به گزارش مشرق، وقتی در زمان جنگ اینترنت بینالملل ناگهان قطع میشود، بسیاری از مردم این سؤال را میپرسند: اینترنت چه ربطی به میدان نبرد دارد؟ پاسخ در شکل تازهای از جنگ پنهان نهفته است؛ جایی که پهپادهای کوچک و ارزان میتوانند از داخل یک شهر به پرواز درآیند اما هدایت آنها از هزاران کیلومتر دورتر انجام شود. در چنین نبردی، اینترنت فقط یک ابزار ارتباطی نیست و به بخشی از سامانه فرماندهی و هدایت عملیات تبدیل میشود.
ریزپرنده ها معمولاً برای کنترل به سه شیوه اصلی متکی هستند: ۱. کنترل رادیویی کوتاهبرد(هدایت بصری بدون اینترنت) ۲. سیستمهای هدایت نیمهخودکار مبتنی بر GPS ۳. کنترل اینترنتی از طریق لینکهای ابری و شبکههای خارجی(روش رایج در جنگ اوکراین و جنگ ۱۲ روزه)گزینه سوم که اتکای مستقیم به اینترنت بینالملل دارد، دلیل اصلی نگرانی بسیاری از تحلیلگران امنیتی در بحرانها و جنگهای اخیر بوده است. در ادامه، سازوکار این تهدید را بررسی میکنیم:
شیوه کارکرد شبکههای ریزپرندهای
در ساختار یک عملیات خرابکارانه با استفاده از پهپادهای کوچک، معمولاً عناصر نفوذی درون منطقه هدف وظیفه تهیه، مونتاژ یا خرید پهپادهای تجاری را بر عهده دارند. این پهپادها غالباً از نوع FPV یا مدلهای هوشمند قابلبرنامهریزی هستند و قابلیت اتصال به شبکههای امن جاسوسی یا سرورهای کنترل حرفهای را به واسطه همین اینترنت مورد استفاده روزمره دارند که این مورد در جنگ اوکراین و جنگ ۱۲ روزه مورد بهره برداری قرار گرفت.
ویژگیهایی که این پهپادها را برای عملیات خرابکارانه مناسب میکند عبارت است از:
- امکان ارسال تصویر زنده: با تأخیر پایین از طریق شبکه اینترنت
- توانایی اتصال به کنترلر در فاصلههای بسیار دور، حتی هزاران کیلومتر
- قابلیت پرواز از پیش برنامهریزیشده بر اساس نقطه استقرار و الگوریتم پروازی برنامه ریزی شده ثابت
- اندازه کوچک و سطح مقطع حرارتی و راداری پایین
- هزینه اندک و امکان حذف تمام اثرات و تجهیزات با سرعت بالا پس از عملیات
در سناریوهای واقعی، فرد نفوذی پهپاد را در نقطه نزدیکی هدف مستقر میکند. کنترل از راه دور ممکن است توسط فرد مستقر در کشور هدف انجام شود، اما در بسیاری از موارد کنترل اصلی از طریق عامل خارجی و از مناطق امن در خارج از کشور انجام میشود. این الگو بهخصوص در محیطهای شهری و در عملیاتهای تروریستی علیه اشخاص یا اهداف حساس، بسیار رایج است.کنترلکننده از طریق شبکه بینالملل وارد سیستم کنترل ابری پهپاد شده و عملیات هدایت را انجام میدهد.دادههای حرکتی، اطلاعات ناوبری و تصویر زنده از طریق سرورهای خارجی منتقل میشود و پهپاد مانند یک بازوی پروازی عمل میکند که اپراتور میتواند آن را بدون حضور میدانی کنترل کند. در واقع در یک عملیات پیچیده ،هوش مصنوعی یا اپراتور انسانی مستقیما از فاصله بسیار دور حتی در حد فاصل چند کشور پهپاد را کنترل میکند.الگویی که در عملیات Spider Web اوکراین مورد بهره برداری قرار گرفت.در ادامه گزارشی از عملیات موفق تار عنکبوت(Spider Web) سیستم جاسوسی اوکراین علیه روسیه را مشاهده میکنید که ترکیبی از هوش مصنوعی و اپراتور انسانی از راه دور عامل اجرایی بودند و ضربه سختی به ناوگان بمب افکن های روسیه زدند:
نکته حائز اهمیت کشف شبکه لینک ارتباطی بین پهپاد و اپراتور است که بسته به طراحی عملیات در بستر های مختلفی مانند اینترنت بین الملل(رایجترین و ساده ترین سبک), اینترنت ماهواره ای( به دلیل جذب غیرمستقیم عوامل موساد ریسک این مسله برای طراحان عملیات دشمن بالاتر است) و استارلینک( گیرنده ها برد مشخصی دارند و متحرک سازی آن قابلیت رصد دارد) انجام میشود.
