به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
شبکه سیانان در گزارشی اختصاصی فاش کرد که ارتش آمریکا نزدیک به ۸۰ درصد از رهگیرهای سامانه کلیدی دفاع موشکی تاد (THAAD) و حدود نیمی از موشکهای پاتریوت خود را در جریان جنگ پنجماهه علیه ایران مصرف کرده است. منابع آگاه تأکید کردند که فرماندهان ارشد نظامی آمریکا هشدار دادهاند که ذخایر مهمات پنتاگون «به طرز خطرناکی پایین» است. این نخستین باری است که آمار دقیق کاهش هولناک موجودی موشکهای تاد به طور علنی فاش میشود.
بر اساس این گزارش، نگرانیها از کمبود ذخایر تسلیحاتی چنان جدی بوده که دستکم برای دومین بار در هفتههای اخیر، مشاوران ارشد نظامی ترامپ مشخصاً در جریان بحثهای مربوط به تشدید بالقوه درگیری با ایران، این موضوع را مطرح کردهاند. همچنین متحدان عرب واشنگتن در خلیج فارس که به سامانههای پدافند هوایی آمریکا وابستهاند، اذعان کردهاند که کمبود این ذخایر میتواند توانایی آنها را برای دفع حملات تلافیجویانه ایران مختل کند. یکی از منابع آگاه هشدار داد: فقدان رهگیرها بدین معناست که حملات متعارف میتوانند نتیجه معکوس دهند اگر پهپادهای انتحاری به طور انبوه از خطوط دفاعی عبور کنند. تلافیجویی متقابل هرگز این را پایان نخواهد داد.
سیانان میافزاید که ارتش آمریکا همچنین «تقریباً تمامی» موشکهای دوربرد نقطهزن ATACMS و PrSM و نزدیک به نیمی از موشکهای کروز تاماهاوک خود را از دست داده است. نرخ جایگزینی این تسلیحات بسیار پایین است و پنتاگون ماهانه تنها حدود ۱۵ فروند تاماهاوک و ۲۰ فروند پاتریوت جدید دریافت میکند. تحلیلگران مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) تخمین میزنند که بازسازی موجودی تاد به سطح پیش از جنگ، «سه سال یا بیشتر» زمان خواهد برد. ترامپ که ابتدا برای حملات گسترده چراغ سبز نشان داده بود، پس از تماس با متحدان خاورمیانهای که از تلافی ایران هراس داشتند، به پنتاگون دستور توقف داد. این گزارش پرده از بحران عمیق تسلیحاتی در پشت لفاظیهای تهدیدآمیز کاخ سفید برمیدارد.
شبکه یورونیوز گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با لحنی متزلزل و متناقض، از یک سو مدعی شده است که توافق بازگشایی تنگه هرمز «تا چهارشنبه» ممکن است حاصل شود و از سوی دیگر تهدید کرده که در صورت شکست مذاکرات، ایران بسیار سخت ضربه خواهد دید. ترامپ در مصاحبه با فاکس نیوز گفت: «تنگه به زودی باز خواهد شد، یا آنها بسیار سخت کوبیده میشوند و سپس تنگه باز میشود.» وزیر خزانهداری آمریکا نیز از احتمال توافق تا چهارشنبه یا پنجشنبه خبر داد.
بر اساس این گزارش، خبرگزاری آکسیوس فاش کرد که آمریکا، ایران و عمان در حال نهایی کردن یک توافق موقت ۶۰ روزه برای عبور امن کشتیها از تنگه هرمز هستند و واشنگتن امیدوار است این توافق روز چهارشنبه اعلام شود. در همین حال، قطر که نقش میانجی را ایفا میکند، اعلام کرد که تلاشهای دیپلماتیک ادامه دارد اما هیچ مذاکره مستقیمی میان ایران و آمریکا برنامهریزی نشده است.
یورونیوز میافزاید که اوضاع همچنان بیثبات است. یک کشتی باری در تنگه هرمز هدف اصابت یک پرتابه ناشناس قرار گرفت و یک خدمه آن مفقود شد. یک کشتی هندی نیز در دریای سرخ غرق شد. ترامپ در ادامه رویکرد متناقض خود، ضمن ادعای اینکه خلع سلاح هستهای ایران «ممکن است کمی طول بکشد»، افزود که محاصره متقابل بنادر ایران تا زمان حصول «توافق یا تسلیم کامل» ادامه خواهد یافت. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز تأیید کرد که واشنگتن در مذاکرات میان عمان و ایران بر سر تنگه هرمز مشارکت دارد. این در حالی است که وزارت خارجه ایران همچنان وجود هرگونه مذاکره مستقیم با واشنگتن را رد کرده است.گزارش یورونیوز از ادامه الگوی متناقض ترامپ در تهدید و تطمیع همزمان حکایت دارد. با وجود ادعای نزدیکی به توافق موقت ۶۰ روزه با میانجیگری عمان، ایران همچنان کنترل خود بر تنگه هرمز را حفظ کرده و کشتیهای متخلف را هدف قرار میدهد. تنشها به دریای سرخ نیز کشیده شده و با غرق یک کشتی هندی تشدید گردیده است. ترامپ نیز با وجود میل به توافق، تهدید به تشدید حملات را حفظ کرده است.
رسانه های عربی
المیادین در مقاله ای نوشت: مهمترین و پیچیدهترین موضوع در مذاکرات ایران و آمریکا، نه پرونده هستهای، نه تنگه هرمز و نه لبنان، بلکه داراییهای بلوکهشده ایران است. واشنگتن طی دهههای گذشته از تحریمهای مالی و سلطه دلار بهعنوان ابزار فشار اقتصادی و سیاسی استفاده کرده و آن را مکمل قدرت نظامی خود میداند.
از نگاه نویسنده، آزادسازی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار از داراییهای ایران میتواند منابع قابلتوجهی برای تقویت اقتصاد، وضعیت مالی، توان دفاعی و حمایت از متحدان تهران فراهم کند و در عین حال، اعتبار راهبرد تحریمهای آمریکا را کاهش دهد.
مقاله همچنین تأکید میکند ایران با تبدیل تنگه هرمز به یک اهرم راهبردی، بخشی از فشار ناشی از تحریمهای مالی را جبران کرده است. تلاش آمریکا برای فعالکردن «گذرگاه عمان» نیز با هدف کاهش توان ایران در اثرگذاری بر این مسیر حیاتی ارزیابی میشود.
در نهایت، نویسنده میگوید اگر ایران بتواند اثربخشی تحریمهای آمریکا را محدود کند، تجربه تهران میتواند به الگویی برای سایر کشورهای تحت فشار واشنگتن تبدیل شود.
رای الیوم در مقاله ای تأکید کرد که روابط ایران، اسرائیل و آمریکا را نمیتوان صرفاً بر پایه دشمنی و اتحاد دائمی تحلیل کرد، بلکه باید منافع، موازنه قدرت و شرایط منطقهای را در نظر گرفت.
از نگاه مقاله، سیاست منطقهای بیشتر بر «مصلحت و تهدید» استوار است تا دوست و دشمن مطلق. همچنین آمریکا، ایران و اسرائیل در مقاطع مختلف همزمان وارد رقابت، مذاکره و مهار یکدیگر شدهاند.
نویسنده معتقد است کشورهای عربی بیشترین هزینه این تحولات را پرداختهاند و باید به جای تکیه بر شعارها، سیاست خارجی خود را بر شناخت واقعی منافع، قدرت و امنیت ملی بنا کنند.
الجزیره در مقاله ای نوشت: جنگ غزه باعث تشدید شکاف در حزب دموکرات آمریکا درباره حمایت از اسرائیل شده است. در مجلس نمایندگان، بیش از ۱۰۰ نماینده دموکرات از طرحی برای توقف کمکهای نظامی سالانه ۳.۳ میلیارد دلاری به اسرائیل حمایت کردند؛ هرچند این طرح با مخالفت گسترده روبهرو و رد شد. این رأیگیری نشاندهنده کاهش حمایت از سیاستهای دولت بنیامین نتانیاهو و افزایش انتقادها از ادامه کمکهای نظامی واشنگتن به اسرائیل است.
این مقاله اضافه کرد که در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره، دموکراتهای چپگرا خواستار پایان کمکهای نظامی به اسرائیل هستند، در حالی که میانهروها بر ادامه حمایت، بهویژه برای تسلیحات دفاعی، تأکید دارند. نظرسنجیها نیز نشان میدهد بخش بزرگی از دموکراتها، بهخصوص جوانان، خواهان کاهش یا توقف این کمکها هستند.
