به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
نیویورک پست در گزارشی نوشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، و گادی آیزنکوت، رهبر مخالفان، دیدگاه‌های بسیار متفاوتی برای پایان دادن به جنگ ایران دارند. به نوشته این روزنامه، آیزنکوت معتقد است فشار اقتصادی اکنون بهترین راه شکست ایران است و با حمله به برنامه هسته‌ای این کشور موافق است، اما با بازگشت به جنگ تمام‌عیار مخالف است. او تغییر حکومت در ایران را «هدف دست‌نیافتنی» می‌داند و بر تعادل میان حملات نظامی و دیپلماسی تأکید می‌کند.
نتانیاهو اما اصرار دارد حکومت کنونی تهران باید نابود شود و روز یکشنبه تصویری هوش مصنوعی از بمب هسته‌ای که تل‌آویو را ویران می‌کند منتشر کرد. به گزارش نیویورک پست، نتانیاهو خواستار حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران پیش از انتخابات بود، اما واشنگتن چراغ سبز نداده است. یک منبع اسرائیلی به سی‌ان‌ان گفت: «نتانیاهو واقعاً می‌خواست و تلاش کرد ترامپ را برای حمله مشترک پیش از انتخابات متقاعد کند، اما ترامپ چراغ سبز نداد.» به نوشته نیویورک پست، ایران و پاسخگویی درباره حملات ۷ اکتبر از جمله معدود موضوعات کلیدی اختلاف میان این دو است.
ان‌بی‌سی نیوز در گزارشی به قلم گوردون لوبولد نوشت متحدان آمریکا در خلیج فارس نگرانند دونالد ترامپ نسبت به نگرانی‌های امنیتی منطقه بی‌اعتنا باشد و پس از پایان جنگ ایران، بخش عمده نیروهای آمریکایی را از خاورمیانه خارج کند. به نوشته این گزارش، تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، در نشست امنیتی دوحه گفت: «آمریکا به‌عنوان ضامن جهان در ۸۰ سال گذشته، دیگر آنجا نیست. آنچه در این دولت رخ می‌دهد رها کردن نیست، پیام بازآرایی است.» او گفت کشورها باید وابستگی امنیتی خود به آمریکا را کاهش دهند، زیرا تغییر حضور نظامی آمریکا در منطقه اجتناب‌ناپذیر است.
به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، کشورهای خلیج فارس از تصمیم ترامپ به آغاز جنگ ایران برخلاف توصیه آنها و مشورت نکردن با آنها در اقدام‌های بعدی ناراضی‌اند. باربارا لیف، سفیر پیشین آمریکا در امارات، گفت این لحظه‌ای پراضطراب از سیالیت در منطقه است و وضعیت امنیتی ۳۵ ساله آمریکا به‌شدت آسیب دیده و هدفش زیر سؤال رفته است. یک مقام منطقه‌ای گفت: «اعتماد به آمریکا دیگر سخت است.» آمریکا بیش از ۵۰ هزار نظامی در خاورمیانه دارد.
مقر فرماندهی مرکزی آمریکا در قطر و مرکز عملیات هوایی ترکیبی در جنگ نابود شد و پایگاه‌های بحرین، کویت، عربستان، امارات، عمان و اردن نیز آسیب دیدند. برخی برآوردها خسارت را ده‌ها میلیارد دلار می‌داند. لیف هشدار داد اگر ترامپ نیروها را خارج کند، خلأیی در منطقه ایجاد می‌شود که هیچ کشوری پر نمی‌کند و به نظر می‌رسد ایران به هدف راهبردی چهاردهه‌ای خود یعنی بیرون راندن آمریکا از خاورمیانه رسیده است.
«مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی» در تحلیلی به قلم ویل هاروی-پاول نوشت هزینه‌های دفاعی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در ۲۰۲۶ با رشد اسمی ۷.۱ درصدی به ۲۲۸ میلیارد دلار رسید، اما این رقم عمدتاً بودجه‌های پیش از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران در فوریه را منعکس می‌کند. به نوشته این تحلیل، با پاسخ دولت‌ها به الزامات جنگ، بازنگری‌های قابل توجهی در بودجه‌ها انتظار می‌رود. رشد واقعی هزینه‌ها تنها ۱.۲ درصد بود، زیرا کشورها بین مدرن‌سازی و انضباط مالی تعادل برقرار می‌کنند. عربستان بودجه دفاعی ۲۰۲۶ را ۶۴ میلیارد دلار تعیین کرد که تقریباً برابر بودجه بازنگری‌شده ۲۰۲۵ اما کمتر از بودجه اولیه ۷۲.۵ میلیارد دلاری بود.
