به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
پایگاه خبری اماس ناو گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه از آغاز دور جدیدی از مذاکرات صلح با ایران در هفته جاری خبر داد؛ تنها یک روز پس از آنکه پیشنهاد تهران برای پایان دادن به مناقشه را رد کرده بود. ترامپ در تماس تلفنی با آکسیوس گفت: «آنها میخواهند توافق کنند، اما توافقی که من میخواهم نیست. این همان چیزی است که شاید یک سال پیش میپذیرفتیم.»
این گزارش میافزاید که این اظهارات نشاندهنده اندکی نرمشدن موضع ترامپ نسبت به روز شنبه است. استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان آمریکا، هفته گذشته در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل مذاکرات غیرمستقیمی با مقامات ایرانی داشتند، اما دو طرف همچنان از مصالحه فاصله دارند. ایران بر محاصره دریایی آمریکا و دشواری کشتیرانی در تنگه هرمز متمرکز است، در حالی که واشنگتن بر امتیازدهی تهران در برنامه هستهای اصرار دارد.
اماس ناو تصریح میکند که این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی درباره «محو کردن جمهوری اسلامی» سخن گفته بود. وی در گردهمایی جمهوریخواهان در تگزاس نیز به نامزدهای حزبش گفت که انتظار پایان جنگ پیش از انتخابات نوامبر را نداشته باشند و افزود: «بلافاصله پس از انتخابات، قیمت نفت سقوط خواهد کرد.» با این حال، برخی نامزدهای جمهوریخواه در رقابتهای دشوار، از جمله اشلی هینسون در آیووا و مایک راجرز در میشیگان، خواستار پایان فوری جنگ شدهاند. ترامپ همچنین تأکید کرد که گزینه ازسرگیری حملات علیه ایران همچنان روی میز باقی است و گفت: «من همیشه به آن فکر میکنم.»
پایگاه خبری هیل گزارش داد که سناتور مارک کلی، دموکرات ایالت آریزونا، در برنامه «این هفته» شبکه ایبیسی گفت دونالد ترامپ در مناقشه با ایران «گیر افتاده» و به دنبال راهی برای «بازگشت به وضعیت پیش از جنگ» است. کلی تصریح کرد: «رئیسجمهور بدون هدف راهبردی، بدون برنامه، بدون جدول زمانی و بدون راهبرد خروج وارد این جنگ شد. او گیر افتاده است.» وی خواستار واگذاری مذاکرات به «حرفهایها» به جای جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور، شد.
این گزارش میافزاید که کلی تأکید کرد ترامپ آرزو میکند به وضعیت پیش از آغاز جنگ بازگردد؛ زمانی که «ایرانیها به دنبال سلاح هستهای نمیشتافتند، تنگهها باز بود و ما بیش از ۲۰ کشته و ۸۰۰ زخمی نداشتیم.» وی این جنگ را «یک فاجعه و یک اشتباه» ناشی از «رهبری ناکام رئیسجمهور» خواند. بر اساس گزارش مؤسسه امریکن اینترپرایز، حدود ۷۰ سازه در ۱۱ پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه پنج میلیارد دلار خسارت دیدهاند و هزینه کل جنگ ممکن است از ۴۰ میلیارد دلار فراتر رفته باشد.
هیل میافزاید که ترامپ روز شنبه پیشنهاد هفتروزه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و برقراری آتشبس را رد کرد و مدعی شد ایران «به شدت در حال باختن» است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در برنامه «ملاقات با مطبوعات» شبکه انبیسی گفت: «اگر آنها بدون دلیل آن را رد کنند، تقصیر خودشان است. ما هنوز منتظر پاسخ رسمی از طریق میانجیها هستیم.» این گزارش افزود که قیمت بنزین در آمریکا به ۴.۴۸ دلار در هر گالن رسیده است.
رسانه های چین و روسیه
گلوبال تایمز چین گزارش داد دونالد ترامپ با وجود رد پیشنهاد ایران برای آتشبس هفتروزه و بازگشایی تنگه هرمز، انتظار دارد مذاکرات تهران و واشنگتن طی هفته جاری از سر گرفته شود.
بر اساس این پیشنهاد، ایران در صورت رفع محاصره دریایی آمریکا، لغو تحریمهای نفتی و برقراری آتشبس منطقهای، ظرف یک هفته تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات هستهای را آغاز میکند. عباس عراقچی نیز اعلام کرده تهران همچنان منتظر پاسخ «قطعی» آمریکا درباره این پیشنهاد است.
این رسانه به نقل از جو یونگبیائو، کارشناس امور خاورمیانه در دانشگاه لانژو، نوشت خطر تشدید درگیری در شرایط کنونی پایین است، زیرا هزینهها، خطوط قرمز و منافع احتمالی دو طرف تا حد زیادی مشخص شده است. به گفته او، هر دو طرف از مواضع سخت برای افزایش قدرت چانهزنی استفاده میکنند، اما همچنان فضای مذاکره و امتیازدهی وجود دارد.
جو معتقد است تفاهمنامه اسلامآباد میتواند مبنای عملی مذاکرات آینده باشد و در موضوعات فنی مانند رفع بخشی از تحریمها و ازسرگیری کشتیرانی در هرمز، امکان توافق وجود دارد. او از جامعه بینالمللی خواست برای کاهش تنش و مهار پیامدهای اقتصادی جنگ، بهویژه نوسان شدید قیمت انرژی، شرایط مساعدتری ایجاد کند.
راشاتودی عربی در گزارشی به نقل از روزنامه روسی ایزوستیا مدعی شد که با وجود ادامه محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز، صادرات نفت از این مسیر به حدود ۷۶ درصد سطح پیش از جنگ بازگشته است.
طبق این گزارش، بخشی از نفت خام از طریق انتقال محمولهها از کشتیهای کوچکتر به نفتکشهای بزرگتر در آبهای نزدیک عمان و امارات جابهجا میشود. این گزارش همچنین مدعی است کشورهای منطقه برای جبران محدودیتهای هرمز از مسیرهای جایگزین، از جمله خطوط لوله عربستان سعودی و امارات، استفاده کرده و بخشی از ذخایر نفت خام موجود در پایانههای دریای سرخ و مصر را نیز وارد چرخه عرضه کردهاند.
کریل رودیونوف، کارشناس حوزه انرژی، معتقد است زمان بازگشت کامل صادرات نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز بیش از هر چیز به روند مذاکرات سیاسی میان آمریکا و ایران بستگی دارد. به گفته او، تداوم محدودیتهای کشتیرانی هزینههای اقتصادی بیشتری برای دو طرف ایجاد میکند؛ آمریکا با افزایش قیمت بنزین و گازوئیل و ایران با کاهش درآمدهای نفتی مواجه میشود. رودیونوف پیشبینی میکند عرضه نفت کشورهای خلیج فارس در ماههای آینده افزایش یابد، هرچند تحولات نظامی میتواند این روند را بهصورت هفتگی تغییر دهد. او برآورد میکند بازگشت صادرات از مسیر هرمز بهتدریج تقاضا برای نفت روسیه را کاهش دهد و افت احتمالی قیمت برنت نیز قیمت نفت اورال را پایین بیاورد؛ موضوعی که به ادعای این کارشناس میتواند بر درآمدهای نفت و گاز بودجه روسیه اثر بگذارد.