نویسنده تاکید کرده است که پیروزی برخی نامزدهای مترقی منتقد اسرائیل در انتخابات مقدماتی نیز این تغییر را تأیید میکند. در مقابل، دموکراتهای حامی اسرائیل هشدار میدهند که این شکاف میتواند در انتخابات به زیان حزب تمام شود.
رسانه های چین و روسیه
خبرگزاری شینهوا گزارش داد که مذاکرات ایران و عمان درباره سازوکار عبور کشتیها از تنگه هرمز، حتی در صورت دستیابی به توافق، به معنای بازگشایی فوری این آبراه نخواهد بود. به گفته منابع آگاه ایرانی این گفتوگوها صرفاً میان تهران و مسقط جریان دارد و هیچ ارتباطی با ایالات متحده ندارد.
بر اساس این گزارش، منابع ایرانی تأکید کردهاند که تا زمانی که آنچه «نقضها و اقدامات آمریکا» خوانده میشود ادامه داشته باشد، تنگه هرمز همچنان بسته خواهد ماند. این منابع همچنین گفتهاند که بازگشایی این مسیر دریایی منوط به تغییر رفتار واشنگتن و رفع این موارد است.
در همین حال، یک مقام آگاه نیز اعلام کرده که مداخلات آمریکا و تهدیدهای دونالد ترامپ از عوامل اصلی کند شدن روند دستیابی به توافق میان ایران و عمان درباره وضعیت تنگه هرمز به شمار میرود.
از سوی دیگر، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، مذاکرات با عمان برای تعیین مسیرهای امن کشتیرانی را «مثبت» توصیف کرده و گفته است هرگونه مسیر جدید باید حقوق حاکمیتی و ملاحظات امنیت ملی ایران و عمان را تضمین کند. به گفته او، نتیجه نهایی پس از پایان مذاکرات اعلام خواهد شد.
راشا تودی در یادداشتی با عنوان «آمریکا ماشین جنگی خود را به اسرائیل واگذار میکند» به قلم تارا رید نوشت که بند ۲۱۹ لایحه بودجه دفاعی آمریکا برای سال مالی ۲۰۲۷، چارچوبی تازه برای گسترش همکاریهای نظامی و فناورانه میان واشنگتن و تلآویو ایجاد میکند؛ اقدامی که از نگاه نویسنده، سطح بیسابقهای از ادغام ساختاری میان صنایع دفاعی، پژوهشهای نظامی، زنجیره تأمین تسلیحات و همکاریهای اطلاعاتی دو طرف را رقم میزند.
در این یادداشت آمده است که این ابتکار، فراتر از نفوذ سیاسی لابیهای حامی اسرائیل در واشنگتن است و برای نخستین بار، زیرساختهای نظامی و صنعتی آمریکا را به شکل نهادی با یک شریک خارجی پیوند میدهد. به اعتقاد نویسنده، چنین وابستگیای در آینده بهسادگی قابل بازگشت نخواهد بود.
تارا رید به گفتوگوی خود با تاکر کارلسون، مجری آمریکایی اشاره میکند؛ جایی که این مجری آمریکایی چنین ادغامی را «خیانت» توصیف و تاکید میکند که منافع شهروندان آمریکا قربانی اهداف راهبردی اسرائیل شده است. نویسنده نیز این ارزیابی را تأیید میکند.
در ادامه یادداشت با انتقاد از سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ میگوید رئیسجمهور آمریکا که با شعار پایان دادن به جنگهای طولانی وارد رقابتهای انتخاباتی شده بود، نهتنها به این وعده عمل نکرد، بلکه با تشدید رویارویی با ایران، کشورش را بیش از گذشته درگیر بحرانهای خاورمیانه کرده است.
نویسنده همچنین به گزارشهایی درباره حمایت مالی میریام ادلسون از کارزار انتخاباتی ترامپ اشاره کرده و تاکید میکند که دولت او در عمل اولویتهای امنیتی اسرائیل را دنبال میکند.
این یادداشت وضعیت انسانی در غزه را نیز بحرانی توصیف کرده و مینویسد همزمان با ادامه جنگ، آمریکا درگیر همپوشانی دو جبهه اوکراین و ایران شده است؛ روندی که از نظر نویسنده، با تشدید جنگ اطلاعاتی و افزایش لفاظیهای ضدروسی، خطر گسترش یک رویارویی فراگیرتر را افزایش داده و در مقابل، مشکلات اقتصادی و اجتماعی شهروندان آمریکایی را به حاشیه رانده است.