آیا قطع اینترنت باعث قطع عملیات پهپادی دشمن میشود ؟
همانطور که پیشتر عنوان شد کنترل پهپاد ها از طرق گوناگونی صورت میگیرد و به یک مورد محدود نیست اما به دلیل سهولت دسترسی و سادگی و کم هزینه بودن در شرایط امنیتی اینترنت بینالملل بهترین گزینه برای انجام عملیات های خرابکارانه و ترور است و باتبع دستگاه امنیتی اقدام به قطع اینترنت بین الملل در این شرایط میکند.هرچند قطع اینترنت نمیتواند عملیات های پهپادی را کامل قطع کند اما نقش مهمی در کاهش آن عملیات ها دارد.اتفاقی که در جنگ ۱۲ روزه شاهد بودیم و قطع اینترنت بینالملل در نیمه دوم جنگ ۱۲ روزه نقش بسیار مهمی در کاهش عملیات ریزپرنده های دشمن داشت که به طور ملموس این مسأله درک شد. علت اصلی این اقدام کاهش سطح دسترسی خارجی به شبکه کنترل پهپادهاست. برخلاف شبکههای داخلی یا اینترنت ملی که مدیریت و نظارت آن در اختیار زیرساخت داخلی است، اینترنت بینالملل یک مسیر باز و بدون محدودیت برای ارتباط بین اپراتور مهاجم و پهپاد فراهم میکند.
اثرات محدودسازی اینترنت بینالملل روی عملیات ریز پرنده ای:
۱. قطع مسیر هدایت خارجی
بیشتر پهپادهای تجاری که از طریق سرورهای شرکتهای سازنده یا نرمافزارهای کنترل ابری اداره میشوند، نیازمند اتصال مستقیم به اینترنت جهانی هستند. قطع این مسیر عملاً امکان کنترل از راه دور توسط عامل بیرونی را از بین میبرد.
۲. کاهش دقت هدفگیری
پهپادهایی که از تصویر زنده برای ناوبری استفاده میکنند، بدون اینترنت نمیتوانند استریم ویدئویی را به اپراتور منتقل کنند. در نتیجه دقت عملیات کاهش یافته و اجرای آن پرخطر و تقریباً غیرممکن میشود.
۳. تبدیل پهپاد به ابزار کماثر
بسیاری از مدلهای مصرفی در حالت آفلاین دچار محدودیتهای جدی عملکردی میشوند: - عدم توانایی در بازگشت خودکار - اختلال در سیستمهای GPS وابسته به نقشههای آنلاین - محدودیت پرواز فراتر از برد کنترل محلی(همان هدایت بصری)
۴. افزایش احتمال شناسایی و رهگیری
هنگامی که کنترل پهپاد ناگهانی قطع شود، پهپاد معمولاً یا سقوط میکند یا در حالت شناور باقی میماند و امکان شناسایی محل پرتاب و اپراتور داخلی افزایش مییابد.
۵. ایجاد محیط امنتر برای نیروهای مستقر در میدان
با کاهش تهدید پهپادهای کوچک، امکان تمرکز بر تهدیدهای بزرگتر، تحرک امن ستونها و فعالیتهای امدادی افزایش پیدا میکند. همچنین یگان های موشکی هم با خطرات کمتری عملیات لانچر را انجام میدهند چرا که عامل اصلی لو رفتن لانچر ها در جنگ ۱۲ روزه کشف موقعیت به واسطه ریز پرنده های دشمن بوده است.
در مجموع، دشمن از هر ابزاری برای ضربه زدن به کشور استفاده میکند
یگانهای ریزپرندهای در سالهای اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای عملیات خرابکارانه و جنگهای نامتقارن تبدیل شدهاند. قابلیت هدایت از راه دور، اتکای شدید به اینترنت بینالملل و امکان اجرای عملیات بدون حضور فیزیکی اپراتور، این پهپادها را به تهدیدی قابل توجه تبدیل میکند. در تصویر زیر یکی از ریزپرنده های انتحاری دشمن را مشاهده میکنید که توسط فراجا در جنگ ۱۲ روزه قبل از عملیات توقیف شد:
محدودسازی اینترنت بینالملل در شرایط جنگی، اقدامی امنیتی است که با هدف قطع امکان هدایت خارجی پهپادها، کاهش دقت عملیات خرابکارانه و امنسازی مسیرهای حیاتی انجام میشود. این اقدام اگرچه ممکن است برای کسب و کار و رویه زندگی مردم محدودیت ایجاد کند، اما از منظر امنیت ملی یکی از مؤثرترین روشها برای کاهش کارایی و تعداد حملات پهپادی محسوب میشود.