سرویس جهان مشرق - سرنگونی دو جنگنده‌ی آمریکایی فقط در یک روز و پیش از آن هدف قرار دادن یک اف-۳۵، تنها بخشی از شگفتانه‌هایی هستند که ایران طی جنگ تحمیلی کنونی برای جهان داشته است. با وجود کنترل رسانه‌ای و سانسور خبری درباره‌ی خسارات و تلفات آمریکایی-صهیونیستی در جنگ، هر از گاهی اخباری منتشر می‌شود که از برخی دیگر از این شگفتانه‌ها حکایت دارد.

حمله به سفارت آمریکا در ریاض، حمله به هواپیماهای سوخت‌رسان و نابودی کامل یک فروند هواپیمای ارزشمند آواکس[۱] («سامانه‌ی کنترل و هشدار زودهنگام هوابرد») «مدل ای-۳ سنتری» در پایگاه «شاهزاده سلطان» عربستان، و همچنین تخریب دقیق یک فروند بالگرد ترابری سنگین «سی‌اچ-۴۷اف شینوک» در پایگاه «بورینگ» («عدیری» سابق) در کویت، نشان از دقت خارق‌العاده‌ی سلاح‌های ایرانی دارند: سلاح‌هایی که «ایرانی» بودنشان فقط در تعلق آن‌ها به ایران نیست، بلکه در ساخته شدنشان به دست متخصصان توانمند این کشور است.

مجموعه‌ی سفارت آمریکا در ریاض، پایتخت عربستان، شامل ساختمانی متعلق به سی‌آی‌ای، که در هفته‌ی اول جنگ تحمیلی کنونی هدف حمله‌ی پهپادی ایران قرار گرفت. نکته‌ی حیرت‌آوری که رسانه‌های آمریکایی گزارش می‌دهند این است که ابتدا یک پهپاد به این مجموعه اصابت کرده حفره‌ای را در آن ایجاد کرده است، و به فاصله‌ی حدود یک دقیقه، پهپاد دوم از درون همان حفره عبور کرده و در قلب ساختمان منفجر شده است. گفته می‌شود دست‌کم سه طبقه از سفارت آمریکا در این حمله تخریب شده است. (+)

در همین‌باره بخوانید:

›› روایت نظرسنجی‌ها؛ اعزام نیروی زمینی به ایران ریاست‌جمهوری ترامپ را نابود می‌کند

روزنامه‌ی آمریکایی وال‌استریت‌ژورنال طی گزارشی تحت عنوان «خسارات حمله‌ی ایران به سفارت آمریکا بیش‌تر از آن چیزی بود که افشا شده[۲]» توضیح می‌دهد که چگونه در این حمله، در هفته‌ی اول جنگ، چگونه یکی از پهپادهای ایرانی حفره‌ای را در ساختمان سفارت ایجاد کرده و تقریباً بلافاصله پهپاد دیگری از همان حفره عبور کرده و در عمق ساختمان منفجر شده است.

همچنین هواپیمای آواکس ای-۳ نیز دقیقاً در بخش انتهایی، جایی که اکثر تجهیزات پیشرفته‌ی راداری آن، از جمله رادوم، قرار دارند، مورد اصابت قرار گرفته است.

به علاوه، اگرچه وال‌استریت‌ژورنال اشاره‌ای به حمله‌ی ایران به بالگرد شینوک نکرده، اما تصاویر منتشر شده، نشان می‌دهند بالگرد شینوک توسط یک پهپاد ایرانی، ظاهراً از نوع شاهد-۱۳۶، دقیقاً از ناحیه‌ی دماغه و کابین هدایت، تخریب شده است.

آن‌چه در ادامه می‌خوانید، ترجمه‌ی گزارش وال‌استریت‌ژورنال است.

