به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
شبکه سیانبیسی گزارش داد که دونالد ترامپ در حاشیه مسابقات گلف در ایرلند ادعا کرد آمریکا میتواند کنترل نفت ایران را در دست بگیرد و آن را با توافق واشنگتن با ونزوئلا مقایسه کرد. وی مدعی شد: «ما در نهایت از جنگ خارج میشویم، مگر آنکه تصمیم بگیریم بمانیم و نفت را حفظ کنیم، مثل ونزوئلا.» ترامپ افزود که درآمد حاصل از توافق ونزوئلا که به آمریکا دسترسی به حدود یکپنجم ذخایر نفت این کشور را داده، «هزینه جنگ را چندین بار پرداخته است.» وی همچنین مدعی شد ایران «مدام برای مذاکرات صلح تماس میگیرد»، ادعایی که تهران پیشتر آن را رد کرده است.
سیانبیسی میافزاید که نشست برنامهریزیشده میان ایران و کشورهای خلیج فارس در عمان برای امضای توافق مسیر کشتیرانی، به دلیل نیاز به «اجماع» به تعویق افتاده است. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، این خبر را اعلام کرد. همزمان، قیمت نفت پس از بسته شدن خط لوله شرق-غرب عربستان به دلیل حملات پهپادی از خاک عراق، بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد. نفت وست تگزاس با ۲.۳ درصد افزایش به ۱۰۲.۳۹ دلار و برنت با ۲.۴ درصد رشد به ۱۰۷.۱۱ دلار رسید. تنگه هرمز از زمان آغاز جنگ در فوریه شاهد محاصره متقابل ایران و آمریکا بوده و انصارالله یمن نیز با تصرف جزیره پریم، اهرم فشاری جدید بر تنگه بابالمندب ایجاد کرده است.
پایگاه تحلیلی کانورسیشن در گزارشی به قلم آدریان بومونت از دانشگاه ملبورن نوشت که شانس دموکراتها برای تسلط بر کنگره آمریکا در انتخابات میاندورهای سوم نوامبر، به شدت به تحولات جنگ ایران گره خورده است. بر اساس مدل پیشبینی نیت سیلور، دموکراتها با احتمال ۵۷ درصد کنترل سنا و ۸۶ درصد کنترل مجلس نمایندگان را به دست خواهند آورد. میانگین محبوبیت ترامپ نزدیک به منفی ۲۰ درصد است و ۵۵.۷ درصد آمریکاییها مخالف جنگ ایران و ۳۵.۶ درصد موافق آن هستند.
این گزارش تصریح میکند که اگر اختلالات ناشی از جنگ ایران تا زمان انتخابات ادامه یابد و قیمت بنزین و تورم افزایش پیدا کند، جمهوریخواهان به احتمال زیاد کنترل هر دو مجلس را از دست خواهند داد. اما اگر تنشها کاهش یابد و قیمت سوخت پایین بیاید، جمهوریخواهان میتوانند کنترل سنا را حفظ کنند. در نظرسنجی عمومی، دموکراتها با ۸.۲ درصد اختلاف پیشتاز هستند.
کانورسیشن میافزاید که ترامپ در حوزههای اقتصادی عملکرد ضعیفی دارد؛ محبوبیت خالص او در موضوع تورم منفی ۴۶.۴ و در اقتصاد منفی ۳۰.۸ درصد است. دادههای اشتغال اوت بهبود نسبی نشان میدهد، اما نرخ تورم سالانه ۳.۴ درصد بوده و دستمزد واقعی ساعتی ۰.۳ درصد کاهش یافته است. همچنین در ایالتهای کلیدی مانند تگزاس، اوهایو و آلاسکا، دموکراتها پیشتاز هستند.
پایگاه خبری هیل گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در سفر به ایرلند ایده «ماندن و حفظ نفت» ایران را مطرح کرد و آن را با توافق بزرگ نفتی واشنگتن با ونزوئلا مقایسه نمود. ترامپ به خبرنگاران گفت که جنگ با ایران «پس از انتخابات میاندورهای پایان مییابد» و مدعی شد که حکومت ایران «به شدت خواهان توافق است و مدام تماس میگیرد.»
این گزارش میافزاید که دولت ترامپ پیشتر توافقی با ونزوئلا امضا کرده که بر اساس آن، آمریکا ۲۰ درصد از نفت تولیدشده توسط شرکت «بلو انرژی پارتنرز» را به قیمت تمامشده خریداری میکند تا ذخایر راهبردی نفت آمریکا را پر کند. دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، گفته است این پروژه ۲۵ ساله، توسعه ۱۷ میدان نفتی راهبردی با هدف تولید بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز را در بر میگیرد.
