به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
رویترز در یک گزارش تصویری نوشت ایران و متحدانش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، دستکم ۱۳۵ حمله پهپادی و موشکی به ۸۴ زیرساخت در کشورهای خلیج فارس انجام دادهاند. این حملات دقیق، تجهیزات حیاتی را از کار انداخته و خسارت زنجیرهای و اقتصادی گستردهای برجای گذاشته است. بندر فجیره امارات دستکم ۱۹ بار هدف قرار گرفته و دو «جعبه سرد» تأسیسات ال انجی راس لفان قطر، که ساختشان ماهها طول میکشد، نابود شده است. فرودگاههای چهار کشور، ایستگاه پمپاژ خط لوله شرق-غرب عربستان، تأسیسات آبشیرینکن کویت، کارخانه آلومینیوم ابوظبی و تأسیسات برق نیروگاه اتمی براکه نیز هدف حملات بودهاند.
به نوشته رویترز، دولتهای خلیج فارس اغلب خسارات را پنهان کرده و آنها را به سقوط بقایای رهگیری موشکها نسبت دادهاند. کارشناسان میگویند بعید است تجهیزات حیاتی دهها سایت مهم بر اثر سقوط تصادفی بقایا آسیب دیده باشد. رویترز میافزاید این حملات دقیق همراه با محاصره تنگه هرمز، تهدیدی پایدار برای همسایگان عرب خلیج فارس ایجاد کرده، قیمت نفت را بالا برده و فشار نظامی آمریکا را کاسته است. آمریکا توان تخریبی ایران را کماهمیت جلوه میدهد. برخی خسارات ماهها یا سالها زمان برای بازسازی نیاز دارد.
نشریه «Modern Diplomacy» در گزارشی نوشت بازارهای جهانی نفت به طور فزاینده احتمال تداوم پیامدهای اقتصادی جنگ ایران تا سال ۲۰۲۸ را قیمتگذاری میکنند و نگرانی درباره تورم، کمبود سوخت و هزینه تجارت بینالملل افزایش یافته است. بر پایه این گزارش، قراردادهای آتی نفت برنت برای تحویل دسامبر ۲۰۲۷ از ابتدای سپتامبر بیش از ۱۳ درصد رشد کرده و به حدود ۸۶ دلار در هر بشکه رسیده است. قراردادهای دسامبر ۲۰۲۶ نیز حدود ۱۲ درصد افزایش یافته و نشان میدهد معاملهگران برای بیثباتی طولانی عرضه آماده میشوند.
آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرده عرضه جهانی نفت در ۲۰۲۷ به ۱۰۸.۳ میلیون بشکه در روز برسد، اما بازار نگران تأخیر در این بهبود است. هزینه حمل نفت از خلیج فارس اکنون نزدیک به یکسوم هزینه هر بشکه است، در حالی که پیش از جنگ حدود ۳ درصد بود. قیمت گازوئیل اروپا در سپتامبر به رکورد ۱۴۸۰ دلار در هر تن رسید. تورم آمریکا در سپتامبر ۳.۷ درصد بود. گزارش نتیجه میگیرد پیامدهای اقتصادی جنگ ممکن است از خود جنگ طولانیتر شود.
رسانه های عربی
العربی الجدید در گزارشی نوشت: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، درباره احتمال انجام حملهای جدید به ایران پیش از انتخابات سراسری اسرائیل و انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا گفتوگو کردهاند.
ترامپ و نتانیاهو هفته گذشته در تماسی تلفنی، احتمال حمله به ایران پیش از برگزاری این دو انتخابات را بررسی کردند. انتخابات اسرائیل قرار است ۲۷ اکتبر جاری و انتخابات میاندورهای آمریکا سوم نوامبر آینده برگزار شود.
بر اساس این گزارش، تماس مذکور پیش از آن انجام شد که ترامپ اعلام کند پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا حملهای علیه ایران انجام نخواهد داد. آکسیوس همچنین افزود که ارتشهای آمریکا و اسرائیل برای احتمال تغییر موضع رئیسجمهور آمریکا در وضعیت آمادهباش قرار دارند.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که ایران عملیات هدفگیری نفتکشها در تنگه هرمز را افزایش داده است. در عرصه سیاسی نیز مذاکرات آتشبس با میانجیگری قطر همچنان متوقف مانده و ادامه آن به پاسخ ایران به آخرین پیشنهاد آمریکا بستگی دارد.