تصویر منتسب به یک فروند بالگرد ترابرتی سنگین «سی‌اچ-۴۷اف شینوک» متعلق به آمریکا که به نظر می‌رسد درون یک آشیانه در پایگاه «بورینگ» در کویت توسط یک پهپاد ایرانی هدف قرار گرفته (یا بعد از اصابت پهپاد به داخل آشیانه منتقل شده) است. گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از این است که پهپادی که دقیقاً به کابین هدایت بالگرد اصابت کرده و ملخ جلویی این بالگرد را نیز از بین برده، از نوع شاهد-۱۳۶ بوده است. (+)

تصویر دیگری از بالگرد «سی‌اچ-۴۷اف شینوک» که در کویت هدف حمله‌ی پهپادی ایران قرار گرفته است. نه‌تنها خود این بالگرد، بلکه حتی یک قطعه از آن به نظر نمی‌رسد دیگر به کار آمریکایی‌ها بیاید. (+)

تصویر دیگری که بالگرد «سی‌اچ-۴۷اف شینوک» منهدم‌شده‌ی آمریکا را از زاویه‌ای دیگر در پایگاه پایگاه «بورینگ» در کویت نشان می‌دهد. بالگرد شینوک یکی از موفق‌ترین نمونه‌های بالگرد ترابری سنگین و از نمادهای صنعت هوایی آمریکا به حساب می‌آید. (+)

مقامات فعلی و سابق آمریکایی اعلام کردند که حمله‌ی پهپادی ماه گذشته‌ی [مارس ۲۰۲۶] ایران به سفارت آمریکا در عربستان، خساراتی بسیار گسترده‌تر از آن‌چه پیش‌تر اعلام شده بود، به بار آورده است؛ امری که نشان‌دهنده‌ی توانایی ایران در هدف قرار دادن دارایی‌های واشینگتن در خاک کشور عربستان است.

این حمله در تاریخ ۳ مارس [۱۳ اسفند] رخ داد: یک پهپاد ایرانی با عبور از سد پدافند هوایی محافظ «محله‌ی دیپلماتیک» ریاض، به مجتمع دیپلماتیک آمریکا اصابت کرد. به گفته‌ی مقامات، یک دقیقه بعد، پهپاد دوم از حفره‌ای که توسط پهپاد اول ایجاد شده بود، عبور کرد و این پهپاد هم منفجر شد. مقامات مذکور اظهار داشتند که طی این حملات شبانه، پهپادهای ایران به بخش امن سفارت، جایی که در طول روز صدها نفر مشغول کار هستند، نفوذ کردند و به سه طبقه از ساختمان آسیب سنگینی وارد نمودند.

به گفته‌ی منابع آگاه، یکی از مناطق آسیب‌دیده، دفتر سازمان اطلاعات مرکزی (سی‌آی‌ای) بوده است[۳].

«جو کنت» مدیر مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا، ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵، در نشست کمیته‌ی امنیت میهن مجلس نمایندگان آمریکا درباره‌ی تهدیدهای جهانی علیه خاک ایالات متحده شهادت می‌دهد. کنت پس از آغاز جنگ با ایران با اعلام این‌که نمی‌تواند با وجدان آسوده از این جنگ حمایت کند، از سمت خود استعفا داد. کنت از آن پس به منتقد جنگ ایران تبدیل شده و تأکید کرده که بر خلاف ادعای «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور کشورش، هیچ مدرکی وجود نداشته که نشان دهد ایران یک تهدید قریب‌الوقوع برای آمریکا بوده است. (+)

اگرچه وزارت دفاع عربستان در آن زمان اعلام کرده بود این حمله تنها منجر به آتش‌سوزی محدود و خسارات جزئی شده، مقامات فعلی و سابق آمریکا می‌گویند وضعیت به مراتب بدتر بوده و منجر به حریقی شده که نیمی از روز ادامه داشته است.

یک فرد مطلع از ماجرا گفت بخش‌هایی از سفارت به کلی تخریب شده و غیرقابل‌بازسازی است. چند ساعت بعد، همان شب، پهپادهای دیگری هم رهگیری شدند که بقایای آن‌ها در نزدیکی یک پیش‌دبستانی سقوط کرد. تصور می‌شود هدف یکی از آن‌ها محل اقامت بلندپایه‌ترین دیپلمات آمریکایی در عربستان بوده باشد که در فاصله‌ی چند ده متری سفارت قرار دارد.

