به گزارش مشرق از بخش اسپانیولی تارنمای آرتی، تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک و اوپک پلاس در اول ماه مه (۱۱ اردیبهشت)، این پرسش را مطرح میکند که تاثیر این اقدام بر قیمت بنزین در آمریکای لاتین که ارتباط مستقیمی با جیب ساکنان این منطقه دارد، چه خواهد بود؟ اگرچه این خبر هزاران کیلومتر دورتر از این منطقه مخابره شده است اما تردیدی وجود ندارد که هرگونه تغییر در تعادل بازار جهانی نفت، به نوعی بر قیمت سوخت، تورم و هزینههای حمل و نقل تاثیر میگذارد.
خروج امارات متحده عربی به خودی خود تضمینکننده بنزین ارزانتر یا گرانتر نیست؛ اما تاثیر این روند را باید در ایجاد فقدان اطمینان بیشتر در بازاری جستوجو کرد که به تولید، نظم و انضباط بین صادرکنندگان و انتظارات بازرگانان و سرمایهگذاران بسیار حساس است. برای آمریکای لاتین، جایی که واردکنندگان خالص سوخت با تولیدکنندگان عمده نفت خام همزیستی دارند، این تاثیر میتواند ناهموار و در برخی موارد متناقض باشد.
چرا خروج امارات متحده عربی اهمیت دارد؟
بر اساس این گزارش، امارات متحده عربی تولیدکننده مهمی در اوپک است و خروج آن به منزله ارسال یک سیگنال سیاسی به بازار است: یکی از اعضای اصلی این گروه میخواهد آزادی تصمیمگیری در مورد سطح تولید خود را بدون محدود شدن به سهمیههای جمعی دوباره به دست آورد.
این موضوع مهم است زیرا اوپک به عنوان ابزاری برای هماهنگی عرضه برای حمایت یا تثبیت قیمتها عمل کرده است. چنانچه یک تولیدکننده بزرگ از این طرح خارج شود، بازار ممکن است این را به عنوان از دست دادن انسجام در درون سازمان تفسیر کند و هنگامی که این تصور وجود دارد که نظم و انضباط در حال تضعیف است، انتظارات از افزایش عرضه در آینده و نوسانات بیشتر افزایش مییابد.
اگر امارات متحده عربی پس از خروج خود تصمیم به افزایش تولید بگیرد، این مساله میتواند فشار نزولی بر قیمت بینالمللی نفت خام وارد کند. اما اگر این اعلام باعث تنشهای ژئوپلیتیکی، خلا هماهنگی یا واکنشهای دفاعی از سوی سایر تولیدکنندگان شود، میتواند دستکم به طور موقت اثر معکوس نیز داشته باشد.
رابطه میان نفت و بنزین به صورت خودکار نیست
پیش از بررسی تاثیر خروج امارات بر آمریکای لاتین، تاکید بر نکتهای حیاتی مهم است: قیمت نفت به طور خودکار به قیمت بنزین تبدیل نمیشود.
هزینه سوختی که مصرفکنندگان برای آن هزینه میکنند به موارد زیر نیز بستگی دارد:
- هزینههای پالایش
- حملونقل و توزیع
- مالیات
- یارانههای دولتی
- نرخ ارز
- مقررات محلی
این بدان معناست که کاهش قیمت نفت همیشه بلافاصله یا به طور کامل در پمپ بنزینها منعکس نمیشود و افزایش قیمت بینالمللی میتواند در کشورهایی با ارزهای ضعیف یا بدون ظرفیت مالی برای جذب تاثیر، شدیدتر احساس شود.
اگر قیمت نفت کاهش یابد، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
قابل درکترین سناریو، کاهش احتمالی قیمت نفت خام در صورت افزایش تولید امارات متحده عربی و عدم جبران آن توسط سایر اعضای اوپک است. در این صورت، چندین کشور آمریکای لاتین که سوخت وارد میکنند، میتوانند سود ببرند.
اقتصادهایی مانند شیلی، اروگوئه، پاراگوئه، جمهوری دومینیکن و بخش عمدهای از آمریکای مرکزی که بیشتر به انرژی وارداتی وابسته هستند، شاهد کاهش هزینههای سوخت، کاهش فشار تورمی و برخی بهبودها در حملونقل و لجستیک خواهند بود.
در کشورهایی که هزینههای سوخت به طور قابل توجهی بر هزینه زندگی تاثیر میگذارد، کاهش قیمت بینالمللی میتواند قیمت غذا و خدمات را نیز کاهش دهد. برای بانکهای مرکزی، این امر به مبارزه با تورم کمک میکند.
با این حال، حتی در این موارد، این بهبود ممکن است به تاخیر بیفتد یا جزئی باشد. اگر ارزش ارزهای محلی کاهش یابد یا اگر دولتها مالیات بالایی بر سوخت اعمال کنند، مصرفکنندگان ممکن است فقط بخشی از کاهش قیمت را ببینند.
