گروه ورزشی مشرق - در تهران به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه سن لویی (مدرسه فرانسویها) گذراند. در باشگاههای طوفان، شعاع و شاهین در پست هافبک وسط فوتبال بازی کرد و در ۱۷ سالگی برای تحصیل به فرانسه رفت و وارد کنسرواتوار سینمای فرانسه در پاریس شد. او در تیم پاریس آلزیان در دسته سوم فرانسه بازی میکرد، فیلم پایان دوره تحصیلیاش را در مورد زندگی ژان پیر لئو همکلاسیش بود که بعدها رئیس اداره سینماتوگراف فرانسه شد.
پس از ازدواج با همکلاسی اش به آلمان رفت و در شبکه ZDF مشغول به کار شد. سال ۱۳۵۴ به ایران برگشته و وارد وزارت فرهنگ و هنر شد، پس از آن که عضویت در حزب رستاخیز اجباری شد فیلم و سینما را رها کرد و به سراغ مربیگری فوتبال رفت.
دوره مدرسه عالی ورزش کلن را گذرانده و سال ۱۳۵۷ در آلمان مدرک A مربیگری فیفا را گرفت. در دهه شصت سرمربی تیم هما بود و آن را قهرمان دسته اول تهران کرد و در دوران سرمربیگری ناصر ابراهیمی یکی از مربیان تیم ملی فوتبال ایران بود.
در سه هفته پایانی فصل ۲00۹-۲۰۱۰ سرمربیگری تیم ترکیماسپور را که در رده هفدهم لیگ منطقهای شمال آلمان قرار داشت را پذیرفت و این تیم را که ۱۶ بازی بود موفق به برد نشده بود در سه بازی باقیمانده به پیروزی رساند و از سقوط نجات داد.درسال 1390 مربی داتیس خرم آباد شد ولی پس از 7 هفته از این تیم جدا شد.
بهمن فروتن در گفت و گو با خبرنگار ورزشی مشرق درباره فوتبال ایران نظراتش را عنوان کرد که در ادامه می خوانید.
* فوتبال را از کجا شروع کردید؟
کلاس اول ابتدایی به مدرسه فرانسوی سن لویی رفتم، صبحها درس فرانسه، بعد از ظهرهم فارسی بود. معلمهای فرانسه کشیش بودند. جای مدرسه هم کیهان امروز بود. کشیشها عصر ساعت 5/5 که درسها تعطیل میشد تو حیاط مدرسه دو تا دروازه میگذاشتند فوتبال بازی میکردند، سال 1332 یا 33. بعضی وقت ها یار کم داشتند بچههایی که میموندند با اینها بازی میکردند فوتبال را آنجا یاد گرفتم. بعد از آن وارد تیم طوفان شدم. 17 سالگی مربی تیم جوانان طوفان شدم، 47 سال پیش. زمین خاکی 25 نفر یک توپ داشتیم. بعد هم تیم شعاع، منتخب گیلان، تهران جوان، هما، که با این تیم قهرمان کشور شدم.
حمید علیدوستی، احمد انجبی، محسن یوسفی، حسین فداکار، ساهام میرفخرالدینی، مجید مشری، حمید خلیج، فرهاد کامل بازیکنان ملی پوش هما بودند. همزمان با هما مربی تیم ملی شدم با ناصر ابراهیمی، حسین رادفر رئیس فدراسیون وقت گفت تیم ملی به کمک تو نیاز دارد سال 61 بود برای المپیک آماده میشدیم 1984 مسکو که تحریم شد، گفتم اول از تیم باید بپرسم، همه موافقت کردند که آن زمان مربی تیم ملی شدم.

* گفتید کارگردانی خواندید، در این زمینه فعالیتی هم داشتید؟
وقتی برگشتم ایران رفتم وزارت فرهنگ و هنر سابق در زمینه مونتاژ فیلم کار کردم کارم هم خوب بود. در تلویزیون یک آلمان کار کرده بودم. دو ماه در وزارت فرهنگ و هنر کار کردم سال 54، بعد از دو ماه رفتم حقوق بگیرم، گفتند بروید دفتر را امضاء کنید، دیدم دفتر عضویت در حزب رستاخیز است، رفتم بیرون و حقوق نگرفتم و دیگر به فیلم برنگشتم و مستقیم به فوتبال رفتم.