حمله‌ی پهپادی به سفارت در ساعت ۱:۳۰ بامداد رخ داد. مقامات معتقدند اگر این اتفاق در ساعات کاری افتاده بود، می‌توانست به یک فاجعه با تلفات دسته‌جمعی تبدیل شود. اما ایران، در عوض، با این حمله این پیام را ارسال کرد که می‌تواند آمریکایی‌ها را در مکان‌هایی که تصور می‌شد کاملاً حفاظت‌شده هستند، هدف قرار دهد.

«دونالد ترامپ» (دوم از چپ)، رئیس‌جمهور آمریکا، به همراه شماری از مشاوران ارشدش، از جمله «مارکو روبیو» (سوم از چپ) وزیر خارجه‌ی ایالات متحده، ۱ مارس ۲۰۲۶ (روز چهارم جنگ)، در اتاق جنگ عمارت شخصی‌اش موسوم به «مارئه‌لاگو» در شهر «پالم‌بیچ» ایالت فلوریدا، بر حملات نظامی علیه ایران نظارت می‌کند. ترامپ اهداف خود از جنگ را هفته‌به‌هفته و روزبه‌روز تغییر داده است: از آزادی و دموکراسی برای مردم ایران تا تغییر رژیم گرفته و از دزدیدن نفت ایران تا «نابودی تمدن» این کشور. (+)

در همین‌باره بخوانید:

›› اعتراف مقامات آمریکایی-اسرائیلی: نتانیاهو درباره تغییر رژیم در ایران ترامپ را فریب داد

«برنارد هادسن» رئیس سابق ضدتروریسم سی‌آی‌ای، که تجربه‌ی گسترده‌ای در کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس از جمله عربستان دارد، می‌گوید: «آن‌ها [ایرانی‌ها] توانسته‌اند سلاحی بومی تولید کنند، آن را از فاصله‌ی صدها کیلومتری شلیک کنند، و دقیقاً به سفارت رقیب اصلی‌شان بکوبند؛ این یعنی آن‌ها می‌توانسته‌اند هر نقطه‌ای از شهر را که می‌خواهند، هدف قرار دهند.»

هادسن درباره‌ی سفارت‌خانه‌ها و پایگاه‌های آمریکا افزود: «یک بایکوت خبری کامل درباره‌ی میزان واقعی خسارات واردشده به این مکان‌ها وجود داشته است. همین موضوع به این تردیدها دامن می‌زند که احتمالاً خسارات بسیار بیش‌تری رخ داده است.» طبق ویدیویی که یکی از ساکنان ضبط کرده، هنگامی که حمله‌ی ۳ مارس ایران به محله‌ی دیپلماتیک انجام می‌شود، دود از ساختمان سفارت به آسمان شب بلند می‌شود و صدای شلیک مسلسل شنیده می‌شود، که احتمالاً مربوط به هدف گرفتن یک پرتابه‌ی مشکوک است.

یک هشدار اضطراری نیز به زبان انگلیسی پخش می‌شود که به مردم هشدار می‌دهد از پنجره‌ها فاصله بگیرند و پناه بگیرند. ایران اواخر ماه مارس بار دیگر پیامش را تکرار کرد و با دقت[۴]، هواپیماهای آمریکایی در پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان»، از جمله یک هواپیمای رادار «آواکس ای-۳» و هواپیماهای سوخت‌رسان را هدف قرار داد. در این حمله، حدود ۱۲ سرباز زخمی شدند که حال دو نفر از آن‌ها وخیم گزارش شد. این دست‌کم دومین باری بود که ایران سوخت‌رسان‌های مستقر در این پایگاه را هدف قرار می‌داد[۵].