هیل تصریح میکند که ترامپ از ماهها پیش به دنبال کنترل ذخایر نفت ایران بوده و در مصاحبه با فایننشال تایمز در مارس گفته بود که تصاحب نفت «محبوبترین کار» اوست. ویکتوریا کوتس از بنیاد هریتیج نیز مدعی شده که کنترل نفت ایران میتواند زمینه ورود شرکتهای آمریکایی و «بازسازی صنعت» این کشور را فراهم کند. این گزارش خاطرنشان میسازد که بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، قیمت بنزین در آمریکا را به ۴.۳۱ دلار در هر گالن رسانده که بیش از ۱.۱۰ دلار بالاتر از سال گذشته است. این اظهارات ترامپ بار دیگر ماهیت منفعتطلبانه و استعماری رویکرد واشنگتن در قبال منابع انرژی کشورهای دیگر را آشکار میسازد.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای بر ضرورت بازنگری کشورهای حوزه خلیج فارس و عراق در امنیت اقتصادی و زنجیرههای تأمین در سایه تنشهای ژئوپلیتیکی تأکید کرد. نویسنده معتقد است دورهای که تجارت جهانی بر کاهش هزینهها و اصل «تحویل بهموقع» استوار بود، جای خود را به رویکرد «امنیت اقتصادی و تابآوری زنجیره تأمین» داده است.
نویسنده توضیح می دهد که در این میان، تنگه هرمز به یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی و تجارت جهان تبدیل شده است؛ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از آن عبور میکند و بخش بزرگی از واردات غذایی کشورهای خلیج فارس نیز به این مسیر وابسته است. افزایش تنشها همچنین هزینه بیمه کشتیها را بهشدت بالا میبرد و در نهایت موجب افزایش قیمت سوخت، مواد غذایی و کود و تشدید تورم میشود.
این مقاله اضافه می کند: عربستان با خط لوله شرق–غرب و امارات با خط لوله «ادکوپ» تلاش کردهاند وابستگی به هرمز را کاهش دهند، اما این ظرفیتها برای شرایط انسداد کامل کافی نیستند. بنابراین، ایجاد شبکه مشترک زمینی و خطوط لوله جایگزین ضروری است. عراق نیز با پروژههای بندر فاو و جاده توسعه در پی تبدیل موقعیت جغرافیایی خود به ابزاری برای امنیت اقتصادی و ملی است.
رأی الیوم در مقاله ای بررسی کرد که آیا ایران برای مقابله با احتمال حمله مجدد اسرائیل، ممکن است به یک حمله پیشدستانه روی آورد یا نه. نویسنده معتقد است چنین اقدامی میتواند دو مزیت داشته باشد: از نظر نظامی، ایران زمان و شرایط آغاز درگیری را خود تعیین میکند و از نظر سیاسی، دونالد ترامپ را بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا، دوباره میان مهار اسرائیل و حمایت نظامی از آن قرار میدهد.
مقاله می افزاید: اظهارات اخیر نتانیاهو درباره هدف سرنگونی نظام ایران، همراه با تحولات لبنان و رزمایش چندجبههای اسرائیل، احتمال درگیری جدید را افزایش داده است. لبنان میتواند مسیری برای کشیدهشدن ایران به جنگ مستقیم باشد، بدون آنکه اسرائیل مستقیماً حمله گستردهای به ایران آغاز کند.
نویسنده در پایان تأکید می کنید: در عین حال، توان بازسازی موشکی و دفاعی ایران، از جمله افزایش تولید موشکهای بالستیک، در محاسبات تهران اهمیت دارد. در نهایت، تصمیم ایران به ارزیابی اطلاعاتی از نیت اسرائیل، میزان بازسازی توان نظامی و هزینه انتظار یا اقدام پیشدستانه بستگی دارد.
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: تأخیر در برگزاری نشست صلاله، مشکل تنگه هرمز را حل نمیکند، بلکه تلاش برای مدیریت آن را به تعویق میاندازد. این نشست قرار بود با حضور وزرای خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، ایران و عراق، درباره ایجاد سازوکاری موقت برای تداوم تجارت و کشتیرانی در هرمز گفتوگو کند.
مقاله می افزاید: عمان تلاش دارد تفاهم دوجانبه خود با ایران را به چارچوبی منطقهای تبدیل کند. با این حال، کاهش شدید تردد کشتیها نشاندهنده عمق بحران است؛ بهطوریکه تنها هفت کشتی تجاری در ۱۰ سپتامبر از تنگه عبور کردند، در حالی که پیش از جنگ این رقم حدود ۱۲۵ کشتی در روز بود.