* برگردیم به فوتبال؛ از لیگ شروع میکنیم. 10 دوره را پشت سر گذاشتیم وارد دوره یازدهم شدیم، به نظر شما لیگ در حال حاضر چه وضعیتی دارد؟
اگر مقایسه نکنیم و فقط از نظر داخلی بررسی کنیم، خوب من تأیید میکنم میگویم کار خوب است. لیگ 1، 2 و3 داریم. مسابقات منظم خوب برگزار میشود. اگر مقایسه نکنیم یک چیزهایی داریم و میتوانیم بگوییم برای ما خوب است، سرگرمی است. اما اگر بخواهیم مقایسه کنیم کمبود زیاد داریم. از نظر پول حرفهای هستیم، پول خوبی به بازیکنان میدهیم ولی از نظر سازماندهی خوب نیستم.
یک فوتبال آماتور در آلمان داریم اول فصل دفترچه هایی بیرون میآید با نام آدرس داورها، باشگاهها زمین بازی ها و تمام بازیها رفت و برگشت و با تاریخ و ساعت و دقیقه، تیم های 6 تا 9 سالهها هم تمام برنامههایش در دفترچهها است و اول فصل برای همه باشگاهها میفرستند. وقتی میگوییم آماتور فوتبال ما در این حد هم نیست ما خیلی فاصله داریم. هفته به هفته همه چیز تعیین میشود، نمیشود برنامهریزی کرد از نظر سازمانی نیز آماتور هستیم.
فوتبال مان را با با کره و ژاپن حتی تیم امارات که تیم خوبی هم ندارد مقایسه کنیم؛ از نظر امکانات بهتر هستند زمین خوب دارند، فحش و ناسزا ندارد. ما اشتباهاتی از نظر کارشناسی در فوتبال کردیم، ما راه را اشتباه رفتیم. این درست نیست که می گویند استادیوم محل تخلیه جوان ها است، راهی است که باید برگردیم و گرنه ورزش را از دست میدهیم. از همه نظر فرهنگ، سرگرمی و کیفی داریم فوتبال را از دست میدهیم.
من بازی تیم ملی مقابل بحرین را که 6 تا زدیم دیدم، فوتبال کره و ژاپن را هم همینطور، ولی سرعت بازی آنها را که دیدم گفتم خدا نکند در گروهی باشیم که این دو تیم باشد.
* در مورد کی روش چه نظری دارید، فوتبال ما با این مربی میتواند در مقابل تیمهایی مثل کره جنوبی و ژاپن حرفی برای گفتن داشته باشد؟
با کی روش شانس ما بالاتر میرود. اگر بخواهیم مقایسه کنیم شانسی در مقابل کره و ژاپن نداریم. به این دلیل میگویم کی روش میتواند موفق باشد، چون تا حدودی حرف او را گوش میکنند و دلال ها نمیتواند کاری بکنند. ولی دلال هابدشان نمیآید کی روش زمین بخورد تا مربیهای بنجول حاشیه خلیج فارس را جای او بیاورند.
به هر حال کار کی روش سخت است چون فوتبال ما خیلی عقب افتاده. زمان برانکو فاصلهمان اینقدر نبود، اگر آن زمان به جای برانکو مربی در حد کی روش می آوردیم الان فوتبالمان خیلی جلوتر بود. کی روش به غیر از بازی بحرین که تیم بحرین واقعاً مشکل داشت هنوز به آن شکل دستخط نگذاشته و این ایراد کی روش نیست، ایراد این است که کی روش زمانش برای دستخط کم است.
* در مورد مربیهای خارجی لیگ برتر چه نظری دارید. آیا در حد و اندازه فوتبال ما بودند ودست آوردی برای ما داشتند؟
مربی خارجی خوب گران است، مربیای مثل کی روش به فوتبال ما اعتبار میدهد. اما آنچه مسلم است تأثیرگذارترین مربی که به ایران آمده رایکوف بود که سبک و راه و روش را به ما نشان داد اما در طول سالهای اخیر خارجی هایی که آوردیم در حد مربیهای خودمان بود یک خورده بالاتر و پائینتر. اما در فضای فوتبالی ما هیچ وقت از آنها ارزش افزوده نخواستیم.