کل هزینه‌های شورای همکاری خلیج فارس ۰.۴ درصد کاهش یافت. با این حال، درآمد نفتی عربستان در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۲۲ درصد بیشتر شد، اما کسری بودجه ۲۰۲۶ از ۳.۳ به ۴.۹ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش یافت. قطر بیشترین آسیب را دید: صادرات ال ان‌جی از مارس تا اوت ۸۹ درصد کاهش یافت و کسری بودجه‌اش در سه‌ماهه دوم بیش از دو برابر شد. بودجه دفاعی رسمی ایران ۴.۴ میلیارد دلار به نرخ رسمی و حدود ۲.۹ میلیارد دلار به نرخ بازار بود، اما هزینه واقعی به دلیل تأمین مالی سپاه از درآمد نفت بسیار بالاتر است. هزینه‌های نظامی رژیم صهیونیستی از ۳۸.۴ به ۵۴.۱ میلیارد دلار افزایش یافت که ۱۶ درصد رشد واقعی و بیش از دو برابر سطح ۲۰۲۳ است. الجزایر کاهش جزئی و مراکش افزایش رکوردی داشت.
این تحلیل نتیجه می‌گیرد حتی با محدودیت‌های مالی، هزینه دفاعی ۲۰۲۶ از بودجه‌های اولیه فراتر می‌رود، به‌ویژه در کشورهای خلیج فارس که نیاز به پر کردن ذخایر پدافند هوایی و موشکی دارند.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای نوشت: نشست تهران با حضور نمایندگان عربستان، ترکیه، پاکستان و ایران، گامی اولیه برای مهار تنش میان تهران و واشنگتن است. این سه کشور با توجه به منافع مستقیم خود در ثبات منطقه و برخورداری از روابط متفاوت با دو طرف، می‌توانند زمینه گفت‌وگو و نزدیک‌شدن مواضع را فراهم کنند.
از نگاه نویسنده، جلوگیری از جنگ با منافع ملی عربستان ارتباط مستقیم دارد؛ زیرا درگیری نظامی، تجارت، صادرات انرژی، سرمایه‌گذاری و طرح‌های توسعه اقتصادی منطقه را تهدید می‌کند. ریاض می‌تواند با بهره‌گیری از روابط خود با واشنگتن و کانال‌های ارتباطی با تهران، به تسهیل مذاکرات کمک کند؛ هرچند توانایی تحمیل توافق را ندارد.
نویسنده بر ضرورت توافق‌های مرحله‌ای، تعهدات متقابل، ضمانت‌های اجرایی و سازوکارهای راستی‌آزمایی تأکید می‌کند. همچنین، موفقیت مذاکرات مستلزم ارائه پیشنهادهای روشن از سوی آمریکا و هماهنگی سیاسی و امنیتی در ایران است.
در نهایت، سه سناریو مطرح است: کاهش تدریجی تنش و توافقی پایدار، تفاهمی محدود و شکننده، یا شکست مذاکرات و تشدید تقابل. سرنوشت این روند به اراده تهران و واشنگتن بستگی دارد.
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: سه عامل غیر اسرائیلی بر سرنوشت انتخابات این رژیم و آینده آن تأثیر تعیین‌کننده دارند: نخست، عملیات «طوفان‌الاقصی» که هیمنه اسرائیل و اعتبار ارتش و دستگاه‌های امنیتی آن را زیر سؤال برد؛ دوم، مقاومت ایران و متحدانش و توانمندی‌های موشکی پیشرفته آنان؛ و سوم، آرای فلسطینیان داخل اراضی اشغالی که می‌تواند به ابزاری برای شکست دولت نتانیاهو تبدیل شود.
به عقیده نویسنده، گزارش اطلاعاتی منتسب به سیا درباره احتمال فروپاشی اسرائیل، ناشی از شکاف‌های داخلی، کاهش اعتبار بین‌المللی و خسارات جنگ در هفت جبهه است. او اختلاف بنیامین نتانیاهو با ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش، بر سر حمله به ایران را نشانه‌ای از این بحران می‌داند.
وی همچنین حمایت علنی دونالد ترامپ از نتانیاهو را ضربه‌ای به ادعای دموکراسی اسرائیل توصیف می‌کند. به باور نویسنده، بحران اصلی پس از انتخابات آغاز خواهد شد و نتانیاهو ممکن است با طرح ادعای تقلب، برای حفظ قدرت تلاش کند. وی در نهایت، ایران و جریان‌های مقاومت را برندگان واقعی این تحولات می‌داند.
