به گزارش مشرق، «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور ترکیه در گفتوگویی با نشریه آمریکایی، با تشریح سیاست خارجی آنکارا در شرایط تغییر نظم جهانی، تأکید کرد که ترکیه قصد ندارد میان شرق و غرب یکی را انتخاب کند و همزمان روابط خود با ناتو، چین، روسیه و کشورهای منطقه را گسترش خواهد داد.
اردوغان که با نیوزویک گفتوگو میکرد، با بیان اینکه «مرکز ثقل جهان در حال تغییر است»، گفت ظهور مراکز جدید قدرت باعث شده کشورهای بیشتری خواهان نقش شایسته خود در فرآیندهای تصمیمگیری جهانی باشند و سازمان ملل نیز باید متناسب با این تحولات اصلاح شود.
رئیسجمهور ترکیه گفت شورای امنیت سازمان ملل باید «مؤثرتر و پاسخگوتر» شود و اصلاحات در این نهاد دیگر نمیتواند به تعویق بیفتد.
آمریکا متحد و ایران همسایه ماست
اردوغان درباره جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و پیامدهای منطقهای آن گفت که باید از اقداماتی که موجب تشدید بیشتر تنشها میشود اجتناب کرد و طرفها را به میز مذاکره بازگرداند.
او گفت: «آمریکا متحد ما در ناتو است. ایران همسایه ماست.»
رئیسجمهور ترکیه افزود در آخرین دیدار خود با «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا بر ضرورت استفاده حداکثری از دیپلماسی برای حلوفصل تنشهای میان ایران و آمریکا تأکید کرده است.
اردوغان تاکید کرد که کانالهای ارتباطی ترکیه با طرفهای ایرانی نیز باز است و آنکارا از توانایی خود برای تعامل با طرفهای درگیر برای کاهش تنشها استفاده میکند.
درحالیکه آمریکا با اقدامات خود موجب بستهشدن تنگه هرمز شده، اردوغان گفت که تنشها در تنگه هرمز مستقیماً بر عرضه انرژی و تجارت جهانی تأثیر میگذارد و اولویت ترکیه جلوگیری از گسترش درگیری، حفظ امنیت مسیرهای تجاری و بازگرداندن طرفها به میز مذاکره است.
پیش از این نیز بلومبرگ خبر داده بود سران کشورهای عربی و اسلامی پیش از نشست با ترامپ در نیویورک، در حال هماهنگی برای درخواست از او جهت پرهیز از تشدید درگیری با ایران بودند.
توافق دفاعی با عربستان و پاکستان علیه ایران یا اسرائیل نیست
رئیسجمهور ترکیه در بخش دیگر این گفتوگو، درباره توافق دفاعی مشترک میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان نیز گفت این توافق نباید به عنوان ائتلافی علیه ایران، اسرائیل یا هر کشور ثالث دیگری تلقی شود.
او گفت این توافق «بیانگر مسئولیت مشترک ما برای ساختن آیندهای امنتر، صلحآمیزتر و شکوفاتر» است.
اردوغان با اشاره به ماده ۵۱ منشور سازمان ملل گفت بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به همه طرفها تلقی خواهد شد.
رئیسجمهور ترکیه گفته نوع حمایت از کشور مورد حمله بر اساس درخواست و نیاز آن کشور تعیین میشود و میتواند شامل اطلاعات، کمک لجستیکی یا مهمات باشد و بسته به ابعاد تهدید، امکان ارائه حمایت نظامی پیشرفتهتر نیز وجود دارد.
با این حال، اردوغان تأکید کرد نباید از هماکنون برای هر حادثهای در عراق، یمن یا دیگر مناطق، سناریوی واکنش نظامی خودکار را در نظر گرفت.
ترکیه خصومتی با «مردم اسرائیل» ندارد
رئیسجمهور ترکیه درباره روابط پرتنش آنکارا و تلآویو و ادعاهایی مبنی بر اینکه ترکیه ممکن است از نظر تلآویو «تهدید بعدی پس از ایران» باشد، گفت آنکارا روابط خود با آمریکا را از طریق یک کشور ثالث تعریف نمیکند و هر مسئلهای را مستقیماً با دولت آمریکا مطرح خواهد کرد.
اردوغان گفت ترکیه با کابینه اسرائیل در بسیاری از مسائل اختلافنظرهای جدی دارد، اما «با مردم اسرائیل یا هیچ جامعه دیگری خصومتی ندارد».
او افزود آنکارا با سیاستهایی مخالف است که آنها را مغایر با حقوق بینالملل میداند و معتقد است موجب تشدید بیثباتی در منطقه میشوند.