یک فروند «سامانه‌ی کنترل و هشدار زودهنگام هوابرد» (آواکس - AWACS) مدل «ای-۳ سنتری» (E-۳ Sentry) متعلق به نیروی هوایی ایالات متحده، ۲۷ مارس ۲۰۲۶، در حالی که در پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان» در عربستان پارک بود، هدف حمله‌ی ایران قرار گرفته و نابود شده است. این هواپیما یکی از ۱۶ سامانه‌ی ای-۳ در حال خدمت در ناوگان هوایی آمریکا بود که با حمل تجهیزات نظارتی پیچیده نقش مهمی در شناسایی اهداف و تهدیدها به صورت هواپایه ایفا می‌کرد. نکته‌ی مهم عکس این‌جاست که نقطه‌ی اصابت به هواپیما در قسمت انتهایی آن، نزدیک دم، تنظیم شده است، جایی که بخش عمده‌ی تجهیزات هواپیما، از جمله رادوم (محافظ رادار)، واقع شده‌اند. حمله‌ی ایران به این هواپیما، که منجر به آسیب دیدن چند هواپیمای سوخت‌رسان در اطراف آن و همچنین مجروحیت تعدادی از نیروهای نظامی آمریکا شد، نشان داد حتی پس از گذشت یک ماه از جنگ، جمهوری اسلامی همچنان توان حمله به اهداف نظامی ارزشمند در منطقه را با دقتی شگفت‌انگیز دارد. (+)

با این حال، این جنگ نابرابر بوده است؛ چراکه آمریکا و اسرائیل با انجام بیش از ۲۰ هزار حمله‌ی هوایی، رهبران ارشد ایران را ترور کرده، بخش زیادی از زیرساخت‌های نظامی و تسلیحات آن را نابود نموده، و تأسیسات تولیدی از جمله صنایع فولاد را از کار انداخته‌اند.

با این حال، ایران توانایی خود در شلیک‌های دوره‌ای را حفظ کرده است که دارایی‌های حساس آمریکا، زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس، فرودگاه‌ها و کشتی‌ها را هدف قرار می‌دهند. روز جمعه نیز دو جنگنده‌ی آمریکایی (یک فروند اف-۱۵ای و یک فروند اِی-۱۰ ثاندربولت) مورد اصابت نیروهای ایران قرار گرفتند.

قطعات متلاشی‌شده و همچنین گودالی که روی زمین (احتمالاً از برخورد مخزن سوخت) پس از سقوط جنگنده‌ی آمریکایی «اف-۱۵ای» به جا مانده است. سرنگونی این جنگنده تنها چند ساعت پس از آن اتفاق افتاد که «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا، مدعی شد ایرانی‌ها دیگر امکانات دفاعی ندارند و تمام آسمان این کشور تحت کنترل ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی است. (+)

تصاویر بیش‌تر از قطعاتی که پس از سرنگونی جنگنده‌ی «اف-۱۵ای» آمریکا روی زمین پیدا شده‌اند. چند ساعت پس از سرنگونی این اف-۱۵، یک فروند جنگنده‌ی «اِی-۱۰» آمریکایی نیز مورد اصابت پدافند هوایی ایران قرار گرفت و در جایی خارج از ایران سقوط کرد. (+)

از زمان آغاز جنگ، تهران و متحدان منطقه‌ایش گسترده‌ترین و پرتکرارترین حملات خود تا به امروز را علیه پایگاه‌ها و پست‌های دیپلماتیک آمریکایی انجام داده‌اند.

سفارت‌خانه‌ها یا کنسولگری‌های آمریکا در بغداد، دبی، شهر کویت، ریاض و اربیل هدف موشک‌ها و پهپادهای ایرانی قرار گرفته‌اند، هرچند هیچ‌کدام منجر به تلفات جانی آمریکایی‌ها نشده‌اند.

در عین حال، حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا باعث کشته شدن هفت سرباز و زخمی شدن صدها نفر دیگر شده و میلیاردها دلار خسارت به جنگنده‌ها و تجهیزات آمریکایی وارد کرده است[۶].

«دونالد ترامپ» (چپ) رئیس‌جمهور آمریکا، ۷ مارس ۲۰۲۶ در پایگاه «دوور» نیروی هوایی آمریکا در حاشیه‌ی شهر دوور در ایالت دلاور، در حال ادای احترام نظامی به سربازان کشته‌شده‌ی این کشور در جنگ با ایران. در این تصویر، اعضای ارتش آمریکا جسد استوار یکم «رابرت مارزان» عضو نیروی ذخیره‌ی ارتش این کشور را حمل می‌کنند که در یکی از مقرهای فرماندهی آمریکا در کویت کشته شده است. با توجه به کنترل اطلاعاتی شدید ارتش آمریکا بر انتشار اخبار تلفات آمریکایی در حملات ایران، احتمال دارد آمار واقعی تلفات آمریکایی‌ها بسیار بیش‌تر از ارقام اعلامی باشد. (+)

سخنگوی وزارت خارجه‌ی آمریکا [در پاسخ به سؤالات وال‌استریت‌ژورنال] اعلام کرد که به دلایل امنیتی، درباره‌ی تدابیر حفاظتی خاص نمایندگی‌های خارجی صحبت نمی‌کند.

