و خاطره‌نگاران جوان در حوزه دفاع مقدس است. زمانی­فر در این کتاب، علاوه بر ذکر خصوصیات و شخصیت افراد حاضر در تیپ مستقل ۱۸ الغدیر به بیان یک حماسه تاریخی می­پردازد. خانه عمو حسین برخلاف دیگر کتاب­های دفاع مقدس به روایت زندگی یک شهید اکتفا نکرده است بلکه به تمام افراد حاضر در یک گردان می­پردازد. این کتاب در اصل روایت‌گر حضور چهار ماهه یک گردان در منطقه­ای به نام زید است که منجر به پیروزی بر رژیم بعث می­شود.

با زمانی­‌فر درباره این کتاب و لزوم نگارش خاطرات شهدا حرف زده و این را پرسیدیم که هدف و دغدغه او در ادبیات دفاع مقدس چیست. او معتقد است خاطرات جنگ دفاع مقدس به عنوان تاریخچه کشور هستند و باید در حفظ و نگهداری آن کوشید. از نویسندگان جوان استفاده شود چون تعداد کمی از نویسندگانی که در این حوزه فعالیت دارند در حال از بین رفتن هستند.

چه شد که نوشتن خاطرات شهید محمد قهرمان را شروع کردید؟‌ انتخاب خودتان بود یا ‌به شما پیشنهاد شد؟

حدود ده یا یازده سال از فعالیت من در حوزه ادبیات پایداری می­‌گذرد. تقریبا با موضوعات دفاع مقدس آشنا هستم، مخصوصا گردان­های یزد. در رابطه با تیپ مستقل ۱۸ الغدیر و حماسه آفرینی­‌های آن­ها شناخت داشتم. با دوستان در حوزه هنری یزد صحبت کردم و مورد استقبال قرار گرفت. حوزه هنری حمایت کردند و شروع به کار کردم. تقریبا چهار سال از شروع مصاحبه­ها تا نگارش و چاپ "خانه عمو حسین" زمان برد.

 این نوع کتاب ها در واقع نوعی روایات مستند را بیان کرده و ما را به لحظه هایی می برد که این سال ها کمتر درباره شان حرف زده شده است. این نگاه چه تاثیری بر مخاطب دارد؟

در اکثریت کتاب­ها در این زمینه روال کار به این صورت بوده که از شخصیت و زندگانی تنها یک شهید گفته شده است. از زندگی روزمره شهید از دوران کودکی تا شهادت. به لحظه­های عملیات و شهادت، اشاره­ای شده و رد شدند. این نوع کتاب­ها کلیشه­ای هستند و خیلی از آن­ها خوانده شده و تکراریست. اما در این کتاب از حالت کلیشه­ای خارج شده است. خانه عمو حسین بیانگر یک روایت تاریخی است و در کنار آن خصوصیات کلی رزمندگان نیز بیان شده است. همین موضوع علاوه بر جذب مخاطب بیشتری باعث رابطه حسی عمیق­تر بین خواننده و وقایع شده است. 

چنین پرداخت هایی آیا ما را به داشتن تصویری کامل تر و واقعی تر از آدم های سال های جنگ نمی کشاند؟

قطعا همین­طور است. رزمندگان و شهدایی که در این کتاب ذکر شده­‌اند، به همان صورتی که بودن بیان شدند. یعنی با تمام خصوصیات خوب و یا حتی بد. مثلا کسی که کمی تندخو بوده، به همان صورت بیان شده و سعی نکردم قسمتی از خصوصیات او پنهان شود. ساختن یک تصویر واقعی از افراد در ذهن مخاطب، به ارتباط و تاثیرگذاری بیشتر کمک می­کند. خواننده متوجه می­‌شود که آن­ها نیز از جنس بشر بودند و سبب الگوسازی در او می­‌شود.

ملاک و معیار یک خاطره برتر چه عناصر و چه مولفه­‌هایی می­‌تواند باشد؟

جنس خاطره اصالت آن است. اگر غیر از گفته­ها بیان شود، خاطره نویسی نمی­شود. پرداخت­های زیاد باعث می­شود، خاطره از حالت اصلی خود خارج شود. به گفته مقام معظم رهبری خاطرات باید به گونه­ای بیان شود که تنها رنگ و لعاب به آن داده شود. رنگ و لعاب به معنی خارج شدن از حالت اصلی نیست بلکه تنها دستی به خاطرات کشیده می­شود. هر چه خاطره اصیل­تر و واقعی­تر باشد قوی­تر است. باید تمامی وقایع به همان صورت که بوده بیان شود. نکته بعدی بیان جزئیات است. هرچه بیان جزئیات و موشکافی بیشتر، خاطره بهتر و قوی­تر است.

آیا شما کارتان را خاطره‌نگاری می دانید؟

کتاب به سبک خاطره­‌نگاری است اما در اصل تلفیقی بین خاطره‌نگاری و مستندنگاری است. برای بیان این روایت تنها به خاطره‌نگاری اکتفا نکردم چون در غیر این صورت حجم کار زیاد بسیار زیاد می­‌شد. هرچند پیاده­‌سازی کار تلفیقی بسیار سخت بود. چون جور کردن وقایع کار بسیار سختی بود. اما فکر می­کنم نتیجه سبکی شد که کمتر از دیده شده است و یک سبک نگارش جدید است.

خاطره‎نگاری‌ها تا چه اندازه می‌توانند به نویسندگان رمان‌ها کمک کنند؟

پایه و مواد اولیه رمان نویسی خاطره نگاری و حتی تاریخ شفاهی است. رمان­ها همان خاطرات با عناصر بیشتر هستند. عناصر بسیاری همچون زیباسازی، تخیل و ... . البته هر چقدر جزئیات بیشتری در خاطات بیان شود به بهبود کیفیت رمان کمک بیشتری می­کند. بین خاطره نگاری و رمان ارتباط مستقیمی وجود دارد.

آیا میان رمان نویس ها و فیلمنامه نویس ها با کتاب های خاطره ارتباط خوبی برقرار شده است؟

درصد خروجی به صورت نمایش­نامه و فیلم­نامه و یا رمان بسیار کم است. ان‌شاالله بیشتر شاهد این خروجی باشیم که دفاع مقدس از مظلومیت خارج شود.

دغدغه شما در نگارش ادبیات پایداری و خاطره‌نویسی چیست؟

باید خاطره­‌های شهدا و رزمندگان را جمع­آوری کنیم تا قبل از اینکه آن­ها و کسانی که در اطرافشان بودند از میان ما بروند. باید کتاب­های بیشتری در این زمینه منتشر شود. باید سعی شود هرآنچه که واقعیت است نشر داده شود. خاطرات جنگ دفاع مقدس به عنوان تاریخچه کشور هستند و باید در حفظ و نگهداری آن کوشید. از نویسندگان جوان استفاده شود چون تعداد کمی از نویسندگانی که در این حوزه فعالیت دارند در حال از بین رفتن هستند. حجم بسیار زیادی از مستندات و مصاحبات هستند که باید به صورت خروجی دربیایند ولی افراد فعال در این زمینه کم است. بهتر است از نسل جوان استفاده شود که بتوانند این راه را ادامه دهند.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس