سرویس جهان مشرق - در روزهای پایانی ژوئیه و اوایل اوت ۲۰۲۶، تحولات مربوط به طرح صلح غزه وارد مرحله حساسی شد. شورای صلح که تحت ریاست دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا تشکیل شده و بر اساس قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵ فعالیت میکند، نقشه راه ۱۵ مادهای برای اجرای مرحله دوم طرح جامع ۲۰ مادهای صلح غزه را منتشر کرد.
این نقشه راه که محصول ماهها مذاکره با میانجیگری مصر، قطر و ترکیه است، شامل توقف کامل تجاوز نظامی، خلع سلاح تدریجی گروههای مسلح فلسطینی از جمله حماس، انتقال مسئولیتهای مدنی و امنیتی به کمیته ملی اداره غزه (NCAG) بهعنوان یک نهاد تکنوکرات فلسطینی، استقرار نیروی بینالمللی ثبات (ISF) و عقبنشینی مرحلهای نیروهای اسرائیلی از مناطق تحت کنترلشان در نوار غزه میشود.
سلاحها قرار است تحت کنترل انحصاری کمیته ملی ذخیره شود و به رژیم صهیونیستی یا طرفهای غیر فلسطینی تحویل داده نشود.
پیشرفت هر مرحله مشروط به تأیید بینالمللی مرحله قبلی است و قرار بود زمانبندی اجرایی ظرف ۱۴ روز پس از موافقت همه طرفها آماده شود.
حماس و دیگر گروههای مقاومت فلسطینی این نقشه راه را پذیرفتند. آنها اعلام کردند که بهصورت مسئولانه و با اجماع ملی مذاکره کرده و آمادهاند اجرای مرحله دوم را آغاز کنند، مشروط بر آنکه اسرائیل نیز به تعهدات خود عمل کند و عقبنشینی و توقف عملیات را شروع نماید.
مقامات حماس تأکید کردند که خلع سلاح باید با عقب نشینی اسرائیل همزمان پیش برود و از طرفهای میانجی آمریکا خواستند فشار لازم را بر تلآویو وارد کند تا طرح پیش برود. این پذیرش، گامی مهم از سوی مقاومت تلقی شد که نشاندهنده اراده برای پایان چرخه خشونت و حرکت بهسوی بازسازی و خودمختاری فلسطینی است، در حالی که مردم غزه همچنان زیر بار آوارگی، کمبود شدید کمکهای انسانی و ویرانی گسترده زندگی میکنند.
با این حال، رژیم صهیونیستی بلافاصله کارشکنی را آغاز کرد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم اعلام کرد که اسرائیل پیشنویس ارائهشده را نپذیرفته و نظرات و نگرانیهای خود را به طرف آمریکایی منتقل کرده است. او صراحتاً گفت نیروهای اسرائیلی تا زمان خلع سلاح کامل حماس از خطوط فعلی عقبنشینی نخواهند کرد و ارتش دستور دارد برای دفاع از خود و قلمرو عمل کند.
وزرای راست افراطی کابینه، از جمله بتسلئیل اسموتریچ و ایتامار بنگویر، فشار آوردند که نقشه راه رسماً رد شود و عملیات نظامی از سر گرفته شود. آنها طرح را غیرقابلقبول خواندند و بر نابودی کامل حماس و حتی تشویق به مهاجرت اجباری تأکید کردند. اسرائیل ادعا میکند که نسخه منتشرشده بازتاب مواضعش نیست و خواستار خلع سلاح واقعی و کامل، از جمله خروج سلاحها از غزه، قبل از هرگونه عقب نشینی است.
این کارشکنیها در ادامه الگوی نقض مکرر توافق آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ بوده است. با وجود توقف رسمی درگیریها و آزادسازی اسرا، نیروهای اسرائیلی کنترل خود را از حدود ۴۰-۴۷ درصد به حدود ۷۰ درصد نوار غزه گسترش دادهاند، در حالی که اکثریت قریببهاتفاق جمعیت (حدود ۸۵ درصد یا بیشتر) در مناطق تحت نفوذ مقاومت زندگی میکنند. حملات هوایی و زمینی ادامه یافته و صدها فلسطینی، عمدتاً زنان و کودکان، قربانی شدهاند.
محدودیتهای شدید بر ورود کمکهای انسانی همچنان پابرجاست و وضعیت انسانی فاجعهبار باقی مانده است. این اقدامات عملاً مرحله اول توافق را تضعیف کرده و مانع ورود کمیته ملی اداره غزه و استقرار نیروی بینالمللی شده است.
اختلافات میان تلآویو و واشنگتن بر سر پیشبرد طرح آشکار است. ترامپ نقشه راه را «توافق تاریخی» و گامی عظیم بهسوی صلح پایدار خواند و ادعا کرد اسرائیل نیز از آن راضی است. مقامات آمریکایی و شورای صلح تأکید داشتند که طرح ادامه همان برنامه ۲۰ مادهای است که اسرائیل پیشتر پذیرفته بود.
با این حال، پس از ملاقات نیکولای ملادنوف، نماینده عالی شورای صلح، با نتانیاهو، شورای صلح بیانیهای صادر کرد که عقبنشینی فراتر از خط زرد را مشروط به تکمیل کامل خلع سلاح دانست و تا حدی با خواستههای اسرائیل همسو شد. این عقبنشینی ظاهری، نشاندهنده فشارهای تلآویو است، هرچند مقامات آمریکایی هشدار دادهاند که ترامپ از مسدود شدن طرح توسط اسرائیل بسیار ناامید خواهد شد.
راست افراطی اسرائیل حتی وجود شورای صلح و هر نیروی بینالمللی را به چالش کشیده و معتقد است تنها اسرائیل باید «کار را تمام کند».
در این میان، حضور مقتدرانه مقاومت در غزه ادامه دارد. حماس با وجود خسارات سنگین جنگ، کنترل عملی بخش قابل توجهی از مناطق پرجمعیت را حفظ کرده، شبکههای محلی را تقویت نموده و بر بوروکراسی و خدمات پایه نفوذ دارد.
گزارشها حاکی از تلاش مقاومت برای بازسازی زیرساختهای دفاعی، آموزش نیروها و حفظ توانمندیهاست. مقاومت اعلام کرده آماده اجرای تعهدات است اما تسلیم یکجانبه را نمیپذیرد و خلع سلاح را به تحقق عفبنشینی کامل و توقف تجاوزات اسرائیل گره زده است.
تلاشهای اسرائیل برای ایجاد شبهنظامیان تروریست طرفدار خود نیز پیشرفت محدودی داشته و این گروهها نتوانستهاند چالش جدی برای نفوذ مقاومت ایجاد کنند.
مردم غزه، با وجود رنجهای عظیم، همچنان نماد استقامت هستند و حمایت از مقاومت را بهعنوان تنها سپر دفاعی خود در برابر اشغال و تجاوز میبینند.
وضعیت انسانی مردم مظلوم غزه همچنان بحرانی است. میلیونها نفر در چادرها و مناطق ویرانشده زندگی میکنند، دسترسی به غذا، آب، دارو و برق محدود است و بازسازی عملاً متوقف مانده. نقضهای مکرر آتشبس توسط اسرائیل، امید به آرامش را از بین برده و کودکان و غیرنظامیان بیشترین قربانیان هستند.
در حال حاضر طرح صلح با کارشکنیهای رژیم صهیونیستی، اصرار بر کنترل نظامی دائمی و مخالفت با هرگونه امتیاز واقعی، با اصلیترین مانع برای تحقق کامل خود روبه رو است. اختلافات تلآویو و واشنگتن نشان میدهد که حتی متحد اصلی اسرائیل نیز با موانع ایجادشده توسط کابینه نتانیاهو مواجه است. فشار بینالمللی، بهویژه از سوی آمریکا، مصر، قطر و ترکیه، برای وادار کردن اسرائیل به پایبندی به تعهدات ضروری است.
مقاومت با پذیرش نقشه راه، انعطافپذیری و مسئولیتپذیری خود را نشان داده، در حالی که طرف مقابل با تأخیر، تغییر موضع و ادامه عملیات، مسیر صلح را مسدود میکند.
در مجموع، تحولات جاری غزه تأیید میکند تداوم حضور مقاومت، نه تنها نشانهای از شکست اهداف نظامی اسرائیل برای نابودی کامل آن است، بلکه بیانگر اراده مردم فلسطین برای دفاع از حقوق خود است. موفقیت هر طرح صلحی، وابسته به توقف کارشکنیها، عقبنشینی واقعی نیروهای اشغالگر، رفع محاصره و اجازه به بازگشت حاکمیت فلسطینی است.
بدون فشار مؤثر بر رژیم صهیونیستی، چرخه رنج، جنگ و ویرانی ادامه خواهد یافت و امید به صلح پایدار کمرنگتر میشود و در این میان، مقاومت فلسطین، با ایستادگی خود، همچنان نماد امید و اراده برای آزادی و مقابله با زیادهخواهی رژیم صهیونیستی و آمریکا باقی مانده است.