المیادین در مقاله ای نوشت: نشست چهارجانبه ایران، عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران، در شرایط افزایش احتمال جنگ، می‌تواند گامی برای مهار تنش‌ها و ایجاد امید به همکاری منطقه‌ای باشد. احتمال دارد این ابتکار با اطلاع آمریکا انجام شده باشد تا راه‌حلی میانه با ایران بررسی شود؛ اما ترامپ همچنان خواهان تسلیم کامل ایران است و تنها در صورت شکست نتانیاهو در انتخابات اسرائیل و از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره، ممکن است به مصالحه تن دهد.
اگر این ابتکار مستقل از واشنگتن بوده باشد، هدف آن جلوگیری از جنگ، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و پایه‌گذاری نظام امنیت جمعی منطقه‌ای است. تحقق این هدف به اعتمادسازی و حل اختلافات دیرینه نیاز دارد.
نویسنده پیشنهاد می‌کند عربستان، ایران، ترکیه، پاکستان و مصر برای حل بحران‌های لبنان و یمن همکاری کنند. همچنین این کشورها باید با برگزاری نشست فوق‌العاده سازمان همکاری اسلامی، حمایت از فلسطین را تقویت کرده و تعلیق توافق‌های ابراهیم را تا پذیرش تشکیل کشور مستقل فلسطینی به پایتختی قدس شرقی مطالبه کنند.
رسانه های چین و روسیه
شبکه آرتی عربی در گزارشی با عنوان «وقتی دیپلماسی به صحنه بازمی‌گردد؛ آیا منطق بر تشدید تنش غلبه خواهد کرد؟» به قلم رامی الشاعر، نوشت که هم‌زمان با افزایش خطر تشدید بحران‌های بین‌المللی، تلاش‌ها برای بازگشایی کانال‌های ارتباطی و یافتن راه‌حل‌های سیاسی در حال گسترش است.
بر اساس این گزارش، روسیه، چین و آمریکا برای برگزاری نشستی سه‌جانبه در حاشیه اجلاس اپک در چین در روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر رایزنی می‌کنند.
همچنین، رؤسای‌جمهور فنلاند و نخست‌وزیر نروژ در تماس تلفنی با ولادیمیر پوتین درباره جنگ اوکراین و راه‌های پایان دادن به آن گفت‌وگو کردند. مسکو تأکید دارد که هرگونه صلح پایدار باید به ریشه‌های بحران و نگرانی‌های امنیتی روسیه بپردازد.
این گزارش همچنین به دیدار پوتین و امیر قطر درباره تحولات خاورمیانه، امنیت منطقه و تنگه هرمز اشاره کرد. هم‌زمان، مقام‌های عربستان، ترکیه و پاکستان در تهران با مسئولان ایرانی درباره کاهش تنش‌ها، امنیت دریایی، پرونده هسته‌ای ایران، فلسطین و لبنان رایزنی کردند. قطر نیز پیشنهادی برای حل اختلافات تهران و واشنگتن ارائه داده که ایران در حال بررسی آن است.
نویسنده تأکید کرد بازگشت دیپلماسی به‌تنهایی تضمین‌کننده صلح نیست و موفقیت این تلاش‌ها به توافق‌های عملی، مصالحه متقابل و توجه به نگرانی‌های امنیتی طرف‌های درگیر بستگی دارد.
شبکه سی‌جی‌تی‌ان چین در گزارشی نوشت که ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، رؤسای‌جمهور روسیه و ایران، سه‌شنبه ۲۷ اکتبر در حاشیه هشتمین نشست مجمع کشورهای صادرکننده گاز در مسکو، درباره تنش‌های منطقه‌ای و احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر گفت‌وگو کردند.
پوتین با ابراز نگرانی از تحولات منطقه، ابراز امیدواری کرد اوضاع در مسیر مثبتی پیش برود. وی اعلام کرد مبادلات تجاری دو کشور در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، ۱۰.۴ درصد افزایش یافته و ساخت نیروگاه هسته‌ای بوشهر ادامه دارد. پزشکیان نیز از حمایت سیاسی و اقتصادی روسیه قدردانی کرد و گفت کشورهای منطقه می‌توانند بدون اتکا به آمریکا، مسائل خود را حل کنند.
این گزارش به تلاش‌های دیپلماتیک منطقه‌ای نیز پرداخت. مقام‌های ایران، عربستان، ترکیه و پاکستان روز دوشنبه در تهران درباره همکاری‌های منطقه‌ای، صلح و امنیت گفت‌وگو کردند و بر ادامه رایزنی‌ها توافق کردند.
لی زیشین، کارشناس مؤسسه مطالعات بین‌المللی چین، گفت منافع امنیتی مشترک زمینه این مذاکرات را فراهم کرده است، اما تفاوت در تعهدات دفاعی و دیدگاه‌های منطقه‌ای چهار کشور، دستیابی به تحول اساسی را دشوار می‌کند.