به گزارش مشرق، پاسخ «نظامی» به تغییر فاز نبرد از جانب آمریکاییها؛ این بار با اهداف متفاوت. آنچه بهعنوان موضع واحد ایران در واکنش به آغاز جنگ اقتصادی از زبان دبیر شورایعالی امنیت ملی مطرح شد، واکنشی قاطع به موضعگیریهایی بود که بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا آن را مطرح کرد. در طراحی آنها ایران اگر درگیر فشار و محاسبات اقتصادی شود، توانی برای بازگشت به جنگ گسترده در حوزه نظامی نخواهد داشت و آن زمان آمریکا میتواند دست برتر در این نبرد پیدا کند.
ایران این بار نیز در بازی شطرنج قدرت با آمریکا، مهرهای را انتخاب کرد که ضمن حفظ موقعیت برتر در جنگ، مجدداً خسارتهای دیگری به دشمن آمریکایی و متحدانش وارد کند. ازاینجهت دبیر شورایعالی امنیت ملی شنبهشب اعلام کرد اگر کسی در جنگ اقتصادی علیه ایران به آمریکا کمک کند و شریک او شود، اهداف و منافع او در منطقه هدف حمله ایران قرار خواهد گرفت. البته پیش از آن مذاکراتی با این کشورها برگزار خواهد شد. این اتمام حجت در حالی اتفاق میافتاد که ایران تا همین حالا نیز پلن نتانیاهو مبنی بر فروپاشی ایران با استفاده از ابزار فشار اقتصادی را با جنگ تابآوری برهم زده و گام بعدی، درهم شکستن این حصار با پاسخ نظامی خواهد بود. از این منظر نکاتی که سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورایعالی امنیت ملی درخصوص موضع و موقعیت ایران در جنگ نظامی و اقتصادی مطرح کرد، از سه زاویه قابلتحلیل و بررسی است.
رفتار ایران در میدان نبرد نظامی و دیپلماسی تغییر میکند
ایران از زمان شروع جنگ ۱۲ روزه تاکنون با وجود افزایش فشارها و ترورفرماندهان نظامی مکرراً به سمت تقویت توان دفاعی و تغییر آرایش نظامی خود حرکت کرده است. تقویت راهبرد دفاعی، حتی پس از امضای تفاهمنامه نیز امتداد پیدا کرده و اعلام انتصابات جدید در نیروهای مسلح کشور از جانب رهبر انقلاب، نقطه تهاجمیتر شدن راهبرد دفاعی و نظامی ایران بوده است.
در کنار توان دفاعی، رفتار دیپلماتیک ایران که بهعنوان یک بازوی نبرد عمل میکرد، مکرراً در حال تغییر و تنظیم رفتار خود برای مقابله با رفتار زیادهخواهانه طرف آمریکایی در میز مذاکره بوده است. ایران در جنگ نظامی با آمریکا دیپلماسی را به شکلی هوشمندانه، تبدیل به ابزاری کرده که درصدد نقد کردن دستاوردهای نظامی در میز مذاکره بوده تا طرف آمریکایی نتواند با سوءاستفاده از میز مذاکره ایران را وادار به تسلیم کند.
پس از امضای تفاهمنامه و متعاقب آن، بدعهدی طرف آمریکایی و نقض صریح تفاهم امضا شده، روشن است راهبرد دیپلماسی ایران با طرف آمریکایی نیز متفاوت خواهد بود. ازاینجهت دبیرشورای عالی امنیت ملی در گفتوگوی ویژه خبری اعلام کرد که «میبایست در رفتار دیپلماتیک ایران» پس از بدعهدی اخیر آمریکا تغییر ایجاد کرده و تغییر همراستا با تغییر راهبرد نظامی در جنگ پیش خواهد رفت. چرایی آن را هم باید در رفتار سلطهجویانه طرف آمریکایی در میز مذاکره و میدان نبرد، جستوجو کرد.
اعلام این تغییر رفتار، برای طرف آمریکایی که به تسلیم ایران در میز مذاکره چشم امید بسته پیام روشنی دارد؛ ایران همزمان با تشدید فشارهای طرف آمریکایی، ضمن بهروزرسانی و تقویت راهبردهای خود در سطوح مختلف، به سمت تهاجمیتر کردن این راهبردها حرکت خواهد کرد تا آنجا که اساسا طرح گزارهای به نام تسلیم ایران به هدفی غیرقابلدسترس تبدیل شود.
تبیین راهبرد تهاجمی ایران در جنگ اقتصادی
دبیر شعام بهصراحت اشاره کرد طرف آمریکایی نبرد با ایران را متوقف نکرده؛ بلکه آن را به ساحت اقتصادی و جنگ با معیشت مردم کشانده است و حالا بسنت پس از شکست هگست به وزیر جنگ علیه ایران تبدیل شده است. محسن رضایی به این موضوع هم اشاره کرد راهبردی که آمریکا اکنون در میدان جنگ دنبال میکند طراحیشده از جانب نخستوزیر رژیم صهیونی است.