تاثیر نواسات در قیمت ها چه خواهد بود؟
احتمال دیگر این است که خروج امارات متحده عربی بلافاصله به افزایش عرضه منجر نشود، بلکه به مرحلهای از نبود قطعیت و تنش در بازار نفت تبدیل شود. اگر عربستان سعودی با تلاش برای حمایت از قیمتها واکنش نشان دهد، یا اگر این اعلام به ترس از شکاف بزرگتر در اوپک دامن بزند، نفت خام میتواند بیثباتتر و حتی گاهی اوقات گرانتر شود.
برای آمریکای لاتین، این بیثباتی اغلب مشکلساز است. کشورهای واردکننده فشار بیشتری بر هزینههای انرژی، تورم و حسابهای خارجی خود متحمل خواهند شد و دولتها بدون توسل به یارانههای پرهزینه یا تعدیل قیمتهای داخلی، فضای کمتری برای جذب افزایش قیمتها خواهند داشت.
در این شرایط، قیمت بنزین میتواند به سرعت افزایش یابد و به منبعی از فشار اجتماعی و سیاسی تبدیل شود؛ چنان که در مقاطع مختلف تاریخ اخیر منطقه رخ داده است.
چه در انتظار کشورهای تولیدکننده است؟
در این چارچوب همچنین یک پارادوکس قابل توجه وجود دارد: اگر خروج امارات منجر به کاهش قیمت نفت شود، این میتواند به بنزین کمی ارزانتر برای مصرفکنندگان در چندین کشور منجر شود، اما همچنین به مشکلات مالی برای صادرکنندگان آمریکای لاتین نیز منجر خواهد شد.
مکزیک، کلمبیا، اکوادور، ونزوئلا و برزیل مواجهه متفاوتی با قیمت نفت خام دارند. برای آنها، نفت ارزانتر میتواند درآمد صادراتی را کاهش دهد، بر جمعآوری مالیات تاثیر بگذارد و ارزها را تضعیف کند؛ و یک ارز ضعیفتر به نوبه خود میتواند سوختهای وارداتی را گرانتر کند یا بخشی از کمکهای بینالمللی را جبران کند.
به عبارت دیگر، یک بشکه نفت ارزانتر همیشه به معنای بنزین ارزانتر نیست؛ اگر این اثر با کاهش ارزش پول یا فشار مالیاتی همراه باشد.
برزیل و مکزیک، به دلیل اندازه بازارها و شرکتهای انرژی خود، ابزارهای بیشتری برای مدیریت این تنشها دارند. کلمبیا و اکوادور نسبت به درآمدهای نفتی حساستر هستند. ونزوئلا با وضعیت بسیار پیچیدهتری روبرو است، جایی که پویایی قیمتهای بینالمللی با تحریمها، کاهش تولید و شکنندگی ساختاری در تعامل است.
چه خواهد شد؟
در ادامه این گزارش آمده است: در هفتههای آینده، تاثیر واقعی به چندین عامل بستگی خواهد داشت:
- اینکه اگر امارات متحده عربی افزایش تولید ملموسی را اعلام میکند، عربستان سعودی و سایر اعضای اوپک چگونه واکنش نشان خواهند داد؛
- اینکه آیا بازار، خروج امارات را به عنوان یک گسست جدی تفسیر میکند یا یک رویداد قابل مدیریت؛
- و اینکه دلار، تقاضای جهانی و درگیریهای ژئوپلیتیکی چگونه تکامل خواهند یافت و پیش خواهند رفت.
در آمریکای لاتین، همچنین مشاهده واکنش داخلی هر کشور کلیدی خواهد بود: یارانهها، سیاست مالی، رفتار ارزی و ظرفیت انتقال یا کاهش تغییرات بینالمللی.
آیندهای نامعلوم و چشم اندازی مبهم
در پایان این گزارش آمده است: خروج امارات متحده عربی از اوپک، پاسخ سادهای به این سوال که آیا بنزین در آمریکای لاتین ارزانتر خواهد شد یا گرانتر، نمیدهد. این تاثیر به این بستگی دارد که آیا بازار در نهایت تحت سلطه عرضه بیشتر نفت خام قرار خواهد گرفت یا بیثباتی بیشتر.
اگر تولید افزایش یابد و قیمتهای بینالمللی کاهش یابد، چندین کشور واردکننده در منطقه میتوانند از سوخت ارزانتر و تورم کمتر بهرهمند شوند. اما اگر این تصمیم بازار را مختل کند یا بر ارزها و امور مالی صادرکنندگان تاثیر بگذارد، این تسکین ممکن است جزئی باشد یا حتی به قیمتهای بالاتر تبدیل شود.
بنابراین، خبر خروج امارات، بیش از آنکه تضمینی برای بنزین ارزان یا گران باشد، فعلا نشانهای است که آمریکای لاتین بار دیگر در معرض نوسانات بازار انرژی قرار گرفته است که کنترلی بر آن ندارد، اما به طور مستقیم بر اقتصاد روزمره آن تاثیر میگذارد.