به گزارش مشرق، بر اساس دادههای بورس لندن (ICE)، قیمت گاز طبیعی در بازار اروپا در معاملات روز دوشنبه، ۲۹ تیر ۱۴۰۵ برای نخستین بار از ۲۳ مارس (۳ فروردین) از مرز ۷۰۰ دلار به ازای هر هزار متر مکعب عبور کرد و با جهشی بیش از ۵ درصدی به حدود ۷۱۶ دلار رسید.
آخرین باری که قیمت گاز در اروپا بالای ۷۰۰ دلار معامله شد، به ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ (۱۵ مارس ۲۰۲۶) برمیگردد که در آستانه جنگ ۴۰ روزه و پیش از حمله ایران به تأسیسات قطر، هر هزار متر مکعب گاز حدود ۷۲۰ دلار بود.
این افزایش بیسابقه در حالی رخ میدهد که تأسیسات استراتژیک «راس لفان» قطر، بزرگترین پایانه صادراتی گاز طبیعی مایع (LNG) جهان، در پی حملات تلافیجویانه ایران به تأسیسات گازی پارس جنوبی و همچنین حملات هوایی آمریکا به تأسیسات انرژی در جنوب ایران، به شدت آسیب دیده است.
بر اساس اعلام شرکت «قطر انرژی»، بازسازی کامل این مرکز حیاتی که سالانه بین ۷۵ تا ۸۰ میلیون تن گاز الانجی تولید میکند و معادل ۲۰ تا ۲۲ درصد از سهم کل بازار جهانی گاز مایع را در اختیار دارد، بین ۳ تا ۵ سال زمان خواهد برد.
این آسیب گسترده، عملاً قطر را که پیش از این روزانه حدود ۴۰ درصد از گاز الانجی عبوری از تنگه هرمز را تأمین میکرد، از مدار تولید خارج کرده است.
کارشناسان صنعت انرژی برآورد میکنند که تولید گاز قطر از زمان آغاز جنگ ۴۰ روزه تاکنون، حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است و این کشور در بهترین حالت، تنها قادر به تأمین نیازهای داخلی و تعهدات حداقلی خود خواهد بود.
بحران گاز اروپا در حالی تشدید میشود که پیش از این و در جریان جنگ ۴۰ روزه به سقف تاریخی ۸۵۳.۷ دلار در هر هزار متر مکعب نیز رسیده بود.
تنگه هرمز که به طور معمول روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و همچنین یکپنجم از تجارت جهانی الانجی را عبور میدهد، اکنون به دلیل تشدید تنشها و ازسرگیری درگیریها از ۱۷ تیرماه، عملاً مسدود شده و تردد نفتکشها و کشتیهای حمل گاز به شدت کاهش یافته است.
بر اساس دادههای موسسه LSEG، روز گذشته تنها ۴ فروند کشتی از این مسیر استراتژیک عبور کردهاند که این رقم در روز قبل ۸ فروند بوده است؛ در حالی که در شرایط عادی، روزانه بین ۱۵ تا ۲۰ کشتی حامل نفت و گاز از تنگه هرمز عبور میکنند .
خسارت سنگین به اقتصاد اروپا و صنایع انرژیبر
این جهش قیمتی ضربه سنگینی به اقتصاد اروپا وارد میکند. بر اساس گزارش HEPI، قیمت گاز خانگی در پایتختهایی مانند استکهلم، آمستردام و برن پیش از این نیز بیش از ۳۰ سنت یورو به ازای هر کیلوواتساعت بود. با عبور قیمت هر هزار متر مکعب از ۷۰۰ دلار، هزینه تأمین گاز برای صنایع و نیروگاههای اروپایی به شدت افزایش یافته است.
تحلیلگران اقتصادی تخمین میزنند که تنها در بخش صنعت، افزایش ماهانه قیمت گاز، حدود ۲ تا ۳ میلیارد یورو هزینه اضافی به تولیدکنندگان اروپایی تحمیل میکند.
صنایع پتروشیمی، فولاد، سیمان و تولید کودهای شیمیایی که به شدت به گاز طبیعی وابسته هستند، با کاهش حاشیه سود و حتی تعطیلی مواجه شدهاند.
همچنین با توجه به وابستگی شدید اروپا به الانجی وارداتی از قطر و نبود مسیرهای جایگزین مؤثر، کارشناسان نسبت به تداوم این روند صعودی و احتمال بازگشت قیمتها به کانال ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار در ماههای آینده هشدار دادهاند.
فروپاشی مسیرهای جایگزین و تشدید بحران انرژی
گفتنی است مسیرهای جایگزین صادراتی مانند خط لوله پترولاین عربستان یا خط لوله ابوظبی به فجیره، تنها قادر به انتقال حدود ۳.۵ تا ۵.۵ میلیون بشکه نفت در روز هستند و هیچ ظرفیت قابل توجهی برای جبران کمبود گاز الانجی ندارند.
این در حالی است که عراق نیز که برای صادرات نفت خود کاملاً به تنگه هرمز وابسته است، روزانه حدود ۳.۴ میلیون بشکه نفت صادر میکند که ۹۵ درصد آن از مسیر بصره و تنگه هرمز عبور میکند و این کشور نیز به شدت از بیثباتی فعلی متضرر شده است .
با توجه به اینکه اروپا به طور متوسط روزانه حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون متر مکعب گاز از طریق الانجی از قطر و سایر تولیدکنندگان خلیج فارس دریافت میکند که تماماً از تنگه هرمز عبور میکند، هرگونه اختلال در این مسیر، معادل از دست رفتن حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از کل واردات گاز اروپا محسوب میشود.
این میزان برای کشوری مانند آلمان که بزرگترین مصرفکننده گاز در اروپا محسوب میشود، به معنای افزایش سالانه حدود ۵ تا ۷ میلیارد یورو در هزینههای انرژی است که نهایتاً به افزایش قیمت کالاها و خدمات و تشدید تورم در این کشورها منجر خواهد شد .
در همین حال، وزارت انرژی قطر اعلام کرده است که با وجود آسیب گسترده به تأسیسات راس لفان، تلاشها برای بازگرداندن بخشی از تولید به مدار آغاز شده است، اما این فرآیند حداقل ۶ تا ۱۲ ماه زمان خواهد برد و تا آن زمان، بازار جهانی گاز با کمبودی بیسابقه مواجه خواهد بود.
این وضعیت، همراه با کاهش شدید دمای هوا در نیمکره شمالی و افزایش تقاضای فصلی، میتواند موج جدیدی از بحران انرژی را در اروپا و سایر نقاط جهان ایجاد کند.