وب سایت خبری العین در مورد درگیری های جاری در تنگه هرمز نوشت: تهران با تغییر تاکتیکها و افزایش حملات به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، در پی جلوگیری از کاهش قیمت جهانی نفت و تأثیرگذاری بر انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در نوامبر است. به گفته این مقامها، راهبرد جدید شامل تغییر نوع و شدت حملات علیه کشتیهایی است که ناقض محدودیتهای ایران شناخته میشوند.
سپاه پاسداران برای شناسایی اهداف احتمالی، از جمله شناورهای نظامی آمریکا، از ناظران غیرمسلح در قایقهای کوچک استفاده میکند. افزایش حملات، هزینههای حملونقل و بیمه و نگرانی درباره امنیت عرضه جهانی انرژی را تشدید کرده است.
همزمان، واشنگتن با اعمال محاصره دریایی بنادر ایران و گسترش تحریمها در پی افزایش فشار اقتصادی بر تهران است. جنگ و هزینه ماهانه حدود سه میلیارد دلاری آن نیز به یکی از موضوعات مهم کارزارهای انتخاباتی آمریکا تبدیل شده است.
تنگه هرمز به عرصهای کلیدی در تقابل نظامی و اقتصادی ایران و آمریکا تبدیل شده است؛ تقابلی که پیامدهای آن میتواند بازار جهانی نفت، امنیت کشتیرانی و فضای سیاسی آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد. ایران با افزایش فشار بر کشتیهای عبوری و گسترش دامنه عملیات دریایی به دریای عمان و مناطق نزدیک سواحل قطر و امارات، در پی حفظ اهرم فشار خود بر آمریکا و جلوگیری از کاهش قیمت جهانی نفت است.
گزارش از استفاده سپاه پاسداران از ناظران غیرمسلح در قایقهای کوچک برای شناسایی اهداف احتمالی خبر میدهد؛ ادعایی که یک مقام نظامی آمریکایی مطرح کرده است. همچنین طی ۴۸ ساعت پیش از انتشار گزارش، دستکم پنج حادثه دریایی در اطراف تنگه هرمز ثبت شده که برخی از آنها شامل حملات پهپادی بودهاند.
همزمان، آمریکا با محاصره دریایی بنادر ایران و گسترش تحریمها درصدد افزایش فشار بر تهران است. این تقابل، با بالا بردن هزینههای کشتیرانی و بیمه و افزایش نگرانیها درباره عرضه جهانی انرژی، به مسئلهای اقتصادی و سیاسی برای دولت آمریکا در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر تبدیل شده است.
الجزیره در گزارشی با توجه تهدیدات ترامپ علیه ایران نوشت: در صدونوزدهمین روز از امضای تفاهمنامه میان واشنگتن و تهران و دویستوبیستوهشتمین روز از آغاز جنگ میان دو طرف، تحولات در چندین جبهه ادامه دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد واشنگتن «بهزودی» درباره ایران تصمیم خواهد گرفت. او ایران را «کشوری شکستخورده» توصیف کرد و مدعی شد این کشور اقتصاد ندارد و قادر به پرداخت حقوق نظامیان خود نیست.
در مقابل، وزارت امور خارجه ایران از دستیابی تهران و مسقط به تفاهمی درباره تعیین مسیر موقت کشتیرانی در تنگه هرمز خبر داد. همچنین، یک منبع دیپلماتیک ترکیه اعلام کرد هاکان فیدان، وزیر خارجه این کشور، در تماس تلفنی با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، درباره تلاشهای جاری برای حلوفصل منازعات منطقهای گفتوگو کرده است.
در همین حال، شبکه ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی به نقل از یک مقام اسرائیلی گزارش داد بنیامین نتانیاهو هفته گذشته پیشنهاد اجرای عملیاتی گسترده علیه ایران پیش از انتخابات را به ترامپ ارائه کرده است؛ پیشنهادی که به گفته این مقام، پس از رصد تحرکات ایران در پرونده هستهای مطرح شد. با این حال، یک مقام کاخ سفید در گفتوگو با الجزیره، گزارشها درباره احتمال حمله آمریکا به ایران پیش از انتخابات میاندورهای را نادرست دانست.
رسانه های چین و روسیه
راشاتودی در گزارشی با عنوان «تجربه کشورهای همسایه نشان میدهد حضور آمریکا در منطقه امنیت را افزایش نداده است» نوشت که کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، در گفتوگوی اختصاصی با شبکه راشاتودی با انتقاد از سیاستهای آمریکا، حضور نظامی این کشور را عامل افزایش بیثباتی در منطقه دانست.
