کد خبر 1115897
تاریخ انتشار: ۱۸ شهریور ۱۳۹۹ - ۰۹:۱۴
بورس نمایه

چهار اقتصاددان در گزارشی با اشاره به دلایل بنیادین سقوط شاخص بورس، ضمن پرهیز دادن دولت از انجام سه مدل مداخله اشتباه در بازار سهام، خواستار اتخاذ سه رویکرد اصلاحی از سوی دولت شدند.

به گزارش سرویس بورس مشرق، چهار اقتصاددان در گزارشی با اشاره به دلایل بنیادین سقوط شاخص بورس، ضمن پرهیز دادن دولت از انجام سه مدل مداخله اشتباه در بازار سهام، خواستار اتخاذ سه رویکرد اصلاحی از سوی دولت شدند.

بیشتر بخوانید:

آخرین آمار خروج سرمایه از بورس

متن کامل گزارش که به امضای علی مدنی‌زاده، امیر کرمانی، علی مروی و سید محمد صادق الحسینی رسیده است به این شرح است:

شاخص کل بورس تهران از ابتدای سال تا ۱۲ شهریور ۲۱۸ درصد رشد داشت. در بازه ۱۰ ساله هم رشد شاخص کل ۸۷۰۰ درصد بوده است که نشان از یک بازدهی بالا در این بازار دارد. حتی رشد دلاری این بازار در ۱۰ سال اخیر ۲۱۵ درصد بوده در حالی که در همین دوره (تا ۱۲ شهریور ۹۹) رشد دلاری بازارهای جایگزین مثل مسکن منفی ۱۱ درصد و بازار طلای جهانی با همه فراز و نشیب آن تنها مثبت ۵۵ درصد بوده است! (نمودار شماره ۱)

نمودار شماره ۱

چه عواملی موجب رشد بالای بازار سهام شد؟

عوامل متعددی در این رشد سریع مطرح هستند اما به اختصار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

رشد حجم نقدینگی که در این مقطع عمدتاً از ناحیه کسری بودجه ایجاد شده بود همیشه موتور بازارهای دارایی در اقتصاد ایران بوده و هست. این رشد در کنار نرخ بهره حقیقی بسیار منفی (نرخ سود منهای تورم) در سالهای ۹۷ و ۹۸ و ۹۹ که در نمودار شماره ۲ می‌بینید و در اقتصاد ایران کم نظیر بوده یکی از مهمترین دلایل ایجاد حباب در بازار دارایی‌ها محسوب می‌شود.

نمودار شماره دو

از دیگر سو اقدامات درست برای محدود کردن تراکنش‌های بانکی (در قالب برنامه‌های مبارزه با پولشویی و فراتر از آن) هم جلوی بسیاری از اقدامات سفته بازانه در سایر بازارها خصوصاً بازار ارز را گرفت و بخش عمده‌ای از تقاضای سفته بازانه ناشی از دو عامل بالا را به بازار بورس منتقل کرد.

اما ایرادات ساختاری این بازار نظیر درصد شناوری پایین و به اصطلاح کمبود دارایی (asset shortage) در بازار بورس سبب شد این حجم تقاضا با عرضه‌ای محدود روبرو شود. در کنار این، وجود مقررات بیش از حد در بورس (over regulated) نظیر دامنه نوسان ۵ درصد و حجم مبنا و … و نیز عدم واکنش به موقع ارکان تنظیم‌گر بازار سبب شد تا با تشدید ۳ عامل بالا بزرگترین دور خودفزاینده مثبت در دهه‌های اخیر اقتصاد ایران برای بیش از ۸ ماه در سالهای ۹۸ و ۹۹ در بورس تهران شکل بگیرد.

از طرف دیگر، ارزش‌گذاری پایین تاریخی بورس در دهه‌های گذشته در ایران نیز می‌تواند یکی از عوامل رشد اخیر باشد. اما نکته اصلی آن است که تنها زمانی می‌توان به میزان اهمیت این عامل پی برد که نرخ بهره حقیقی بیش از حد منفی نباشد و مشکل محدودیت شدید عرضه دارایی‌ها نیز از بین برود. اتفاقاً این فرآیند اصلاح بازار است که می‌تواند به سرمایه‌گذاران بنیادی فرصت تفکیک سهام شرکت‌های ارزنده از سهام‌های غیر ارزنده و در نتیجه اصلاح قیمت‌های نسبی را بدهد. این امر قطعاً بیشترین کمک را نیز به رشد پایدار و بلندمدت بازار سهام می‌کند و هر گونه اخلال در این فرآیند اصلاح قیمت‌های نسبی شرکت‌های بورسی، تنها به رشد بلند مدت بازار سهام آسیب وارد می‌کند.