* ارزیابی شما از سطح فنی مربیان ایرانی چیست؟
من سه چهار ماه پیش خرم آباد بودم، تیم داتیس را داشتم ولی اجبارا باید میرفتم آلمان تا در کنگره بینالمللی فوتبال در بوخوم شرکت کنم که سه روز متوالی بود. در کشورهای صاحب فوتبال نوآموزی و بازآموزی در حد 20 ساعت اجباری است.
مربیان دوره را میگذارنند تا مدرکشان تمدید شود و این برای همه است و فرقی نمیکند. ما از نظر نوآموزی، بازآموزی در ایران هیچکاری نکردیم. برای پیشرفت فوتبال برای اینکه مربیها تکمیل شوند باید این دورها باشد.
* یعنی مربیهای ما در همان مقطعی که یک بار مدرک گرفتهاند، میمانند؟
بله، مگر اینکه مربیای خودش بخواهد. البته مربیها یک مقداری تنبل هستند و اگر اجبار نباشد نمیروند.
* در دورهای نسل طلایی از بازیکنان را داشتیم که از دل همین لیگ حتی با امکانات و کیفیت پائین تری بیرون می آمدند و در تیم های بزرگ اورپایی بازی کردند، اما امروز بر عکس شده، نه تنها لژیونرهای ما روز به روز کمتر می شوند بلکه شاهد حضور بازیکنان خارجی زیادی هستیم که سطح فنی خوبی هم ندارند. دلیل آن چیست؟
کاملاً روشن است، پولی که ما خرج میکنیم، برای پیشرف فوتبال استفاده نمی شود. چطور میشود ما هیچگونه سرمایهگذاری در تیمهای پایه نکنیم بعد توقع داشته باشیم روز به روز هم چهرها و ستاره های جدید را به فوتبال معرفی کنیم. چرا لژیونر نداریم؟ چون 40 سال است تیم ملی امید ما المپیک نرفته، در جام جهانی نوجوانان، جوانان و المپیک است که فوتبال ما بین المللی می شود و دنیا استعدادهای ما را می شناسد.

* شما می گویید پول زیادی در فوتبال ایران خرج می شود، یک نمونه آن قراداهایی که با بازیکنان بسته می شود و شما به آن اشاره کردید، فکر می کنید این مبالغی که در فوتبال جابجا می شود قابل توجیه است، مثلا بازیکنان ما از نظر فنی شایستگی دریافت چنین مبالغی را دارند؟
مشکل ما این است که ارزش سرمایهگذاری در فوتبال پایه را نمیدانیم. بیش از 400 میلیارد تومان در فوتبال خرج می شود، سهم تیم های پایه چقدر است؟ به همین دلیل است که ما در فوتبال ارزش افزوده نداریم. بازیکن 500 میلیونی میآوریم که 200 میلیون هم نمیارزد. مجتبی جباری 6 سال پیش را با الان مقایسه کنید. انصاریفرد را ببینید، فوتبالیست های ما از یک دوره ای به بعد نه تنها پیشرفت نمی کنند بلکه دچار افول می شوند. فوتبال مدرن خصیصهای دارد و آن هم سرعت است در کدام تیم این خصوصیت را می بینید؟
یک بار گفتم فوتبالیستها باید چهار چشمی شوند، روزنامه ای که خط دهنده فوتبال کشور ما است میگوید این فروتن چقدر بانمک است. این نگاه یعنی جلوگیری از تفکر بوجود آمدن کیفیت، یکی از عمدهترین دلایل بیکیفیتی فوتبال ما همین رسانهها هستند. بدون محتوا حرف میزنند، برخی از رسانهها دوست دارند فوتبال اینطور بماند. جلوی پیشرفت فوتبال را میگیریم چون نمیتوانیم با این پیشرفت حرکت کنیم.