رئیسجمهور ترکیه درباره احتمال تبدیل تنشهای ترکیه و اسرائیل به درگیری نظامی گفت ترکیه فرض را بر این نمیگذارد که جنگ میان ترکیه و اسرائیل حتماً اتفاق خواهد افتاد و «سیاست خارجی ترکیه بر اساس سناریوهای اجتنابناپذیر جنگ تنظیم نمیشود.»
او درباره سوریه نیز گفت که ترکیه خواهان حفظ حاکمیت، تمامیت ارضی و وحدت ملی این کشور است و حملات اسرائیل به سوریه موجب تضعیف حاکمیت این کشور و دشوارتر شدن روند برقراری ثبات است.
اردوغان درباره روابط اسرائیل و یونان نیز گفت روابط یونان با کشورهای ثالث، انتخاب خود این کشور است و ترکیه هر رابطه دوجانبهای را تهدید علیه خود تلقی نمیکند، با این حال، آنکارا اقداماتی را که ممکن است امنیت ملی، حقوق و منافعش را به خطر بیندازد، از نزدیک دنبال میکند.
وی در عین حال گفت به جای بحث درباره پیامدهای یک درگیری نظامی فرضی برای ناتو، باید بر دیپلماسی برای جلوگیری از وقوع چنین درگیریای تمرکز کرد.
با دخالت در امور داخلی ایران مخالفیم
اردوغان تصمیم پکک برای انحلال و زمین گذاشتن سلاحها را «یک نقطه عطف مهم» توصیف کرد و گفت هدف ترکیه ایجاد «ترکیه عاری از تروریسم» است.
او تأکید کرد مهمترین مسئله، اجرای کامل این تصمیمات در میدان است و همه عناصر این سازمان باید سلاحهای خود را زمین بگذارند و ساختار غیرقانونی آن منحل شود.
رئیسجمهور ترکیه همچنین درباره تحولات سوریه و کُردها این کشور گفت ادغام همه عناصر مسلح در ساختار دولت مرکزی برای تقویت حاکمیت، تمامیت ارضی و انسجام اجتماعی سوریه ضروری است.
او در بخش دیگری از اظهاراتش درباره تحولات ایران گفت ترکیه تلاشهای گروهکهای تروریستی پکک و پژاک برای استفاده از شرایط ناشی از تحولات ایران را از نزدیک دنبال میکند.
اردوغان گفت: «مردم ایران باید مسائل داخلی ایران را بدون مداخله خارجی حل کنند. تحریک شکافهای قومی و فرقهای، ایران و کل منطقه ما را وارد بیثباتی طولانیمدت خواهد کرد. نباید اجازه چنین چیزی داده شود.»
رئیسجمهور ترکیه همچنین گفت: «کردها برادران و خواهران ما هستند. معیار ترکیه هویت قومی نیست، بلکه تروریسم، خشونت و تهدید علیه امنیت ملی ماست.»
ترکیه شرق یا غرب را انتخاب نمیکند
اردوغان درباره جنگ روسیه و اوکراین نیز گفت ترکیه خطر گسترش این جنگ به منطقهای وسیعتر را نادیده نمیگیرد.
رئیسجمهور ترکیه همچنین با تشریح سیاست خارجی آنکارا در نظم جهانی در حال تغییر گفت ترکیه قصد ندارد میان شرق و غرب یکی را انتخاب کند.
او گفت آنکارا ضمن تحکیم جایگاه خود در ناتو، همکاری با سازمان کشورهای ترک، سازمان همکاری اسلامی، سازمان همکاری شانگهای، گروه ۲۰ و گروه دی-۸ را توسعه میدهد و اخیراً نیز سطح همکاری خود با آسهآن را به «مشارکت گفتوگویی» ارتقا داده است.
اردوغان همچنین بر گسترش روابط اقتصادی ترکیه با چین تأکید کرد و گفت آنکارا به «کریدور میانی شرق-غرب خزر» که آسیا و اروپا را به هم متصل میکند، اهمیت زیادی میدهد.
او همچنین از پروژه «تریپ» در قفقاز حمایت کرد و گفت این طرح میتواند چشماندازی راهبردی برای منطقه ایجاد و کریدور میانی را تقویت کند.
اردوغان افزود ترکیه با عراق برای اجرای پروژه «جاده توسعه» همکاری میکند؛ پروژهای که خلیج فارس را از طریق ترکیه به اروپا متصل خواهد کرد. آنکارا همچنین در حال توسعه مسیرهای ریلی و جادهای با سوریه، اردن و عربستان سعودی است.
او گفت: «ما منافع ملی، ثبات منطقهای و صلح جهانی را همزمان دنبال میکنیم. در حالی که ائتلافهای دیرینه خود را حفظ میکنیم، مشارکتهای جدیدی ایجاد میکنیم و هر زمان لازم باشد، مراکز مختلف قدرت را بر سر یک میز گرد هم میآوریم.»