در این دوره هشدارهای متعدد نسبت به افزایش ریسک‌های سرمایه‌گذاری در بازار سهام و احتمال کاهش جدی شاخص داده شد. از جمله این هشدارها نامه ۲۵ پژوهشگر مالی و اقتصادی بود.

حالا چه نباید کرد؟

۱- ابعاد بورس ما در حال حاضر بسیار بزرگ‌تر از آن است که در صورتی که قیمت تعادلی سهام شرکت‌ها از قیمت فعلی آن‌ها کمتر باشد بتوان با حمایت‌های دستوری و مقطعی برخی بازیگران حقوقی از افت بیشتر آن جلوگیری کرد. مثلاً اگر در شرایطی که بازار حدس می‌زند قیمت تعادلی کمتر از قیمت‌های موجود است با اجبار شرکت‌های حقوقی و یا با اعطای تسهیلات برای خرید سهام سعی در حفظ بازار داشته باشیم، این سیاست تنها مسیر خروج سفته‌بازان از بازار را هموار کرده و ناترازی‌های بورس به سرعت به سایر بازارها علی‌الخصوص بازار ارز منتقل می‌شود. این اقدام ریسک بالای بازار بورس را به کل اقتصاد گسترش داده و می‌تواند ماشه تورم‌های بالا در اقتصاد ایران را فعال بکند. دقت به این نکته ضروری است که نظارت بر عملکرد تعداد بسیار زیادی بازیگر حقیقی و جلوگیری از سفته‌بازی آنان در بازار ارز بسیار سخت‌تر از نظارت بر تعداد محدودی بازیگر حقوقی است. از طرف دیگر در صورتی که قیمت تعادلی بازار بیش از قیمت‌های فعلی باشد نیازی به حمایت دولت نیست و این افت شاخص توسط خود بازار و سرمایه‌گذاران با افق برنامه‌ریزی بلندمدت اصلاح می‌شود.

۲- حمایت‌های دستوری از سهام‌های خاص –علی‌الخصوص سهام‌های شاخص ساز- تنها منجر به تعویق فرآیند اصلاح قیمت‌های نسبی سهام‌ها می‌شود و به زیان کل بازار خواهد بود. این خلاف سیاستگذاری در جهت منافع عمومی است و قطعاً منجر به فساد شدید شده و در راستای کمک به خروج سریع‌تر سرمایه‌گذاران کلان از سهام‌های غیر ارزنده و در نهایت سقوط شدیدتر آن سهام‌ها و کل بازار می‌شود.

۳- نباید با ایجاد محدودیت‌های بیشتر جلوی اصلاح قیمت‌ها را گرفت. هر افزایش محدودیتی مثل افزایش حجم مبنا یا کاهش دامنه نوسان سبب کاهش نقدشوندگی بازار شده، فرآیند فزاینده کاهشی و سقوط را تقویت می‌کند.

چه باید کرد؟

۱- تنها راهکار واقعی حمایت از بورس، کم کردن و کنار گذاشتن مداخلات در قیمت محصول نهایی و در نتیجه افزایش سوددهی شرکت‌ها است. اگر تعزیرات و قیمت‌گذاری‌های تصنعی، فساد آمیز و خلاف مسلمات علم اقتصاد کنار گذاشته شود سود بسیاری از شرکت‌های بورسی افزایش یافته و در قیمت‌های فعلی ارزنده خواهند شد.

۲- کاهش محدودیت‌ها بر رشد صندوق‌های سبدگردان (و نه درآمد ثابت) و در مقابل منوط شدن هر گونه رشد صندوقهای درآمد ثابت به خرید اوراق قرضه‌ی دولتی. این امر منجر به ایجاد پرتفوی متنوع برای سرمایه‌گذاران می‌شود و در نتیجه از رفتارهای هیجانی در بازار می‌کاهد.

۳- جلوگیری از رانتهای فنی ایجاد شده نظیر سر خطی زدن که سبب می‌شود عده‌ای با دسترسی‌های خاص بتوانند زودتر از بقیه از بازار منفی خارج شده و فرصتهای برابر بازار را از بین ببرند.