دبیر شورایعالی امنیت ملی، راهبرد دفاعی ایران را در واکنش به اعمال فشار اقتصادی از جانب دشمن بیان کرد. ضمن تأکید بر اینکه فشارهای اقتصادی که به ایران وارد میشود در بیش از ۴۰ سال گذشته مسبوق به سابقه بوده و شدیدترین آن کمپین فشار حداکثری بود که ایران آن را هم تاب آورده و راه مقابله با آن را فراگرفته است، اعلام کرد ایران هر روز بهاندازه تولیدش، آن طرف ناوهای آمریکا در حال فروش نفت است. این اظهارات تأیید ضمنی این واقعیت است که ایران تاکنون توانسته «تابآوری» خود را- که اصل اساسی جنگ است- حفظ کند. در امتداد این رفتار، سرلشکر رضایی به کشورهایی که در تشدید فشار و جنگ اقتصادی به ایران کمک میکنند، هشدار داد منافع اقتصادی آنها هدف حمله قرار خواهد گرفت.
در تداوم این موضعگیری، روز گذشته سخنگوی سپاه اعلام کرد که «یکی از اقدامات خصمانه دشمن، جنگ اقتصادی است. ما برای دفع آثار سوء جنگ دشمن سناریو داریم.» یکی از سناریوها که رضایی نیز به آن اشاره کرد، استفاده از گزینه حمله نظامی این بار با جامعه هدف منافع اقتصادی طرف تخاصم در منطقه است. ایران تا این مرحله از نبرد صرفاً به هدف قرار دادن، موقعیتهای نظامی طرف تخاصم در جنگ اتکا کرده؛ اما اکنون تهدید حمله به منافع اقتصادی از جانب ایران روی میز گذاشته شده که این مهم به معنای تهاجمیتر شدن رفتار ایران در جنگ اقتصادی است.
تأکید محسن رضایی بر اینکه پاسخ ایران به این فشارها زلزلهوار خواهد بود، اثباتکننده این تغییر رویکرد است. علاوه بر این، ایران تهدیدهای نفتی را از تنگه هرمز فراتر برده و به این مهم اشاره کرده که اگر قرار باشد اقدامی علیه ایران انجام شود، ایران اجازه نخواهد داد هیچنفتی از خلیجفارس بیرون برود.
راهحل؛ بازگشت به شروط تفاهمنامه است
سرلشکر رضایی شرط متوقف کردن راهبرد تهاجمی ایران را بازگشت آمریکا به تعهداتش و عمل به آنها دانست. او تأکید کرد حرف ایران بر مبنای «منطق» است و ما منتظر عمل میمانیم، همچنین تأکید کرد ایران بر اجرای دیپلماسی جدیت دارد؛ اما دیگر مثل بچههای مؤدب پای میز مذاکره نخواهد نشست، بلکه راهبرد را تغییر خواهد داد.
دبیر شورایعالی امنیت ملی راهحل اصلی پایان جنگ را بازگشت به میز عمل به تعهدات دانست؛ رویکردی که اثبات میکند گزینه اول ایران برای پایان جنگ، مذاکره و اجرای متن تفاهمنامه است و بهنوعی تبعیت از راهبرد ۴۷ساله جمهوری اسلامی ایران است که ایران هیچزمان جنگطلب نبوده، برای جنگ اشتیاق نداشته و مذاکره را ترجیح میدهد؛ اما در مقابل طرفی که از همه ابزارهای تهاجم علیه ایران استفاده میکند، منفعل عمل نخواهد کرد.
پررنگکردن این راهبرد از جانب دبیر شعام، پیشمقدمهای برای بیان راهبرد تهاجمی ایران است. شواهد و واقعیت میدان به این واقعیت تصریح دارند آمریکا نه تعهداتش را اجرا خواهد کرد و نه به میز مذاکره باز خواهد گشت؛ بلکه این اقدام را از زمانی انجام خواهد داد که بداند امکان دستاوردسازی و پیروزی در میدانهای نبرد برای او به صفر برسد، ایران با آگاهی از این رویکرد و با استفاده از الگوی آمریکایی «چماق و هویج» بازگشت به تعهدات و تهاجم نظامی علیه آمریکا را همزمان مطرح کرد تا ضمن آنکه اتمام حجتی با طرف آمریکایی صورت میگیرد، جنگطلب نبودن ایران را به اذهان و افکار عمومی داخل و جهان یادآوری و آن را تثبیت کند. در امتداد این رویکرد، هر رفتار ماجراجویانه یا تهاجمی، اهداف ذکرشده توسط ایران را مشروع و آن را در قالب حق دفاع از خود قابلاجرا میسازد.
نکته حائز اهمیتی که در صحبتهای دبیر شعام نیز بروز بیرونی داشت، این است که ایران علیرغم تغییر راهبرد تهاجمی خود و تأکید مؤکد به این رویکرد، همچنان از اصل اخلاق در میدان نبرد عقبنشینی نکرده است و پیش از ورود به عملیات نظامی، تهدیدها و مواضع ایران درخصوص ماجراجوییهای آمریکا در منطقه را مطرح میکند تا در صورت انجام این اقدامات، طرف آمریکایی امکان تحریف واقعیت میدان جنگ و قرار دادن خود در موضع مظلوم را پیدا نکند.