* برویم سراغ فدراسیون فوتبال و آقای کفاشیان، اعلام کرده میخواهد دوباره در انتخابات شرکت کند، ارزیابی شما از کارنامه کفاشیان چیست؟
برای من فرقی نمیکند، چرا یک فرق میکند، آدم جدید بیاید تجربه کفاشیان را ندارد ولی این تغییرات هیچ کمکی از نظر کیفی به فوتبال ما نمیکند. چون من فکر میکنم فدراسیون زورش به این فوتبالی که شکل گرفته نمیرسد، اگر این فوتبال به این شکل تغییر نکند فدراسیون جدید هم بیفایده است. تمام امید من برای تغییر فوتبال به وزارت ورزش است از آنجا باید یک کاری شود. دولت کل سرمایه فوتبال را میدهد و صاحب آن است نمیدانم دخالت دولتی و غیردولتی یعنی چه؟
* اگر وزارت ورزش بخواهد دخالت کند از نظر بین المللی دچار مشکل نمی شویم؟
نه، وزارت ورزش بخواهد فوتبال ما را کنترل کند تا وارد فساد نشود، فیفا نمیتواند دخالت کند.
* این روزها باشگاه پرسپولیس حاشیه های زیادی را پشت سر می گذارد. از نحوه انتخاب سرمربی تا اتفاقاتی که در روی سکوها می افتد و هیئت مدیره جدید. علی پروین در بازگشت اعلام کرد" پرسپولیس پروینی" را خواهید دید. به نظر شما علی پروین سال 2011 چه دست آوردی میتواند برای پرسپولیس داشته باشد؟
اول از همه باید این سؤال مطرح شود چرا پرسپولیس اینقدر ذلیل شده، تیمی که قدرت بزرگی برای فوتبال ما بود و همیشه اگر پرسپولیس و استقلال اقتدار داشتند، فوتبال ما هم دوره طلایی داشت، چرا که ذوب آهن و سپاهان و سایرتیم ها در کنار پرسپولیس و استقلال با اقتدار قوی میشوند و در نتیجه باعث قویتر شدن فوتبال ما میشود.
سؤال من این است حمید استیلی مدارج فوتبال را پشت سر گذاشته یا قطبی؟ چرا قطبی اینقدر از حمایت جامعه فوتبال برخوردار بود و حمید استیلی نه؟ مگر استیلی سوپرمن است، اگر مورینیو هم بود مثل استیلی میشد. اما تفاوت این است که مورینیو خارجی است لذا حمایت میشود، در نتیجه استرس در او ایجاد نمیشود. به نظرم علت ذلت پرسپولیس استیلی نیست.
اینکه پروین گاهی در کار مربی دخالت داشته باشد عیب نیست، اما ایراد من به پروین این است که سادهانگار شده فکر میکند مثل ده سال پیش همه رفیق او هستند، در حالی که در همه پرسی برنامه نود خیلی چیزها مشخص شد. البته 39 درصد سرمایه دارد و باید بداند چگونه با آنها کار کند. علی پروین باید بداند استیلی را کنار بگذارد خودش هم دو هفته دیگر بیرون میرود. پرسپولیس به خاطر اشتباهات گذشته ذلیل شده و با حمایت آن 39 درصد باید سعی کنند پرسپولیس را بسازند.
* به نظر شما آیا پرسپولیس پروینی جواب خواهد داد؟
الان آن دوران گذشت یک مربی میآمد و همه کارها را خودش میکرد، پرسپولیس الان تیم قدرتمندی نیست و همه فهمیدند تفنگ پرسپولیس خالی است وقتی هم تفنگ خالی شد دیگر کسی از آن نمیترسد. به نظرم پرسپولیس باید شیوه بازی خود را تغییر دهد، برخلاف استقلالی ها که تکبر را کنار گذاشتند، پرسپولیس خیلی از بازیها را حملهای کار میکند، فکر میکنم تغییر فنی در تاکتیک پرسپولیس، که دیگر آن تیم مقتدر همیشیگی نیست میتواند موفقیت آمیز باشد. استیلی باید کار کند تا مربی بزرگی شود، اما باید از او حمایت شود تا بتواند خوب کار کند.
دورود بر بهمن خان.داداش بهزاد چطوره؟ بخدا باید از تجربیات بهمن خان بیشتر استفاده بشه