منبع: مهر

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha

نظرات

  • انتشار یافته: 25
  • در انتظار بررسی: 0
  • غیر قابل انتشار: 9
  • IR ۰۹:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    39 4
    اگر اینه طرز حمایت و نجات دادن بورستون انشاالله هر چه زودتر این بورس نابود بشه . طرف بعنوان راهکار نجات بورس گفته تعزیرات باید عنان قیمت کالاها در بازار رو رها کنه تا بحدی قیمت کالاها در جامعه افزایش پیدا کنه تا با سودآور شدن شرکتها بورس هم رونق بگیره !!! خیانتی که از بازار خودرو شروع کردن . آقای روحانی 7 ساله کل بازارها قربونی بورستون شده و عامل رکود و تورم جامعه همین بورسه . جز بورس و برجام شما چه چیزی برای ارائه داشتی ؟
    • IR ۱۹:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
      1 3
      دلیلش مشخصه تدبیر.
    • مهدی IR ۲۲:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
      1 2
      بدبخت سواد نداری چشم هم نداری ؟ بورس عامل تورم است ؟ الان که بیشتر از یک ماهه بورس داره میریزه پس چی عامل تورم است ؟ چرا تو این بورس ریزشی قیمت خودرو و ملک و طلا و دلار نمی ریزه و میره بالا ؟ دلیل گرانی های اخیر تلاش دولت برای فشار آوردن به رهبر برای مذاکره مجدد با آمریکا بعد از انتخابات آمریکا است ، مثل دفعه قبل که به برجام ختم شد ، رهبری تنها مانع است و فشار اقتصادی و افزایش نارضایتی مردم بهترین اهرم
  • علی IR ۱۰:۱۷ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    17 3
    ظاهرا کسانی می خواهند بازار بورس را کنترل کنند که هیچ اشرافی روی ان ندارند بهترین حالت استفاده از ابزارهای خود بورس است یعنی تعلیق 50 درصد نمادها و کاهش نوسان از 5 درصد به دو درصد و جمع کردن صف فروش نمادهای کوچک و به مرور باز کردن نمادهای متوسط و سپس نمادهای بزرگ تا بتوان بازار را تحت کنترل گرفت
  • IR ۱۰:۲۰ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    17 17
    مشرق عوضی تو نمی‌خواد از بورس دفاع کنی خیر تو ما را نیست شر مرسان تو نمی‌فهمی ما در معرض سکته ایم نحوه خبرهات خودش باعث سقوط بیشتر میشه خدا سزایتان را بدهد
  • IR ۱۱:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    26 7
    دلایل بنیادی کدوم ریزش؟ تورم رو نمیبینی؟ نرخ دلار و یورو رو نمیبینی؟ قیمت بعضی سهم ها اومده زمان دلار ده هزار تومنی!!!!!!!!! با کدوم منطق؟! همین الان مردم بخوان به سرمایه شون برسند باید بازار 120 درصد رشد کنه تا تازه به اصل سرمایه برسند. روحانی و اون 25 اقتصاد دان و ما بقی تصمیم گیرندگان که مردم رو به بورس دعوت کردید حلال نمیکنیم و باید تو قیامت رو یه پا بایستید و جواب میلیون ها ادم رو بدید. رئیس بنیاد شهید میاد تو برنامه تلویزیونی به مردم میگه سهام ما ارزنده ست و حتما نگهدارید و سیگنال خرید میده بعد یهو همین الان ببینید چه اتفاقی افتاده. این بود صیانت از حق ایثارگران و فرزندان شهدا آقای اوحدی؟
  • علی IR ۱۲:۱۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    5 1
    بعضی ها خودشون زدن ب خواب شاخص برای این رشد کرد که بازار عمق پیدا کرد چند ماه گذشته چند شرکت جدید وارد بازار شدن و همه اونها در مقطعی باعث رشد شاخص شدند
  • IR ۱۲:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    15 1
    دلیلی ندارد الا بی اعتمادی مردم به نظام و انتظار برای انتخابات آمریکا. تا انتخابات آمریکا سقوط بورس ادامه دارد. کشور وابسته یعنی همین
  • IR ۱۲:۴۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    15 6