به باور نویسنده، نشست صلاله برای کشورهای خلیج فارس ضروریتر از ایران است، زیرا تهران همچنان هرمز را اهرم فشار در مذاکرات با واشنگتن میداند. ادامه بحران همچنین هزینه انرژی، حملونقل و تورم آمریکا را افزایش میدهد. در نهایت، عمان همچنان میتواند نقش میانجی و تسهیلکننده گفتوگو را ایفا کند، اما بحران هرمز را نمیتوان به تعویق انداخت.
رسانه های روسیه و چین
سیجیتیان در گزارشی با عنوان «دیپلماسی با تعویق نشست منطقهای درباره پیشنهاد تنگه هرمز با مشکل مواجه شد» نوشت که تعویق نشست ایران و کشورهای عربی خلیج فارس، همزمان با تشدید حملات در اطراف دو مسیر اصلی انتقال نفت منطقه، امیدها به دستیابی سریع به راهحل دیپلماتیک را کاهش داده است.
این نشست قرار بود درباره پیشنهاد ایران و عمان برای ایجاد سازوکاری جهت مدیریت مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز برگزار شود، اما بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، اعلام کرد نشست به دلیل تلاش برای دستیابی به اجماع به تعویق افتاده است.
مقام ایرانی نیز گفت این تصمیم به درخواست برخی کشورهای منطقه و با توافق ایران و عمان گرفته شده و رایزنیها برای تعیین زمان جدید ادامه دارد.
سیجیتیان همزمان بر افزایش خطرات امنیت انرژی تمرکز کرد. عربستان سعودی پس از حملات پهپادی روز جمعه، خط لوله شرقی-غربی به طول ۱۲۰۰ کیلومتر را همچنان بسته نگه داشته است؛ مسیری که برای صادرات نفت بدون عبور از هرمز اهمیت دارد.
این رسانه به نقل از معاملهگران و خریداران نفت سعودی نوشت ذخایر بندر ینبع تنها برای پنج تا هفت روز صادرات کافی است و تداوم توقف خط لوله میتواند حدود چهار درصد عرضه جهانی نفت را در معرض خطر قرار دهد. در همین حال، یک کشتی تجاری هنگام عبور از هرمز هدف پرتابه قرار گرفت و خدمه آن تخلیه شدند.
سیجیتیان از تشدید درگیریها در یمن و اعلام انصارالله درباره ۵۸ حمله هوایی عربستان طی ۲۴ ساعت نیز خبر داد. یک کارشناس چینی هشدار داد اختلال همزمان در هرمز و بابالمندب، مسیرهای جایگزین و هزینه حملونقل را افزایش داده و با نزدیک شدن زمستان، فشار بر کشورهای مصرفکننده انرژی برای تأمین مجدد ذخایر نفت و گاز بیشتر خواهد شد.
اینترفاکس روسیه در گزارشی با عنوان «آنچه شب گذشته رخ داد: یکشنبه، ۱۳ سپتامبر» نوشت که در حاشیه اجلاس بریکس در هند، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، با خالد بن محمد آلنهیان، ولیعهد ابوظبی، درباره روابط دوجانبه و تحولات بینالمللی گفتوگو کرد.
این دیدار در شرایطی انجام شد که تحولات خاورمیانه و جنگ علیه ایران همچنان یکی از محورهای مهم رایزنیهای منطقهای روسیه است. این رسانه از آوارگی دستکم ۷۶ هزار نفر در یمن از ژوئیه به دلیل تشدید درگیریها خبر داد.
یحیی سریع، سخنگوی نیروهای انصارالله، نیز اعلام کرد عربستان طی ۴۸ ساعت ۱۲۹ حمله هوایی علیه مواضع انصار الله در استانهایی از جمله تعز، مأرب و الحدیده انجام داده است.
اینترفاکس در مهمترین خبر مرتبط با امنیت انرژی نیز گزارش داد یک کشتی تجاری شامگاه ۱۲ سپتامبر هنگام عبور از تنگه هرمز با مهماتی نامشخص هدف قرار گرفته است؛ گزارشی که به نقل از اداره عملیات تجارت دریایی بریتانیا منتشر شد.
در خبر دیگری، این رسانه اظهارات دونالد ترامپ درباره توافق روسیه و اوکراین برای توقف حملات به تأسیسات انرژی یکدیگر را بازتاب داد. ترامپ مدعی شد افزایش قیمت جهانی گازوئیل عمدتاً ناشی از جنگ روسیه و اوکراین است، نه جنگ ایران.