با این حال، وزارت خارجه این هفته اعلام کرد که در حال رصد تهدیدها علیه مکان‌های تجمع آمریکایی‌هاست و به شهروندان خود در عربستان هشدار داد از هتل‌ها، مراکز تجاری و مؤسسه‌های آموزشی آمریکایی که ممکن است هدف قرار گیرند، دوری کنند.

عربستان نسبت به همسایگان خود حملات کم‌تری را تجربه کرده است. به عنوان مثال، ایران حدود ۲۵۰۰ موشک و پهپاد تنها به سمت امارات شلیک کرده است. با این وجود، نشانه‌هایی وجود دارد مبنی بر این‌که توانایی ایران در هدف قرار دادن دارایی‌های آمریکا در عربستان جدی گرفته شده است.

از جمله‌ی این نشانه‌ها تعطیلی چندروزه‌ی چندین شهرک تجاری و برج اداری در ریاض (که میزبان شرکت‌های آمریکایی هستند) پس از هشدار ایران علیه شرکت‌های خاص آمریکایی[۷] بوده است.

در این تصویر که سال ۲۰۲۴ گرفته شده، پرچم رژیم صهیونیستی از ساختمانی متعلق به شرکت آمریکایی مایکروسافت در شهر «بئر السبع» در فلسطین اشغالی آویزان است. بسیاری از غول‌های فناوری آمریکا در جنایات ضدبشری اسرائیل، از قتل‌عام مردم فلسطین تا جاسوسی از مردم جهان نقش دارند. همین واقعیت این شرکت‌ها و منافع آن‌ها در فلسطین اشغالی را به اهداف مشروع ایران در جنگ کنونی تبدیل می‌کند. (+)

سفارت آمریکا در ریاض، مانند اکثر پست‌های دیپلماتیک آمریکا در جهان، پدافند هوایی اختصاصی ندارد و برای حفاظت و عملیات‌های پیشرفته‌ی اطفای حریق به کشور میزبان متکی است.

مقامات سابق دفاعی آمریکا می‌گویند ارتش عربستان با سامانه‌های پدافندی، از جمله سامانه‌ی پاتریوت، از کاخی در آن نزدیکی محافظت می‌کند که پوشش آن تا محله‌ی دیپلماتیک نیز امتداد پیدا می‌کند. حمله‌ی ایران به ریاض، آرامش این منطقه‌ی سرسبز را بر هم زد؛ محله‌ای که اکثر سفارت‌خانه‌های خارجی و هزاران مهاجر و تبعه‌ی عربستانی، از جمله مدیران ارشد تجاری، چند وزیر، و حتی اعضای خاندان سلطنتی در آن سکونت دارند.

این محله از قدیم مأمنی برای غربی‌ها بوده است؛ جایی که باشگاه‌های ورزشی مختلط دایر بودند، دسترسی به الکل (در جامعه‌ای که مدت‌ها بود الکل را ممنوع می‌کرد) فراهم بود، و این حس وجود داشت که گویی سخت‌گیرانه‌ترین قوانین مذهبی کشور در آن‌جا اجرا نمی‌شوند. مسیرهای طولانی پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، فرصتی کم‌یاب برای فرار از شلوغی شهریِ بیرونِ دروازه‌های این منطقه فراهم می‌کردند، و البته از نظر اجاره‌بها نیز یکی از گران‌قیمت‌ترین مناطق در سطح کشور به شمار می‌رفت.

لازم به ذکر است که چند سال پیش نیز محله‌ی دیپلماتیک بارها هدف حملات موشکی شبه‌نظامیان حوثی [انصارالله] یمن قرار گرفته بود.

در همین‌باره بخوانید:

›› سقوط ترامپ: از مذاکره با خود تا التماس آتش‌بس/ طولانی شدن جنگ به نفع کدام طرف است؟