    به عنوان یه فعال بورس که تو ضرر هم هست، ترجیح میدم بورس پودر بشه ولی قیمت کالا با این پیشنهادات مسخره بالا نره که قشر ضعیف در مضیغه قرار بگیره. واقعا متاسفم برای یه عده سودجوی فرصت طلب که این راهکارها رو ارائه میدن! واقعا منی که دارم، حالا دو روز هم به سرمایه ام دسترسی نداشته باشم، سر گرسنه رو بالش نمیذارم، نه خودم نه خانواده ام، نه حتی فامیلم. چرا تو این وضعیت اقتصادی به فکر قشرهای ضعیف نیستند؟ اینها به واقع یه مشت زالو صفت اند. مردم رو گله ای به سمت بورس کشوندند و سرمایه هاشون رو سوزوندند و حالا میخوان قشر مستضعف رو به سمت مرگ بکشونند. راه حل مال اون موقعی بود که مدام می گفتید نگذارید مردم بدون دانش بیان سمت بورس، نه الان!!! آدم از دست اینا به کی دیگه شکایت کنه جز خدا؟؟؟
  • سعید IR ۱۳:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    4 3
    اولین بار هست میبینم مشرق یک مقاله خوب گذاشته. کنترل قیمت یعنی ورشکستگی شرکت‌های داخلی، یعنی رانت بازی، یعنی اجازه دادن برای قاچاق و در آخر کنترل قیمت ها اگر باعث ورشکستگی بشه یعنی افزایش بی کاری که ضررش به جامعه میرسد. کاش علم اقتصاد جایگزین پوپیولیست میشد.
    • IR ۱۴:۵۹ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
      7 1
      اتفاقا رفقات هم دارن عین نظر تو رو پیاده میکنن . بجای کنترل قیمتها کل بازارها رو رها کردن به امون خدا قیمت های همه چی هم نجومی . اما ظاهرا شما به این حد هم اکتفا نمی کنی چون بقای بورست تو تورم ونزوئلاییه . درسته ؟
    • سعید IR ۰۵:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
      3 0
      کنترل قیمت مال اقتصاد قجری هست. در اقتصاد پیشرفته چنین چیزی نداریم. اگر خودت و دستات میخواید قیمت‌ها پایین بمونه راهش تولید نکردن نقدینگی هست. ۴۰ سال کشور با کنترل قیمت به کجا رسید؟ مشکل بزرگ ما این هست که هر نابلدی مثل شا تز اقتصادی میده در حالی که هیچی از اقتصاد بلد نیست‌
  • IR ۱۴:۲۸ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    8 0
    بورس بورس بورس بورس تادیروز بهشت بود امروز شد جهنم سرمایه گذاران
  • ایرانی IR ۱۴:۳۷ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    2 4
    سلام . مگه رئیس دولت نبود که میگفت مردم پولها شون رو بیارن تو بورس ، بهترین سرمایه گذاریه ... چند روز بعد گفت که گشایش اقتصادی و دقیقاً از همان روز بورس ریزش داشت ، آیا علاوه بر معیشت مردم ، پول پس انداز مردم رو هم گروگان گرفتند . اگر بزودی این وضعیت درست نشود ، این دولت بی تدبیر و ... باید منتظر عواقبش باشد . خدا این دولت اگر قابل اصلاح است ، هدایتش کن و اگر نیست ، عذابشون رو بیشتر کن ... #اعتراض به وضعیت بازار بورس و نقش دولت بی تدبیر و ... #پیگیری و محاکمه عاملان این وضعیت بورس ... # محاکمه مسئولان دولتی مرتبط با این قضایا .... #تَکرار بی تَکرار
  • IR ۱۴:۴۳ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    2 0
    دوست داشته باشیم یا نداشته باشیم بورس همین هست یک روز فراز یک روز فرود البته منکر این نیستم میشه از بورس برای اتفاقات مثبت و کمک به تولید استفاده کرد
  • IR ۱۶:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    5 3
    دیدن مردم سرمایه ها را بردن یه جای خوب آقای صبح جمعه وشرکا فک کردن چه جوری بورس را بترکونیم تا سرمایه ها دوباره بره سمت طلا ودلار وزمین واوضاع نابسامان اقتصادی بی سامان بمونه . خدا را شکر خدا یه جهنم با عذاب معادل ۸۰ میلیونی داره واسشون
  • IR ۱۶:۴۱ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    2 3
    خداوندا خود شاهد باش که با اندوخته مردم این قوم چه کردند
    • IR ۰۰:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
      7 0
      قوم مرده پرست
  • IR ۱۷:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    3 0
    بر باعث و با نیش لعنت
  • شروین IR ۱۷:۴۲ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    0 5
    نظر نده یا صحبت نکنه خداییش همه چی اروم میشه اقا مجبور نیستی حرف بزنی که بشین یه گوشه تا مهلت دولتت تموم بشه یادگاری زیاد گذاشتی برا این ملت