جلالی اقدامات تهاجمی واشنگتن علیه کشورهای مستقل را محکوم کرد و گفت آمریکا حتی بدون توسل به بهانههایی مانند «احیای دموکراسی» و «آزادسازی» نیز به اقدامات مداخلهجویانه ادامه میدهد.
سفیر ایران تأکید کرد که تهران قصد حمله به کشورهای همسایه را ندارد، مگر آنکه این کشورها اجازه دهند از خاکشان برای حمله به ایران استفاده شود.
وی در بخش دیگری از این گفتوگو، از تلاش نیروهای یمنی برای پایان دادن به نفوذ خارجی در یمن حمایت کرد و از عربستان سعودی خواست از مداخله در امور این کشور دست بردارد و بهجای تقابل، همکاری را در پیش بگیرد.
به نوشته راشاتودی این اظهارات بر موضع تهران درباره پیامدهای حضور نظامی آمریکا در غرب آسیا، ضرورت جلوگیری از استفاده از خاک کشورهای منطقه علیه ایران و مخالفت با مداخلات خارجی در یمن تأکید دارد.
گلوبالتایمز در گزارشی با عنوان «چرا واشنگتن تحریمهای خود علیه مسکو را کاهش میدهد؟» به قلم ژانگ هونگ، پژوهشگر آکادمی علوم اجتماعی چین، نوشت که توافق اخیر آمریکا و روسیه برای ازسرگیری عرضه گازوئیل روسیه، نشاندهنده تغییر تاکتیکی واشنگتن در قبال مسکو است؛ تغییری که تحت تأثیر فشارهای اقتصادی داخلی و ملاحظات ژئوپلیتیکی قرار دارد.
این گزارش افزایش قیمت گازوئیل در آمریکا در پی جنگ علیه ایران و پیامدهای آن بر بازار انرژی را از عوامل تشدید فشارهای تورمی بر دولت دونالد ترامپ میداند. با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای کنگره، افزایش هزینههای سوخت به نارضایتی کشاورزان و رأیدهندگان در ایالتهای کلیدی دامن زده و موقعیت جمهوریخواهان را تضعیف کرده است.
بر اساس نظرسنجیهای مورد اشاره مقاله، جمهوریخواهان در حمایت عمومی برای انتخابات کنگره هفت واحد درصد از دموکراتها عقب هستند. از این منظر، توافق انرژی با روسیه اقدامی اضطراری برای مهار فشارهای اقتصادی و تقویت شانس انتخاباتی دولت ترامپ ارزیابی میشود.
به نوشته گلوبالتایمز، واشنگتن همچنین امیدوار است با ازسرگیری صادرات گازوئیل روسیه، پیام مصالحهای به مسکو ارسال کند و زمینه بازگشت روسیه به مذاکرات صلح اوکراین را فراهم آورد. افزایش تنش میان روسیه و ناتو در دریای بالتیک نیز خطر برخورد مستقیم قدرتهای بزرگ را افزایش داده و واشنگتن را به مهار تنشها ترغیب کرده است.
در همین حال، اختلافات آمریکا و اوکراین درباره برگزاری انتخابات ریاستجمهوری و پیشنهاد کییف برای آتشبس ۶۰روزه، در برابر موافقت روسیه با آتشبسی یکروزه در زمان انتخابات، بر پیچیدگی مذاکرات افزوده است.
این گزارش هشدار میدهد که توافق گازوئیل ممکن است شکاف میان آمریکا و اروپا درباره نحوه مواجهه با روسیه را عمیقتر کند. در حالی که کاهش محدود تحریمها فشار اقتصادی بر مسکو را کاهش میدهد، کشورهای اروپایی ممکن است حمایت خود از اوکراین را افزایش دهند و روند دستیابی به توافق صلح دشوارتر شود.
گلوبالتایمز در پایان تأکید میکند که این توافق، سازشی تاکتیکی برای مدیریت منافع متعارض است، نه راهحلی برای ریشههای امنیتی جنگ اوکراین؛ بنابراین، همکاری انرژی میان واشنگتن و مسکو شکننده باقی میماند و اختلافات غرب میتواند انسجام ائتلاف فراآتلانتیک را بیش از پیش به چالش بکشد.