  • IR ۲۰:۴۵ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    0 6
    این صحبت ها با منویات رهبری و جهش تولید که مهم ترین کانال آن بازار سرمایه است ، در تناقض می باشد. چرا به جای حمایت و استحکام کشتی نجات ملت ، آن را سوراخ می کنید؟ امام راحل و مقام معظم رهبری همواره بر حمایت از مستضعفان و استقلال اهتمام ورزیده و سخنرانی های مبسوطی داشته اند. رشد بی رویه مسکن ، دلار و تورم ، موجب از هم گسیختگی وحدت و استقلال این ملت بزرگ میگردد . به جای این که مشوّق بازار سرمایه باشید و همّت خود را بر ارائه راهکارهای مؤثّر در جهت سوق سرمایه ها به سمت تولید بگمارید ، صورت مسئله را خط بطلان می کشید؟ در این کشتی انقلاب همه سوار هستیم و باید با وحدت و جهاد ، سعی در رسیدن اهداف عالیه انقلاب باشیم . نگذاریم جوانان و مردم مأیوس شوند و اعتماد آنان سلب گردد. نگذاریم معاندین انقلاب در شبکه های مختلف از این اختلافات سوء استفاده نموده و شادمان شوند .
  • ساعی ۲۴۶ IR ۲۱:۰۹ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۸
    5 1
    یک بنگاه شرط بندی توی این چند ماه درست کردن که بلیط اش برگه های سهام با شرط برد برد برای مردم این کشور،تبلیغات را هم رئیس جمهور محترم ایران، امین مردم بر عهده گرفتند که بعد از سرازیر شدن سرمایه های ناچیز مردمی که اکثریت اندوخته های ضروری گذران زندگی شان بود یک باره برباد رفته دیده و مرجع و مسئولی را جوابگو نمی‌یابند.لطفأ دوستان تحلیلی بر این نظر بنویسید.
    • سعید IR ۰۵:۳۴ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
      0 7
      والله من چند ساله داخل بورسم هر وقت میره بالا یه عده میان میگن حبابه، وقتی هم میریزه میان میگن دیدید گفتیم شما قماربازید. اما در آخر این بورس هست که در طولانی مدت همه بازارها را شکست میده، اگر شک دارید تو اینترنت سرچ بزنید. رونق بورس، یعنی ورود پول به چرخه تولید، بجای اینکه پول وارد طلا و دلار بشه و روزی مردم را کم کند.
  • IR ۰۰:۴۷ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
    5 0
    حقیقی ها توی اوج بخرند و در کف به حقوقی ها بفروشند؟
  • سعید IR ۰۷:۵۲ - ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
    0 5
    من خودم سهامدارم و تو ضررم. ولی بورس کلا چند تا نکته خوب و بد داره: - ابزار خوبی برای بازی های سیاسی و رسانه ای هستش که هر بقال و بیسوادی و یا هر استاد دانشگاهی که تا حالا تجربه سهامداری نداشته لای کتاباش رو باز میکنه میاد روش نظر تخیلی میده مثلا میخواد حباب بورس را پنچر گیری کنه خوب این خوبه دیگه یا مثلا 4 تا رقاص در منوتو و بی بی سی و ... - باهاش مشه نوسان گیری های بزرگ کرد مثلا دولت دستوری میاد یک طرف بازار رو میخوابونه از طرف دیگه سهام مردم رو مفت جارو میکنه مثل الان. - مردم میان هیجان زده میشن سر هم رو میبرن میرن دلار و طلای گرون میخرند که بعدا ضرر کنند... اما ضرر هاش: - بازاره شفافه و مالیات داره نمیشه مثل ملک یا طلا یا ارز پول های کثیف را براحتی بهش وارد کرد خوب این بده هر چند نبوغ ایرانی در تقلب بینظیره. مثلا بنام ایراد فنی سیستم و یا سرخطی زدن و حجم مشکوک و... - نوسانگیری از جیب مردم به این بزرگی باعث عدم اعتماد مردم به سرمایه گزاری میشه و تبعات خودش را داره...نهایتا مردم هم به سیکل نوسانگیری و رفتن از این بازار به اون بازار می افتند و افزایش تورم مثل ویروس سرایت میکنه... - یک بازاره تخصصی هستش که در بلند مدت به اهل فنش خوب سود میده این اصلاح ها تکون خوردن های بازاره و خروج افراد ترسو و بیسواد..خوب بگزارن ما به کارمون برسیم اینجا همه چیز ریسکیه و بازار بیرحمه... فقط بگم الان که یک عده دارن فحش میدن یک عده دیگه نشستن تحلیل میکنن که برای رشد بعدی با چه روشی جلو بریم که زیان نکنیم...

این مطالب را از دست ندهید....

فیلم برگزیده

برگزیده ورزشی

برگزیده عکس